Giới khoa học kiên quyết phản đối Dự án Tam Đảo 2
Giadinh.net - Một lần nữa, tại Hội thảo khoa học do Hội Bảo vệ thiên nhiên môi trường tổ chức hôm qua 25/9, rất nhiều nhà khoa học lại lên tiếng phản đối gay gắt dự án Khu du lịch sinh thái Tam Đảo 2 (gọi tắt là Dự án Tam Đảo 2).
Đôi nét về dự án Tam Đảo 2
Nằm trong mục tiêu và chiến lược phát triển du lịch của tỉnh, từ năm 2005 tỉnh Vĩnh Phúc đã làm việc với Công ty Vietnam PartnersLLC-Hoa Kỳ lập ý tưởng quy hoạch và thuê chuyên gia Mỹ thuộc Belt Collin Hawaii Ltd phác thảo ý tưởng quy hoạch Dự án Tam Đảo 2. Dự án nằm trong khu đất thuộc địa phận Tam Đảo 2 và là một phần của Vườn Quốc gia Tam Đảo rộng 36.883ha.
Các nhà tư vấn quy hoạch đã phác thảo ý tưởng xây dựng khu du lịch theo 3 phương án.
Phương án 1 tập trung phần lớn hoạt động phát triển cho vùng lòng chảo hoặc thung lũng ở phía trên các khu đất, duy trì vùng đất ướt và vùng đệm như là công viên thiên nhiên. Theo đó, khối xây dựng bao gồm 3 khu nhà và 1 khu giải trí đặt tại lòng chảo: Một khu nhà tập hợp 3 vùng sinh thái của miền Bắc (bắt đầu từ vùng nhiều mưa Tam Đảo, đất nông nghiệp miền Trung du và đồng bằng sông Hồng); một khu nhà nghỉ cao cấp, trung tâm hội nghị và sòng bạc; một sân golf, một khu villa cao cấp; một công viên thiên nhiên. Phần dưới khu đất dốc ở phía Nam là các trại sinh thái; phía Tây là khu đỗ xe, khu bảo dưỡng. Giao thông trong khu sẽ là hệ thống xe có người lái, sử dụng gas hoặc ắcquy.
Phương án 2 thay đổi vị trí của khu nghỉ cao cấp tới khu vực sườn dốc thấp phía Nam và đặt tất cả các nhu cầu giải trí tại lòng chảo phía trên... Theo hình dung, vùng đất ướt và khu đệm tạo thành một công viên thiên nhiên sẽ là không gian mở đặc biệt, làm điểm nhấn cho khu vực. Hệ thống giao thông sẽ là hệ thống đa phương thức: hệ thống chính là xe vận chuyển người sử dụng gas hoặc ăcquy, đưa khách đến tất cả các công trình, dừng lại ở các trạm đỗ đặt dọc theo hệ thống đường đi. Một đường tàu điện trên cao sẽ vận chuyển phần lớn lượng khách từ khu đỗ xe bên ngoài tới sòng bạc và khu giải trí dọc phố chính. Một đường bộ kéo dài và hệ thống đường xe ngựa kéo được phát triển xuyên qua nhiều khu vực giải trí và dọc theo đường đến Tây Thiên và Tam Đảo 1.
Phương án 3 lại có cách bố trí khu nghỉ cao cấp tại lòng chảo phía trên tương tự như phương án 1 và bao gồm cả khu nghỉ, sòng bạc tại điểm vào khu vực lòng chảo. Hệ thống giao thông tách giữa đường phía trên phục vụ khu lòng chảo và đường phía dưới phục vụ khu giải trí. Một đường tàu điện trên không tạo lối đến khu giải trí phía dưới. Hệ thống vận chuyển người tới mọi nơi tương tự như các phương án khác.
 |
|
Phương án quy hoạch số 1 Dự án Tam Đảo 2 (nguồn tư vấn ý tưởng quy hoạch Tam Đảo 2 và Tây Thiên - Belt Collin Hawaii Ltd - Công ty Việt Nam Partners LLC) |
Phản đối quyết liệt
Để bảo đảm được cả yếu tố du lịch lẫn môi trường, Hội Bảo vệ thiên nhiên môi trường đã tổ chức một nhóm chuyên gia tư vấn hơn 30 người đi sâu nghiên cứu các vấn đề được đặt ra. Theo phần lớn các chuyên gia, dự án này nếu được triển khai sẽ gây ra rất nhiều tác hại.
