Học sinh vùng cao Phú Thọ học cách trở thành những 'công dân số an toàn'

Nhận diện lừa đảo, bảo vệ thông tin cá nhân và ứng phó với bắt nạt trực tuyến là những nội dung được giới thiệu tới 240 học sinh tiểu học và trung học cơ sở tại xã Tiền Phong, tỉnh Phú Thọ.

Quỹ Vì Tầm Vóc Việt (VSF) tổ chức chương trình truyền thông về an toàn, an ninh mạng dành cho 80 học sinh Trường PTDTBT Tiểu học Tiền Phong và 160 học sinh Trường PTDTBT THCS Tiền Phong, Phân hiệu Vầy Nưa, xã Tiền Phong, tỉnh Phú Thọ.

Hoạt động thuộc khuôn khổ chiến dịch "Kiến tạo tương lai số - She Codes the Future", do Quỹ Vì Tầm Vóc Việt, Tập đoàn TH, Ngân hàng TMCP Bắc Á và Cơ quan Liên Hợp Quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho Phụ nữ (UN Women) thực hiện. Nội dung được thiết kế phù hợp với hai nhóm tuổi, giúp học sinh tiếp cận kiến thức thông qua các tình huống gắn với việc học tập, giao tiếp và giải trí trên mạng.

Nhận diện nguy cơ từ những tình huống quen thuộc

Khi Internet ngày càng hiện diện trong học tập và sinh hoạt hằng ngày, kiến thức về an toàn số trở thành hành trang cần thiết đối với học sinh. Được hướng dẫn nhận diện nguy cơ, bảo vệ thông tin cá nhân và tìm kiếm sự hỗ trợ từ sớm sẽ giúp các em chủ động hơn khi sử dụng công nghệ.

Thầy Nguyễn Danh Định, Phó Hiệu trưởng Trường PTDTBT THCS Tiền Phong, chia sẻ "Học sinh cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để nhận biết những rủi ro trên mạng, biết cách tự bảo vệ và tìm người hỗ trợ khi cần. Điều này đặc biệt quan trọng với các em THCS chuẩn bị lên THPT, có thể phải đi học xa nhà và tự lập hơn, trong khi cha mẹ, thầy cô khó theo sát thường xuyên. Những hoạt động truyền thông như thế này giúp các em có sự chuẩn bị cần thiết ngay từ sớm".

Đáp ứng nhu cầu đó, chương trình truyền thông về an ninh mạng tập trung vào những tình huống học sinh có thể gặp khi sử dụng Internet. Dưới sự hướng dẫn của bà Ngô Minh Trang, Giám đốc Trung tâm Công nghệ Thông tin và Truyền thông Vietnet (Vietnet-ICT), các em cùng phân tích lời mời kết bạn từ người lạ, tin nhắn trúng thưởng hay tài khoản giả danh người quen để vay tiền, qua đó học cách nhận diện nguy cơ và cân nhắc trước khi hành động.

Trong vai những "thám tử săn lừa đảo", học sinh tìm dấu hiệu bất thường trong các tin nhắn, đường link và lời mời gọi trên Internet. Qua đó, các em cùng thảo luận về cách kiểm chứng thông tin, nhận biết yêu cầu đáng ngờ và những hậu quả có thể xảy ra khi vội tin hoặc chia sẻ thông tin cá nhân.

"Các ví dụ trong buổi học rất gần với những gì chúng em gặp khi dùng mạng. Em hiểu hơn rằng rủi ro có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức, vào nhiều thời điểm khác nhau, nên mình cần cẩn thận và biết cách bảo vệ bản thân mỗi khi lên mạng", em Bàn Văn Bằng, học sinh Trường PTDTBT THCS Tiền Phong, chia sẻ.

Từ nhận biết đến thực hành cách ứng phó

Từ những nguy cơ đã nhận diện, chương trình giúp học sinh tìm hiểu cách chủ động phòng tránh trong quá trình sử dụng Internet. Với "Quy tắc vàng 3 KHÔNG", các em được hướng dẫn không bấm vào đường link lạ, không cho mật khẩu, mã xác thực và thông tin cá nhân, không chuyển tiền hoặc nạp tiền theo yêu cầu đáng ngờ trên mạng.

