Hổ phách và những bí ẩn triệu năm (1): Cuộc săn lùng hổ phách

Là nguyên nhân của nhiều câu chuyện đầy màu sắc huyền ảo, hổ phách đang được nhiều người săn lùng như một thứ "bùa hộ mệnh" mang đến may mắn, tài lộc và sức khỏe. Ít ai biết rằng, đây là một hóa thạch mất hàng triệu năm mới có thể hình thành và những mẫu hổ phách được mua bán, trao đổi trên thị trường đa phần là giả mạo.

 

Món hàng cả thế giới thèm khát

Nhiều người đang tìm mua hổ phách như một món "bùa hộ mệnh". Những người bán quảng cáo rằng hổ phách là vật chứa linh khí của đất trời khiến cho người dùng nó trở nên mạnh khỏe, may mắn và nhận về nhiều tài lộc (?!). Chính vì thế, các sản phẩm được cho là hổ phách thường được làm dưới dạng tràng hạt, vòng đeo tay, mặt dây chuyền, mặt nhẫn...

Ngay từ thời xa xưa, nhiều sử sách đã viết về hổ phách như những vật báu của những người quyền quý. Hổ phách được nhiều người cho rằng là linh vật hội tụ những sinh khí của trời đất được bồi đắp hàng triệu năm. Có nhiều thần thoại về nguồn gốc hổ phách. Có truyền thuyết cho rằng khi Phaethon (con trai của Helios-thần Mặt trời), điều khiển xe ngựa xuyên qua bầu trời trong một ngày làm ảnh hưởng đến Trái đất. Để bảo vệ Trái đất, thần Zeus đánh Phaethon chết bằng một tiếng sét. Mẹ và chị gái của Phaethon đau buồn thương tiếc khóc cạn nước mắt.  Những giọt nước mắt của họ bị khô bởi mặt trời và đó là hổ phách...

Một câu chuyện khác cho biết, những đội quân La Mã kiểm soát rất gắt gao những vùng đất có ẩn chứa hổ phách mỗi khi họ chiến thắng. Hoàng đế La Mã, Nero là một người sành điệu về hổ phách. Thời ấy, theo sử gia La Mã Pliny, một bức tượng hổ phách nhỏ giá cao hơn một nô lệ mạnh khỏe...

Giá trị của hổ phách cũng được ghi nhận trong lịch sử thế giới trong câu chuyện vua nước Phổ tặng cho Nga Sa hoàng một căn phòng trang trí toàn bộ bằng hổ phách vào đầu thế kỷ 18. Căn phòng này từng được mệnh danh là kỳ quan thứ 8 của thế giới, được trang trí hoàn toàn bằng những bức tường hổ phách, gương và đá quý. Căn phòng Hổ phách được đặt trong Cung điện Catherine (tên hoàng hậu của Peter Đại đế) nằm ở ngoại ô Leningrad (nay là Saint Petersburg). Năm 1941, Đức quốc xã xâm chiếm thành phố Leningrad và chúng đã tháo dỡ toàn bộ căn phòng mang về Đức. Sau đó người ta hoàn toàn không tìm thấy dấu vết của căn phòng này và cho tới ngày nay, căn phòng vẫn là một bí ẩn mà nhiều nhà tình báo kinh tế của cả Nga và Đức vẫn săn tìm như một kho báu của nhân loại.

Một trong những lý do khiến hổ phách được săn lùng bởi nó cực kỳ hiếm. Theo các ghi nhận của thế giới, có hai nguồn chính của hổ phách trên thị trường ngày nay là vùng biển Baltic và Dominic (Mỹ La tinh). Hổ phách Baltic được tìm thấy ở Lithuania, Latvia, Estonia, Ba Lan, Nga và thỉnh thoảng trôi nổi lên trên bờ biển Bắc như Đan Mạch, Na Uy và nước Anh. Nguồn hổ phách khác có xuất xứ từ Myanmar, Lebanon, Mexico, Romania, Đức và Canada. Tại Việt Nam, người ta cũng tìm thấy hổ phách nhưng số lượng vô cùng ít ỏi.

Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra, việc hình thành hổ phách phải mất hàng triệu năm. Hổ phách vốn là phần nhựa của một loài thông cổ chảy ra phía ngoài thân cây hoặc chảy vào phần rỗng bên trong của những cây lớn. Phần nhựa này có mùi hương thơm rất quyến rũ nên thường thu hút các loại côn trùng lại gần. Phần nhựa thông này bị vùi lấp trong lòng đất hoặc băng tuyết qua hàng triệu năm, chúng hóa thạch và trở thành những khối vật chất đặc biệt mang theo lá cây, cỏ hoặc côn trùng bên trong. Hổ phách thông thường có màu sắc là màu vàng của vàng kim loại, nhưng hổ phách cũng có thể được tìm thấy trong sắc thái của màu trắng sữa, màu cam đỏ, màu xanh lục, đen và thậm chí màu tím (rất hiếm). Thông thường, hổ phách khi mới đào được có hình dáng xù xì, muốn chúng trở nên bóng sáng, người ta phải mài rất kỳ công.