Đối với đa dạng sinh học, dự án gây ra nhiều tổn thất không thể bù đắp được. Nó có thể làm mất đi một sinh cảnh đặc sắc (vùng đất ngập nước ngay trên đường đỉnh của dãy núi cao), phá tan nơi trú rét, qua đông của nhiều loài thú, chim quý hiếm, buộc chúng phải đối mặt với những khó khăn của sự tồn vong. Ở Vườn Quốc gia Tam Đảo, các loài động vật quý hiếm tập trung chủ yếu ở các đai cao trên 800m. Kịch tính đối với chúng là ở chỗ, dãy núi này bị cô lập và bao bọc bởi đồng bằng, còn Dự án Tam Đảo 2 lại đưa các hoạt động của con người lên vùng cao nhất của rừng, động vật hoang dã không còn biết đi đâu.
Dự án cũng sẽ gây nên nhiều vấn đề về môi trường, đặc biệt là khi đi vào hoạt động. Vùng đất thuộc Dự án Tam Đảo 2 như một cái phễu gom góp nước từ các vùng cao hơn đỉnh núi, nơi có lượng mưa lớn nhất toàn vùng, cung cấp nước cho 48 dòng suối vùng chân núi, nhờ vậy dù mùa đông ít mưa nhưng các dòng suối vẫn không hết nước. Dự án sẽ bê tông hóa toàn bộ bề mặt Tam Đảo 2 khiến sông suối cạn kiệt và làm cho lượng nước bề mặt chảy nhiều hơn, dòng chảy mạnh gây lũ lụt cho cả vùng sườn và chân núi, trong đó có khu danh thắng Tây Thiên! Các nghiên cứu chi tiết mang tính cảnh báo cho biết Tam Đảo 2 là vùng có nguy cơ trượt lở cao ở các sườn núi dốc, vùng có nguy cơ bị lũ quét ở phần phía Nam của dự án. Khu di tích Tây Thiên, Đại Đình có thể bị lũ quét, còn ở trung tâm dự án có nguy cơ bị ngập lụt.
Người Việt Nam, coi trọng sự hòa nhập thiên nhiên và con người. Dự án Tam Đảo 2 với những khu xây dựng hoành tráng đã đi ngược với truyền thống đó. Ngoài ra, dự án cũng đi ngược với những quy định của Luật Du lịch, Luật Môi trường, đi ngược với nhiều công ước quốc tế về bảo vệ môi trường mà Việt Nam đã tham gia.
Đề cập đến dự án Tam Đảo 2, ông Lê Trọng Bình, Tổng cục Du lịch cho biết: Tôi nhất trí với việc nên có một dự án tại Tam Đảo để phát triển kinh tế. Tuy nhiên, phải xem xét lại rằng, dự án đã đủ tiêu chuẩn của du lịch sinh thái chưa. Nhất thiết phải tôn trọng việc giữ thiên nhiên, môi trường. Hiện một số nội dung của dự án vẫn chưa đạt được mục tiêu này. Theo như tôi hình dung, thì đây gần như một khu công viên giải trí mang tính chất đô thị được đưa lên đây.
|
(TS Nguyễn Bá Thụ, Chủ tịch Hiệp hội các vườn quốc gia và khu bảo tồn) Đất của 3 tỉnh được giao cho Bộ NN&PTNT. Có khai thác hay không đều phải được Bộ NN&PTNT quyết định, vì đây không phải khai thác tiềm năng của tỉnh nữa mà là của cả quốc gia. Thay vì từ bỏ, chúng ta đang quá mất thời gian với một phương án sai và có đánh giá tác động môi trường cũng không lại được. |
|
(Ông Đỗ Đình Tiến, Giám đốc Vườn Quốc gia Tam Đảo) |
|
(Ông Trần Minh Khánh, Phó Chủ tịch UBND xã Đạo Trù, Tam Đảo) Chúng tôi là những người dân trực tiếp hưởng thụ rừng Quốc gia Tam Đảo nên mới biết rừng quý như thế nào. Hiện, cư dân quanh vùng đều dùng nước từ nguồn suối trên đỉnh núi. Nếu xây dựng công trình, nguồn nước này sẽ bị ô nhiễm. Trên địa bàn giờ đang có một cái trại gà được đầu tư xây dựng thế nhưng tiếng máy móc ầm ĩ và khu vực hàng trăm công nhân sinh hoạt đang không biết vứt rác đi đâu. Nếu có một dự án lớn hơn nữa chắc chắn sẽ rất phức tạp. |
|
