Hát dân ca, ăn gì?...
GiadinhNet - Ở Việt Nam, dân ca xứ Nghệ được nhiều người yêu thích. Ngoài âm điệu ngọt ngào, du dương, dân ca xứ Nghệ còn đáng được ghi nhận ở tính triết lý và tính nhân văn.
Ở Việt Nam, dân ca xứ Nghệ được nhiều người yêu thích. Ngoài âm điệu ngọt ngào, du dương, dân ca xứ Nghệ còn đáng được ghi nhận ở tính triết lý và tính nhân văn.
Người ta đang chuẩn bị hồ sơ để UNESCO công nhận dân ca xứ Nghệ là di sản văn hóa thế giới. Điều này cũng đúng và cũng xứng đáng thôi. Nhưng cũng nên xem đời sống của những nghệ sĩ hát dân ca - di sản hiện nay thế nào.
Ở Nghệ An, ngoài Đoàn Dân ca Nghệ An, còn có Trung tâm Bảo tồn, phát huy di sản dân ca xứ Nghệ. NSND Hồng Lựu là Phó Giám đốc Trung tâm này, nói: “Trung tâm chúng tôi đang tìm hướng phục hồi phong trào hát dân ca, nhằm từng bước xây dựng dân ca xứ Nghệ trở thành di sản văn hóa thế giới, nhưng cơ chế chính sách đối với các nghệ sĩ lại quá bạc bẽo".
Mới nghe như vậy, nhiều người tưởng bà Lựu nói hơi quá. Nhưng nếu ai đến nơi các nghệ sĩ sinh sống mới thấy nói như thế là còn nhẹ. Đó là một khu “ổ chuột” thực sự ở khối 15, phường Bến Thủy, TP. Vinh. Các gia đình nghệ sĩ sống trong những căn phòng rộng từ 12 – 20 m2 (do cơi nới thêm). Gọi là “phòng” thì hơi lạm dụng tiếng Việt, vì đây vốn rạp hát Bến Thủy bỏ hoang.
Nhưng thôi, các cụ nói: “Ăn mới hết nhiều, chứ ở hết mấy!?”. Thu nhập của các nghệ sĩ thế nào? Người vào nghề từ năm 2005, lương hiện tại là 1.850.000 đồng; người có thâm niên 23 năm, lương là 3.500.000 đồng/tháng. Có thể nghệ sĩ sống bằng tiền thù lao, tiền bồi dưỡng là chính. Thì đây: Diễn viên phụ được 2.000 đồng, diễn viên chính được 10.000 đồng tiền hóa trang/đêm. Mỗi đêm diễn ở miền núi (không bán vé) được cấp 5 triệu đồng, nhưng đoàn chỉ được trích 40%, chia cho 30 diễn viên; 60% còn lại chi tiền xăng xe, nơi ăn, chốn ngủ. Như vậy, mỗi diễn viên chỉ được hơn 60.000 đồng/đêm tiền bồi dưỡng. Bà Lựu cho biết thêm, một đêm diễn của 170 nghệ sĩ phục vụ mục đích chính trị tại Quảng trường Hồ Chí Minh (TP Vinh) chỉ được bồi dưỡng 2 triệu đồng.
Hát thì bằng giọng, bằng hơi, nhưng khó sống được chỉ bằng không khí. Sống đã khó, ấy vậy còn mang trọng trách bảo tồn và nhân rộng di sản văn hóa. Ai có cách gì giúp các nghệ sĩ xứ Nghệ không?
Hồ Trọng Đàm