Hé lộ nhiều bí mật trong ngôi mộ cổ

Sau khi 2 ngôi mộ cổ tại khu vực chân cầu Thăng Long, thuộc xã Đông Ngạc, Từ Liêm, Hà Nội được phát hiện, các nhà khảo cổ học đã ngay lập tức vào cuộc và tìm ra nhiều điều thú vị tại đây. Bước đầu xác định, đây là những ngôi mộ có niên đại thế kỷ thứ 4 đến thứ 6.

 

Ngôi mộ nguyên lành hiếm có

PGS.TS Nguyễn Lân Cường – người trực tiếp tham gia khai quật ngôi mộ nói trên cho biết, ngày 1/4, trong khi đào đất để đặt cống, máy xúc của Xí nghiệp Xây dựng số 1 (thuộc Tổng Công ty Đầu tư và Phát triển hạ tầng đô thị), khi đang thi công đã va phải một thành mộ, khiến ngôi mộ lở ra. Ngay hôm đó, thông tin này được thông báo đến Hội Khảo cổ học Việt Nam. Sau khi trực tiếp đến hiện trường, các nhà khảo cổ đã bắt tay ngay vào việc để đảm bảo được tính nguyên vẹn của ngôi mộ.

Sau hơn 2 tuần tiến hành khai quật, các nhà khảo cổ đã phát hiện tại khu vực này có 2 ngôi mộ, một lớn và một bé. Cả hai đều có kiến trúc mái vòm với những viên gạch múi bưởi xếp vào nhau như cách làm của nhiều ngôi mộ Hán. Tuy nhiên, về kích cỡ thì đây là những ngôi mộ nhỏ so với nhiều ngôi mộ Hán to như cả tòa nhà đã từng được tìm thấy. PGS.TS Nguyễn Lân Cường cho biết, những ngôi mộ bé như vậy thường hiếm thấy hơn so với những ngôi mộ lớn.

Theo phán đoán của PGS.TS Nguyễn Lân Cường, 2 ngôi mộ này có thể là của người phương Bắc khi sang cai trị nước ta nhưng cũng có thể là của những người Việt giàu có. Ở 2 ngôi mộ này, lần đầu tiên các nhà khảo cổ phát hiện ra hàng gạch trên sống mộ mà những ngôi mộ Hán khác không hề có...

 

PGS.TS Nguyễn Lân Cường (ảnh) cho biết, sau khi khai quật, ngôi mộ cổ đã hé lộ nhiều bí mật.

PGS Nguyễn Lân Cường cho rằng, đây là một trong những ngôi mộ nguyên vẹn ít ỏi còn giữ lại được hiện vật. Trước khi phát hiện ra, 2 ngôi mộ này chưa có dấu hiệu bị đào bới (các ngôi mộ Hán thường bị kẻ trộm đào bới trước khi các đơn vị chức năng phát hiện ra). 2 ngôi mộ tuy nằm song song với nhau nhưng thuộc về 2 giai đoạn khác nhau. Có thể, 2 ngôi mộ này được chôn cách nhau đến vài trăm năm.

PGS.TS Cường có phán đoán này bởi một ngôi mộ được chôn nông còn một ngôi được chôn sâu hơn, các hoa văn trên 2 mộ cũng có phần khác nhau. Ngôi mộ lớn có những viên gạch có hoa văn hình đồng tiền và ô trám còn ngôi nhỏ có nhiều hoa văn hình xương cá.

Điều đặc biệt là trong ngôi mộ lớn, các nhà khảo cổ học còn phát hiện ra khoảng 40 chữ. PGS Nguyễn Lân Cường đã đem những chữ này hỏi nhiều nhà Hán Nôm nhưng chưa ai dịch được ra nội dung.

 

Kẻ trộm “viếng thăm”

Mặc dù là một trong những ngôi mộ chưa bị kẻ trộm đào xới, tuy nhiên ngay trong đêm đầu tiên phát hiện ra, ngôi mộ này đã có dấu hiệu bị mất hiện vật. Theo những công nhân tại khu vực nói trên, khi họ phát hiện ra ngôi mộ này có thấy 1 tấm bài vị. Tuy nhiên, khi các nhà khảo cổ khai quật thì hoàn toàn không thu được tấm bài vị nào. PGS Nguyễn Lân Cường cho rằng, có thể 1 chiếc bình cũng đã bị lấy đi cùng tấm bài vị kia. Khi khai quật, các nhà khảo cổ phát hiện ô đất nhỏ bị lõm xuống, tại đây chỉ thu được 1 chiếc nắp bình. Vì vậy, có khả năng đã có 1 chiếc bình từng tồn tại ở vị trí này.

Các ngôi mộ đều chưa xuất hiện bất cứ dấu hiệu nào đã từng bị cậy phá, không phát hiện xương và quan tài. Tại ngôi mộ lớn, phát hiện ra 9 chiếc đinh sắt. PGS Cường cho rằng, đây là những chiếc đinh đóng quan tài. Còn ở ngôi mộ nhỏ thì không có chiếc đinh nào. Có thể, khi chôn người chết, người xưa đã sử dụng thân cây ghép mộng.

Ngoài ra, các nhà khảo cổ còn tìm được 1 hạt trong chuỗi hạt, 1 chiếc bình đầu gà, 1 chiếc bát bằng đồng mỏng dính như giấy, một số đồ gốm sứ tráng men và không tráng men... Điều đặc biệt nhất là đã phát hiện ra nhiều hạt thóc, gạo cháy đen. Có rất nhiều thóc, gạo cháy được đựng trong các chiếc bát. Việc tìm ra những hạt thóc, gạo cháy trong các ngôi mộ cổ không hiếm nhưng thóc gạo cháy đựng trong bát thì là lần đầu tiên. Cách 2 ngôi mộ khoảng 100m, đơn vị thi công và các nhà khảo cổ cũng mới phát hiện ra 1 chiếc giếng cổ. Nhiều cụ già sinh sống gần khu vực có mộ cho biết, khu vực này trước đây có rất nhiều đồi cao và đã từng phát hiện ra nhiều ngôi mộ cổ.

 

PGS.TS Nguyễn Lân Cường cho biết, dự kiến công việc khai quật sẽ được kết thúc vào ngày 20/4 này. Bản thân ông Cường và nhiều nhà khoa học mong muốn sẽ được giữ lại nguyên vẹn 2 ngôi mộ này, đồng thời lên kế hoạch khoanh vùng bảo vệ. Đây sẽ là những hiện vật rất có giá trị cho công tác nghiên cứu, bảo tồn, bảo tàng sau này.

 

PGS. TS Nguyễn Lân Cường cho biết: Những ngôi mộ lớn thì đã được tìm thấy rất nhiều ở Việt Nam, nhưng ngôi mộ nhỏ thì rất hiếm gặp. Hiện các nhà khảo cổ đã tiến hành khai quật, thâm nhập được vào phía trong của cả 2 ngôi mộ và thu lượm được 27 hiện vật. Các hiện vật này hiện đang được cất giữ cẩn thận.