(Luật sư Nguyễn Văn Phương, Giáo viên tổ Luật Môi trường - ĐH Luật Hà Nội) Theo luật pháp, du lịch sinh thái là khai thác du lịch dựa vào môi trường nhưng không làm ảnh hưởng đến môi trường thiên nhiên. Không được xây dựng các công trình du lịch trong phân khu bảo tồn thiên nhiên. Nếu cơ quan nào cho phép xây dựng các công trình đó thì sẽ bị xử lý. Việc làm đường rộng 5m, dài 3km là vi phạm pháp luật vì nó đã vi phạm hành lang an toàn. Như vậy, nếu ý tưởng này thành hiện thực nghĩa là họ đã vi phạm những quy định của pháp luật. |
|
(Ông Nguyễn Khắc Kinh, Vụ trưởng thẩm định và đánh giá tác động môi trường, Bộ Tài nguyên Môi trường) Nhiều người lấy lý do thảm thực vật ở đây bị phá huỷ hết nên không cần giữ gì, tôi cho rằng nói như thế là vô trách nhiệm. Nếu hệ thống môi trường đó có tầm quan trọng quốc gia thì phải bảo vệ nó chứ không được phép phá huỷ. |
|
(GS. Hà Đình Đức, Hội Bảo vệ thiên nhiên và Môi trường VN) Dự án Tam Đảo 2 dự kiến sẽ được xây dựng trên khu rừng lùn, có thảm thực vật quý giá và chủ yếu là các cây thuộc loại đỗ quyên, có tác dụng chống sạt lở, giữ nước và cung cấp nước cho các khu vực lân cận và cả miền xuôi. Khu rừng lùn này đã được nhiều chuyên gia đánh giá là sẽ chống lại lũ bùn, lũ quét. Vì vậy bảo vệ rừng lùn là chống xói mòn. Việc phá nó đi để xây sân gôn, nhà nghỉ, cáp treo... là không thể vì như thế sẽ gây ra nhiều thiên tai nguy hiểm. Nếu vì kinh tế mà phá vỡ môi trường thì lương tri các nhà khoa học như tôi không cho phép. Theo tôi, không nên vì lợi ích trước mắt mà phá vỡ lợi ích lâu dài. |
|
(GS Bùi Công Hiển – ĐH KHTN, ĐH Quốc gia Hà Nội) Tôi đồng ý là nước ta còn nghèo, vì nghèo nên chúng ta phải biết hy sinh. Để sinh sống, người dân Tam Đảo phải phá rừng trồng su su, phải lén lút săn bắn động vật hoang dã để bán. Cũng vì nghèo nên chúng ta không đủ điều kiện để bảo tồn hết toàn bộ rừng Tam Đảo, do đó phải tận dụng vốn của nước ngoài. Rõ ràng chẳng ai đi làm từ thiện cho chúng ta mà không tính đến lợi nhuận, vì thế đây là một bài toán cân não để làm sao vừa đáp ứng được lợi nhuận của những nhà đầu tư, nhưng lại vẫn bảo tồn được phần nào đó của thiên nhiên. Dự án Tam Đảo chưa tính hết được những điều này. Tam Đảo là tài sản quý mà thiên nhiên ban tặng cho đồng bằng Bắc Bộ của chúng ta, nếu không được bảo vệ thì sẽ không tồn tại. Nhưng vấn đề là nên bảo vệ theo cách nào. Theo tôi, nếu dự án chứng minh là sẽ có một phương án cho thiên nhiên, vẽ ra được viễn cảnh rừng Tam Đảo sẽ như thế nào trong vòng vài chục năm nữa thì sẽ không bị phản ứng như hôm nay. Tam Đảo không còn rừng nguyên sinh, động vật quý hiếm cũng chỉ còn trên dưới 10 loài. Động vật hoang dã thì lần lượt chết đi, bởi cây cối, chỗ ở của chúng hằng ngày vẫn bị dân đốn mất. Hãy nhìn khu Tam Đảo 1 mà chúng ta đã thực hiện bao nhiêu năm nay. Giờ nó không khác gì một góc của thị thành, là biểu hiện của sự hủy hoại môi trường, hủy hoại kiến trúc. Tôi chưa thấy một đánh giá nào, một bài học nào được rút ra từ Tam Đảo 1, rằng nó tác động thế nào đến môi trường xung quanh, đến con người, đến thiên nhiên. Và cũng chưa thấy đánh giá về lợi thế kinh tế mà nó đem lại. Tam Đảo càng không còn gì, càng phải giữ gìn, tôn tạo, vì nó ảnh hưởng đến sự an nguy của cả khu vực. Nếu Tam Đảo bị phá hủy thì con người sẽ không biết lánh vào đâu khi thiên nhiên nổi giận. |
“Chúng ta đang quá mất thời gian với một phương án sai”
“Dự án này chỉ phục vụ người giàu”
“Nếu xây dựng công trình, toàn bộ dòng nước sẽ ô nhiễm”
“Ý tưởng này thành hiện thực nghĩa là vi phạm pháp luật”
“Nếu phá thảm thực vật là vô trách nhiệm”
“Phá khu rừng này sẽ xảy ra nhiều thiên tai nguy hiểm”
“Càng không còn gì, càng phải giữ gìn”Tú Anh - Mỹ Hà