Giúp dân “truy đuổi” đói nghèo

51 hộ dân ngụ cư tại bản Sủng Là Trên oằn mình chống lại giá buốt bằng những manh áo mỏng tang, ngôi nhà thông thống gió và cái dạ dày lép kẹp bởi đương mùa giáp hạt...

Thoát khỏi “bóng ma phù dung”

Xã Sủng Là có 617 hộ dân, đã có 48 hộ/10 thôn bản được đưa vào danh sách thoát nghèo. Tính tổng số thống kê về tình trạng đói nghèo của xã đã giảm từ hơn 50%, xuống còn 44,08%, phấn đấu xóa hộ nghèo, xóa nhà tạm là mục tiêu phấn đấu của toàn xã và  cũng là mục tiêu chung của chính quyền sở tại.

 

Ông Súng trầm tư trước cái điếu cày và bộ bàn đèn cũ kỹ, rồi chợt vui vẻ lạ thường: “Cái bàn đèn luôn để ở  đây. Mỗi khi nhìn thấy, nó lại nhắc tao nhớ cái thời u mê, tăm tối khi cả bản này “ngã” trong vòng tay mê muội của thuốc phiện.

Thỉnh thoảng tao lại gọi những thằng nghiện của bản về đây để dạy nó không được quên rằng, ngày đất này trồng nhiều cây thuốc phiện, bán được tiền nhưng vẫn nghèo khổ đến tận bây giờ, chỉ vì trồng nó và “ăn” nó đấy.

Tất cả những đứa nghiện thuốc phiện hoặc có người nhà nghiện... đều không làm được căn nhà tử tế mà ở. Tao để cái bàn đèn ở đây cho đến khi không còn người dân nào trong bản nghiện thuốc phiện nữa mới thôi”.

Nói đoạn, ông Súng châm một điếu thuốc lào, rít một hơi dài sòng sọc, rồi ngửa cổ lên trời, nhả khói ra chiều sảng khoái... Ông Súng đầu đã 2 thứ tóc, con cháu đông hơn chục đứa đang nô đùa náo nhiệt cả một góc vườn.  

 

Học sinh nội trú trường tiểu học Sủng Là sẽ vui hơn khi Tết này được ở nhà mới. Ảnh: T.H

Bản Sủng Là Trên nằm trên đỉnh núi, đi qua một ngọn núi khác là đến cột mốc biên giới. Ngọn núi mà cả bản dựa vào chẳng có tên, nhưng nó cũng giống như bao nhiêu ngọn núi khác, đều có một thứ đặc sản nhiều không tả xiết là đá tai mèo đen xám, nhọn hoắt, khô khốc, hoang sơ, hung hiểm đến rợn người.

Chỗ nào bằng phẳng, người Sủng Là san ra để dựng nhà, chỗ nào có nhiều đất thì đều bị đào hố sâu hoắm. Đất quý như vàng, đất là cứu tinh cho đồng bào dân tộc.

Chúng tôi gặp những đoàn người gùi đất từ dưới thung lũng lên núi, bỏ vào hốc đá. Mùa xuân đến, khi những cơn  mưa phùn  tới, họ gieo ngô vào hốc đá... Mỗi năm 1 vụ ngô, nếu trời thương thì mưa xuống nhiều, hạt ngô mới nảy mầm; trời không thương, để mùa đông kéo dài đến tận tháng 3, thì hạt ngô sẽ thối, đất xẹp dí xuống... Bởi vậy, sự no, đói đều phụ thuộc vào trời.

 

Trẻ em Lao Xa co ro trong rét. Ảnh: T.H

“Bà con vất vả lắm cán bộ ơi! Vừa thoát khỏi “bóng ma phù dung” thôi, chưa có gì để tự hào cả, buồn lo lắm cán bộ à! Lo trẻ con ốm, chết vì bệnh tật, rét mướt, người lớn cũng đói khổ...” - Trưởng bản Sùng Vản Súng xót xa.

Tình người trên đá

Ông Súng đưa chúng tôi đi thăm những ngôi nhà không chắn nổi gió đông. Đó phần lớn là những cặp vợ chồng trẻ, mới lập gia đình, vì thiếu đất sản xuất nên rất nghèo.

 

Người dân Sủng Là nghĩ về ngôi nhà mới. Ảnh: T.H

Vợ chồng Vàng Mí Ly mới tròn 20 tuổi, vừa sinh em bé được gần 1 năm, được xem là hộ gia đình khó khăn nhất bản. Ông Súng kể: “Nhà Ly nghèo đến nỗi không có đủ tiền để mua cót ép chắn gió. Đứa con của Ly không đủ quần áo mặc, vợ Ly còn trẻ, sinh em bé xong thì đau ốm liên miên, nên một mình Ly “nai lưng” đi làm thuê nuôi vợ con còn chẳng đủ ăn, nói gì đến chuyện dựng nhà?