Bên cạnh đó, học sinh cùng thảo luận cách ứng phó với các hành vi dụ dỗ, quấy rối và bắt nạt trực tuyến. Từ những tình huống giả định, các em được hướng dẫn từ chối yêu cầu không an toàn, lưu lại bằng chứng, chặn và báo cáo tài khoản, đồng thời tìm kiếm sự hỗ trợ từ bố mẹ, thầy cô, người lớn đáng tin cậy hoặc liên hệ các số điện thoại trợ giúp như Tổng đài Quốc gia bảo vệ trẻ em 111 hoặc tổng đài 113.

Học sinh cũng được thử sức với phần thi Rung Chuông Vàng được điều hành bởi bà Hoàng Thu Nga và ông Vũ Xuân Thái - Quản lý Chương trình Quỹ Vì Tầm Vóc Việt, để củng cố những kiến thức vừa học. Các câu hỏi đặt các em trước những tình huống cần đưa ra quyết định, từ xử lý tin nhắn đáng ngờ đến tìm kiếm sự hỗ trợ khi bị bắt nạt trực tuyến, qua đó giúp các em ghi nhớ và vận dụng kỹ năng tự bảo vệ.

"Buổi học hôm nay vui lắm ạ, các hoạt động đều rất sôi động. Em nhớ nhất quy tắc 3 không, không bấm vào đường link lạ, không cho thông tin cá nhân và không chuyển tiền theo yêu cầu đáng ngờ", em Bàn Thị Anh Trúc, học sinh Trường PTDTBT Tiểu học Tiền Phong, hào hứng kể.

Không chỉ dừng lại ở việc tiếp thu kiến thức, các em học sinh còn mong muốn lan tỏa những điều đã học tới nhiều người hơn nữa.

"Từ nay, em sẽ chú ý bảo vệ thông tin của mình và bố mẹ khi sử dụng mạng. Nếu gặp vấn đề, em sẽ chặn tài khoản và báo ngay cho bố mẹ, thầy cô. Em cũng sẽ kể lại những điều đã học để bố mẹ cùng biết cách phòng tránh", Anh Trúc cho biết.

Duy trì sự đồng hành của gia đình và nhà trường

Một buổi truyền thông giúp học sinh tiếp cận những kỹ năng ban đầu, nhưng để các em ghi nhớ và vận dụng cần có sự hướng dẫn thường xuyên. Sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội vì thế có vai trò quan trọng trong việc phát hiện nguy cơ, hỗ trợ kịp thời và tạo môi trường để trẻ sẵn sàng chia sẻ khi gặp vấn đề.

"Chương trình có ý nghĩa thiết thực, giúp học sinh nhận biết và ứng phó với những nguy cơ trên mạng qua các tình huống dễ hiểu, phù hợp với lứa tuổi. Để phát huy hiệu quả của chương trình, nhà trường sẽ tiếp tục lồng ghép nội dung an toàn số vào sinh hoạt dưới cờ, các buổi truyền thông và hoạt động ngoại khóa, đồng thời tăng cường phối hợp với gia đình để cùng hướng dẫn, hỗ trợ các em", cô Bùi Thị Lương, Phó Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học Tiền Phong, chia sẻ.

Sự đồng hành với nhà trường và gia đình cũng là điều Quỹ Vì Tầm Vóc Việt nói riêng và chiến dịch Kiến tạo tương lai số nói chung hướng tới khi tổ chức chương trình. Theo ông Vũ Xuân Thái, Quản lý Chương trình của Quỹ Vì Tầm Vóc Việt, việc trang bị kỹ năng an toàn số cần được duy trì để trẻ em có thể tự bảo vệ và tận dụng những cơ hội mà công nghệ mang lại.

"Công nghệ mở ra nhiều cơ hội học tập, khám phá và phát triển cho trẻ em. Chúng tôi mong muốn giúp các em biết sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm để tận dụng những cơ hội đó, đồng thời chung tay với nhà trường và gia đình trong hành trình bảo vệ trẻ em trên không gian mạng", ông cho biết.

Trong khuôn khổ hoạt động, Ban Tổ chức cũng trao tặng 1.056 ly sữa TH true MILK cho học sinh tại hai điểm trường.

TH