Tại Việt Nam, nhiều người đang tìm mua hổ phách như một món "bùa hộ mệnh". Những người bán quảng cáo rằng hổ phách là vật chứa linh khí của đất trời khiến cho người dùng nó trở nên mạnh khỏe, may mắn và nhận về nhiều tài lộc (?!).  Chính vì thế, các sản phẩm được cho là hổ phách thường được làm dưới dạng tràng hạt, vòng đeo tay, mặt dây chuyền, mặt nhẫn....

 

Thông thường, hổ phách khi mới đào được có hình dáng xù xì, muốn chúng trở nên bóng sáng, người ta phải mài rất kỳ công. Ảnh: TL

Công nghệ "hô biến" nhựa thông thành hóa thạch triệu năm

Nhiều người truyền tai nhau về cách phân biệt hổ phách thật - giả như sau: Hổ phách có thể bị đốt cháy dưới tia cực tím, và sẽ không bị vỡ vụn như những loài nhựa tổng hợp khác. Muốn biết hổ phách tự nhiên hay nhân tạo hãy đốt thật nóng một cái kim may vá rồi châm vào viên hổ phách, hổ phách thật tỏa ra một mùi có hương thơm khác với mùi nhựa thông, plastic.

Với các công dụng thần bí được truyền tai nhau, nhu cầu về hổ phách ngày càng tăng cao khiến cho tình trạng làm giả hổ phách xuất hiện. Điều đáng nói là những kẻ bán hổ phách giả thường tạo ra rất nhiều chiêu trò để "câu kéo" những người nhẹ dạ cả tin. Ông Nguyễn Thành Như, một cán bộ địa chất sống tại TPHCM cho biết: "Bọn gian sau khi chế tác ra hổ phách giả đã bày vẽ đủ màn đủ kiểu lừa gạt những người thiếu hiểu biết. Phổ biến nhất là việc chúng tung lên mạng nội dung biết ông A, ông B ở tỉnh X, tỉnh Y sở hữu món hổ phách tuyệt trần. Bị hấp dẫn trước thông tin, tay chơi ngờ nghệch tìm đến với mong muốn được nhượng quyền sở hữu báu vật. Ra vẻ tiếc nuối, ông A thông tin đã "gả" của quý cho một người khách rồi mách nước địa chỉ chủ nhân mới của món đồ. Sau vài bận đá qua đá lại, chủ yếu là "hành" tay chơi nhừ tử để anh ta tin đó là hàng thứ thiệt, bọn gian mới đẩy món đồ giá chỉ vài chục ngàn đồng với giá bạc triệu".

Công nghệ làm hổ phách giả khá đơn giản: Nhựa thông ba lá (loài thông phổ biến) được hòa vào xăng với một tỷ lệ nhất định. Chất lỏng này được lọc tinh khiết để gạn bỏ những phần vẩn đục rồi được nấu lên. Khi hỗn hợp nói trên gần cô đọng thì đổ mật ong và hàn the vào sẽ ra được một hỗn hợp có màu vàng giống như hổ phách. Ngoài ra, để tạo hương thơm như mùi của hổ phách thật, chỉ cần mua các loại hương liệu không màu trộn lẫn vào.

 

Nhiều người cho rằng: “Có hổ phách giống như có món bùa hộ mệnh”. Ảnh: T.L

Sau công đoạn chế biến "hổ phách", để tạo cho "hổ phách" giống như thật. Kẻ gian thường dùng các loại cỏ, lá...và bắt côn trùng bỏ vào các loại khuôn. Sau đó đổ hỗn hợp nhựa thông nói trên vào và chờ cho chúng đông cứng lại. Công đoạn cuối cùng là mài dũa cho hổ phách sáng bóng và tạo thành những sản phẩm bắt mắt.

Nhiều người truyền tai nhau về cách phân biệt hổ phách thật - giả như sau: hổ phách có thể bị đốt cháy dưới tia cực tím và sẽ không bị vỡ vụn như những loại nhựa tổng hợp khác. Muốn biết hổ phách tự nhiên hay nhân tạo hãy đốt thật nóng một cái kim may vá rồi châm vào viên hổ phách, hổ phách thật tỏa ra một mùi có hương thơm khác với mùi nhựa thông, plastic. Màu, sự đặc sắc, tính tự nhiên của hình dáng những con sâu bọ mắc bẫy trong hổ phách, v.v... cũng là vài đặc trưng để giúp ta phân biệt hổ phách thật với chất nhựa thông tổng hợp. Hoặc dùng cách thử bằng cách cọ vào lông cừu hoặc tơ, hổ phách sẽ tạo ra một sự tích nạp điện, chà xát và kiểm tra xem nó có hút những mảnh giấy nhỏ hay không, nếu chúng hút giấy có nghĩa đúng là hổ phách. Nó cũng nổi trong nước có muối.

Tuy nhiên, các cách thử nói trên đều trở nên vô nghĩa với công nghệ làm giả hổ phách hiện nay.

 

 (Còn tiếp)

 Hoàng Phương