Hôm trước, cán bộ Đồn Biên phòng Phố Bảng vào thăm Ly, mang cho chúng nó cái đệm bông, nhưng tìm mãi không có chỗ đặt đệm. Bất quá, ông trưởng đồn tuyên bố sẽ về bán đàn lợn của đồn và xin thêm tiền của các ban ngành đoàn thể, xóa những ngôi nhà tạm giống như nhà vợ chồng Vàng Mí Ly”.   

Ông lão Sùng Vản Súng quắc thước, cái chân đi bộ leo núi thoăn thoắt. Đi đến đâu ông cũng được bà con Sủng Là Trên đón tiếp nồng nhiệt bởi ông là người rất quan trọng đối với bà con.

Nhà ông Súng rộng rãi, nhưng hơi u buồn. Ông Súng bảo: “Tăm tối lắm cán bộ ơi! Không biết bao giờ lưới điện mới về với bà con nơi đây. Có điện quan trọng lắm với trẻ con. Có điện chúng nó được học cái chữ, biết đọc biết viết. Lứa tuổi như tôi đều mù chữ cả, nên mong lũ nhỏ học được nhiều cái chữ”.

Lo lắng là vậy, nhưng ông Súng vẫn không thể nào tin nổi mùa xuân năm nay, mối âu lo của ông và dân bản đã dần trôi vào dĩ vãng.

Ông tự hào khoe: “Mấy hôm nay cán bộ ở Đồn Biên phòng Phố Bảng, mấy chục người về bản, phá nhà tạm để xây lại nhà mới cho dân Sủng Là của tao rồi. Dân của tao năm nay sẽ được đón Tết ấm áp hơn, tao sướng quá đi thôi... Năm nay bản này được xã khen vì đã có 3 hộ dân được đề nghị đưa vào danh sách “thoát nghèo” của xã. Đáng mừng hơn là cả bản không phát sinh thêm hộ nào bị “tụt” xuống danh sách nghèo đói”.

Anh Nguyễn Văn Bằng vốn là Thượng uý thuộc quân số của Đồn Biên phòng Phố Bảng được “điều” sang làm Phó Bí thư Đảng ủy xã Sủng Là ngót 8 năm. Trải qua nhiều thăng trầm, gian khổ cùng bà con nơi đây, anh đã quen làm việc dân hơn là thạo việc quân.

Anh Bằng cho biết: “Trước đây 3 năm, xã Sủng Là còn nhiều người nghiện ma túy lắm. Nhưng giờ đã là chuyện xa rồi, khó khăn được tháo gỡ từng bước một, nên bà con cũng túc tắc thoát được cái nghèo”.

Phó Bí thư Bằng cũng liệt kê cho chúng tôi vô số những nguyên nhân đói nghèo của Sủng Là, trong đó nguyên nhân chính là do thiếu đất, thiếu nguồn nước, bà con phụ thuộc hoàn toàn vào mùa ngô trên vách đá, phụ thuộc một phần không nhỏ vào thiên nhiên vốn rất khắc nghiệt.

 

Trung tá Vịnh mặc áo mới cho em bé Lao Xa.

Hôm chúng tôi đến Phố Bảng, đồn biên phòng vắng hoe, toàn bộ sĩ quan và những người lính mới nhập ngũ đều đổ lên các bản Sủng Là, Lao Xa, Sáng Ngài... để dựng nhà giúp dân. Trung tá Vũ Quang Vịnh - Trưởng đồn biên phòng Phố Bảng cho biết: “Mục  tiêu đã đặt ra rồi, làm không xong thì anh em ăn tết không ngon đâu”.

Những ngày chứng kiến sự miệt mài của các chiến sĩ Đồn Biên phòng Phố Bảng ở Lao Xa, chúng tôi dường như thấm thía giá trị của tình người, tình quân dân trên cao nguyên đá... “Khó khăn đến đâu đi chăng nữa, tháo gỡ dần thì mọi vướng mắc đều qua”, Trưởng bản Sùng Vản Súng từng nói với tôi như vậy. Đó cũng là tâm sự của ông Vừ Mí Sùng trưởng bản Lao Xa.

Còn anh Vừ Mí Ly vừa đẽo cột nhà, vừa kể: “Chưa bao giờ cha mẹ của Ly được ở trong ngôi nhà tường mới và to đẹp như nhà Biên phòng đang làm cho Ly thế này đâu cán bộ ạ! Giờ tao đang sung sướng cứ như đang ở trong giấc mơ ấy!”.

 

Trung tá Vũ Quang Vịnh cho biết: “Vừa qua chúng tôi thực hiện “chiến dịch tiêu diệt đói nghèo”, qua đó tính riêng xã Sủng Là đã có tới hơn 50 gia đình đang ở nhà tạm, cần xây dựng lại. Anh em trong đồn đã họp và quyết định  bán đàn lợn của đồn nuôi để ăn tết... được 18 triệu đồng, xin Ủy Ban mặt trận Tổ quốc tỉnh Hà Giang 7 triệu đồng nhưng vẫn không đủ để làm 5 ngôi nhà cho bà con kịp đón cái tết Kỷ Sửu. Bởi vậy, anh em chiến sĩ đang phải xát đá bán lấy tiền bù vào”.