Hà Nội: Bất cập từ các văn phòng công chứng

Bát nháo việc thu lệ phí công chứng

Ngoài việc áp dụng thu phí công chứng theo mức thu được Nhà nước quy định, văn phòng công chứng còn được thỏa thuận thu thêm phí dịch vụ ngoài hợp đồng đối với khách hàng. Kiểu thỏa thuận này khiến cho mỗi nơi thực hiện một kiểu và người chịu thua thiệt cuối cùng vẫn là các khách hàng.

 

Ảnh: TTXVN

Tại văn phòng công chứng Ngọn lửa Việt (số 16, đường 10, lô 11B, khu đô thị Trung Yên, Trung Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội ), phí soạn thảo văn bản mua bán nhà là 300.000 đồng.
 
Ngoài ra, khi đến giao dịch ở đây, kể cả lúc đông khách lẫn lúc không có giao dịch nào, khách hàng vẫn được mời thực hiện dịch vụ làm nhanh với thêm khoản phí 300.000 đồng (công chứng nhà nước không thu khoản phí này). Nếu không nộp khoản tiền trên thì hôm sau mới được lấy kết quả công chứng.
 
Tương tự, tại văn phòng công chứng Hồ Gươm (phố Tràng Thi, quận Hoàn Kiếm), nếu muốn soạn thảo văn bản cam kết tài sản chung vợ chồng hay di chúc sẽ phải tốn 500.000 đồng; hợp đồng ủy quyền lại, chuyển nhượng, tặng cho một phần nhà, đất khách hàng mất phí là 300.000 đồng.
 
Trên thực tế, người dân đến các văn phòng công chứng họ chỉ nghĩ sẽ không tốn công chờ đợi và giá đó là do Nhà nước quy định bởi hầu hết các văn phòng công chứng đều trương biển trực thuộc Sở Tư pháp Hà Nội.
 
Vô hình chung, dưới cái mác là cơ quan trực thuộc Sở Tư pháp, các phòng công chứng tư có một vỏ bọc khá an toàn và tha hồ tung giá "trên trời" với các "thượng đế."
 
Ông Phạm Thanh Cao (Trưởng phòng Bổ trợ tư pháp, Sở Tư pháp thành phố Hà Nội) cho biết, hiện ở Hà Nội đã có tình trạng phòng công chứng tư thu phí gấp 10 lần Nhà nước với những dịch vụ làm nhanh, dịch vụ làm ngoài giờ, công chứng tại nhà.
 
Đó là chưa kể đến những trường hợp nhằm tăng sự "cạnh tranh," có văn phòng công chứng còn treo biển "giảm giá công chứng."
 
Trình độ nghiệp vụ cũng có “vấn đề”
 
Không chỉ bát nháo về lệ phí, mà tại nhiều văn phòng công chứng, trình độ, kinh nghiệm nghiệp vụ của công chứng viên cũng "có vấn đề," nếu như không muốn nói là rất non kém.
 
Vốn từng là trưởng Phòng công chứng số 3, nay mở văn phòng công chứng riêng, ông Nguyễn Thanh Tú cho biết, hiện có tình trạng khách hàng khi bị một văn phòng từ chối công chứng hợp đồng giao dịch vì thấy nội dung hợp đồng không phù hợp theo quy định đã mang ngay sang văn phòng khác và được chấp nhận.
 
Hiện tượng "phá rào," dễ dãi trong việc chấp nhận công chứng các loại hợp đồng… đã khiến cho chất lượng công chứng tại những văn phòng này đang được đặt nhiều câu hỏi.
 
Theo ông Tú, chính sự tùy tiện trên đã tự hạ thấp uy tín, đạo đức nghề nghiệp của những công chứng viên trong con mắt của người dân.
 
Thực tế cho thấy, sự non kém về nghiệp vụ và kinh nghiệm của không ít công chứng viên đã dẫn tới tình trạng công chứng ẩu, ký xác thực công chứng mà không đọc kỹ văn bản. Kết quả là có bản công chứng bị cơ quan chức năng trả lại, không chấp thuận.
 
