Hành động vô tình "giết chết" sự tự tin ở bé

Thứ sáu, 08:15 08/01/2010 | Gia đình

"Trời ơi sao lại thế này hả con, tại sao lại có 7 hả? Ở lớp có bao nhiêu bạn được 9, được 10, sao lại chỉ có 7 hả con trời ơi là trời sao tôi khổ thế này!"...

Mẹ cứ mặc nhiên than trời than đất mà không biết rằng những lời nói như vậy khiến trẻ tổn thương sâu sắc.

Có thể chỉ là vô tình, nhưng những hành động nhỏ mà bạn cho rằng bình thường trong gia đình, trong quan hệ giữa cha mẹ - con cái đã, đang và dần dần khiến con bạn trở thành đứa trẻ nhút nhát, tự ti và không cởi mở với xung quanh. Hãy đọc, suy ngẫm và rút kinh nghiệm cho riêng mình nhé!

1. Sắp xếp mọi việc cho con trẻ

Thời buổi ít con, nhiều tiền trong xã hội hiện đại, nhiều bậc phụ huynh luôn sẵn sàng sắp xếp mọi chuyện thay con để trẻ đỡ phải động não suy nghĩ. Nhiều bà mẹ có thể dành rất nhiều thời gian để lên lịch hoạt động cho trẻ mà không cần biết trẻ có thực sự yêu thích, hứng thú, hoặc thậm chí có thể chạy theo guồng quay do người lớn sắp đặt hay không. Học âm nhạc, hội họa, khiêu vũ, ngoại ngữ, chính khóa, phụ khóa, hôm nay đi đâu, giờ này làm việc gì... "Người lớn có nhiều kinh nghiệm, dĩ nhiên điều gì là thích hợp nhất cho con" - nhiều bà mẹ tự hào lên tiếng.

Nhưng họ đâu ý thức được, những việc làm như vậy vô hình chung tạo cho trẻ tính lười nhác, ỷ lại, thường ở trong trạng thái bị động trước mọi việc. Việc gì cũng làm thay con, đến khi trưởng thành và đối mặt với những vấn đề của cuộc sống, lúc đó, con bạn đã là một chú "gà công nghiệp" không có lấy một chút tự tin vào bản thân.

2. Coi thường con trẻ

Con cái cần nghe lời cha mẹ, và ngược lại, những người làm cha, làm mẹ cũng phải biết lắng nghe những tâm tư, suy nghĩ của con trẻ. Đừng vội gạt đi những ý kiến của con chỉ vì : "Trẻ con, biết gì mà nói, lắm chuyện!".

Trẻ con cần được quan tâm, yêu thương, và cả sự tôn trọng. Người lớn có nhu cầu biểu đạt suy nghĩ của mình, và trẻ con cũng vậy. "Đánh phủ đầu" trước mọi suy nghĩ, hành động của con chỉ vì "tý tuổi ranh" lâu dần sẽ đẩy trẻ đến tâm lý tự ti, không dám lên tiếng, lầm lì và thiếu tôn trọng đối với người lớn.

3. Trách mắng quá độ

"Trời ơi sao lại thế này hả con, tại sao lại có 7 hả? Ở lớp có bao nhiêu bạn được 9, được 10, sao lại chỉ có 7 hả con trời ơi là trời sao tôi khổ thế này!"...

Không ít các bà mẹ cảm thấy điểm 7 như một bát nước lạnh giội vào niềm kiêu hãnh về "đứa con bé bỏng thiên tài của mẹ", mà không nhìn nhận rõ năng lực, trình độ của con em mình đến đâu. Với nhiều em, điểm 7 đã là một sự cố gắng, và cần có sự động viên, khích lệ của gia đình để em đạt được điểm cao hơn trong những lần sau. Nhưng những lời nói mang tính chỉ trích, tức giận của mẹ khiến trẻ cảm thấy mất tự tin, sự cố gắng không đuợc coi trọng, lâu dần sẽ hình thành sự chán nản, uể oải trong quá trình học tập và cả sự nghiệp sau này.

Hay việc trách cứ hàng chục lần cho một lỗi lầm của trẻ cũng là cách thể hiện của việc trách mắng quá độ. Trẻ con làm sai, cần phải được chỉ rõ lỗi lầm một cách tích cực để sửa sai, chứ không phải nghe "bài ca" cằn nhằn được phát đi phát lại từ người lớn.

4. Không tin tưởng con cái

Không đặt niềm tin nơi con cái là một sai lầm trong quá trình giáo dục con. "Trẻ con làm được gì mà nói", "Ranh, biết gì mà làm..."

Tuổi nhỏ làm việc nhỏ và trẻ có thể làm rất nhiều việc tùy theo năng lực. Tỏ thái độ thiếu tin tưởng, nghi ngờ và phủ nhận mọi hành động của trẻ cũng là một cách "giết chết" sự tự tin của các bé.

5. Luôn so sánh

"Nhìn kìa, con nhà bác Hà được điểm 10 toán đấy", "Sao lại thế hả con, sao không như bạn A bạn B bạn C cho mẹ được nở mày nở mặt cơ chứ...". Những lời nói này sẽ tác động rất nhiều đến suy nghĩ của trẻ, hình thành nên tâm lý thiếu tự tin, cảm giác thấp kém trước mặt người khác. "Con chẳng bằng ai, con thua kém tất cả bạn bè...".Tâm lý tự ti này ở trẻ phần nhiều do các bà mẹ luôn muốn đi đầu trong phong trào thi đua "nuôi con khỏe, dạy con ngoan" mà đem con ra so sánh với hết trẻ nhà này đến trẻ nhà khác.

6. Phạt trẻ không đúng cách

Trẻ phạm lỗi cần có một hình thức trách phạt để lần sau, trẻ ý thức được và không tái phạm. Nhưng đưa ra hình phạt cho con trẻ "tâm phục khẩu phục" cũng là cả một nghệ thuật, nếu không, rất dễ làm tổn thương đến tâm hồn non nớt của trẻ. Cũng không nên lạm dụng quá nhiều các hình phạt, dẫn đến việc trẻ "nhờn thuốc" và tỏ thái độ bất cần những khi phạm sai lầm.

7. Bắt ép trẻ làm những việc không thích

Con trẻ và người trưởng thành đều là những cá thể giống nhau và muốn có thể tự hành xử theo suy nghĩ của mình. Người lớn ghét bị cưỡng ép, và trẻ con cũng vậy. Tuy nhiên, vì là con trẻ và là người sống phụ thuộc vào gia đình, trẻ không có quyền tự quyết và buộc phải làm theo cách mệnh lệnh của người lớn. Quá trình này tích tụ lâu dài sẽ khiến trẻ lầm lì, ít biểu bộ tình cảm, trở nên nhút nhát, tự ti và không dám phản kháng cũng như bày đạt ý kiến của mình.

Theo Eva

lehuong