Đã có trường hợp văn phòng công chứng chứng nhận giấy ủy quyền ra tòa để giải quyết vụ việc, nhưng lại bị Tòa án Nhân dân huyện Từ Liêm trả lại vì trong giấy chứng nhận ủy quyền đó, đương sự chưa ký thì công chứng viên đã ký sẵn rồi.
 
Có văn phòng chứng nhận di chúc thừa kế cho người thuộc hàng thừa kế thứ nhất (trong khi người đó đã chết trên thực tế) nhưng lại bỏ qua con của người đó.
 
Lại có trường hợp xác nhận hợp đồng giao dịch, công chứng viên không đọc kỹ văn bản nên không phát hiện ra hợp đồng đó chỉ có Điều 1, Điều 3, mà không thấy ghi Điều 2.
 
Một số trường hợp xác nhận giấy biên nhận tiền mà không ghi rõ quyền và nghĩa vụ của 2 bên, bản thân công chứng viên cũng không trực tiếp chứng kiến việc có giao nhận tiền thật không.
 
Cơ quan quản lý cũng lúng túng
 
Luật cho phép các văn phòng công chứng này ra đời, nhưng thực tiễn áp dụng lại chưa xây dựng đầy đủ cơ sở hạ tầng, khiến cho các văn phòng công chứng này chưa được tạo dựng một hành lang hoạt động an toàn.
 
Hệ thống các văn phòng công chứng thiếu sự liên kết thông qua mạng nội bộ để chia sẻ thông tin, không có cơ sở dữ liệu chung để kiểm soát thực trạng các hợp đồng... dẫn đến tình trạng một hợp đồng mua bán nhưng lại có tới 2 văn phòng công chứng ký xác thực(!).
 
Bên cạnh đó, việc bố trí địa điểm đặt các văn phòng công chứng không khoa học, nhiều văn phòng công chứng co cụm lại phía Tây thành phố, tạo nên tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, nơi thì thiếu chỗ thì thừa.
 
Đơn cử, hai quận Đống Đa và Cầu Giấy tập trung quá nhiều văn phòng (mỗi nơi hơn 7 điểm), trong khi đó cả huyện ngoại thành Sóc Sơn không có văn phòng nào.
 
Trước tình trạng này, hiện Bộ Tư pháp đã yêu cầu thành phố Hà Nội tạm dừng cấp phép thành lập văn phòng công chứng để quy hoạch lại hệ thống các văn phòng công chứng sau 1 năm hành nghề.
 
Theo Luật công chứng, các văn phòng công chứng được hoạt động dưới hình thức Công ty hợp danh và Doanh nghiệp tư nhân. Nhưng theo bà Trương Thị Nga - Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội, Nhà nước nên khuyến khích các công chứng viên kết hợp hoạt động theo hình thức Công ty hợp danh.
 
Bà Nga đặt vấn đề, khi công chứng viên một mình đứng ra hoạt động theo dạng doanh nghiệp tư nhân, nếu công chứng viên này ốm, hoặc bận việc dài ngày không thể bố trí thời gian làm việc được, không lẽ văn phòng công chứng đó phải đóng cửa nhiều ngày vì “không có công chứng viên ký chứng nhận”.
 
Một trường hợp văn phòng công chứng khác đóng trên địa bàn quận Đống Đa, công chứng viên không đủ kinh phí mở văn phòng để hoạt động, đã liên kết với một đối tác khác (không có thẻ công chứng viên) bỏ tiền ra đầu tư để mở văn phòng.
 
Được một thời gian, 2 người mâu thuẫn quyền lợi, không thể hòa giải được, vị đối tác này đã tự ý khóa cửa văn phòng, “tịch thu” con dấu… khiến “ông” công chứng viên kia phải bơ vơ đứng ngoài, không thể hành nghề được.
 
Gặp trường hợp này, các cơ quan quản lý Nhà nước cũng lúng túng, không biết phải giải quyết như thế nào, bởi ngay trong Luật cũng chưa dự trù được những trường hợp như thế có thể xảy ra.
 
Rõ ràng, cần phải dành thời gian để văn phòng công chứng khẳng định mình, xây dựng uy tín với người dân, tạo niềm tin cho các khách hàng khi đến công chứng. 
 

Theo TTXVN