|
|
|
Các liền chị quan họ biểu diễn tại Hội Lim. |
Ấy vậy mà đặt chân đến thị trấn Lim, nơi chỉ còn hai ngày nữa là đến lễ hội Lim – lễ hội lớn nhất nhì xứ “quan họ” - thì không khí lại yên ắng đến buồn.
Công tác chuẩn bị sơ sài
Lác đác trong và ngoài đồi Lim, một số tốp thợ nề đang chia nhau lát gạch, láng bê tông chuẩn bị phục vụ lễ hội vào ngày 12 tháng Giêng (ÂL) tới. Mặc dù, thời điểm chúng tôi đến chỉ cách ngày lễ 2 ngày nhưng không khí làm việc có vẻ không được khẩn trương cho lắm. Bên trong đồi Lim vừa được rải một lớp đất mới chưa kịp san ủi, vẫn còn lô nhô, chỗ cao chỗ thấp và “sẵn sàng” tung bụi mù mịt mỗi lần có xe máy, hay ô tô đi vào.
Theo thông lệ những năm trước, vào lễ hội Lim bao giờ Ban tổ chức cũng dựng một sân khấu lớn, các lán trại và các sới trước chùa Lim để phục vụ biểu diễn quan họ, thi và chơi các trò chơi dân gian. Nhưng theo quan sát của chúng tôi, cả khu vực mới chỉ có hai cây đu được dựng lên ngay phía phải cổng ra vào đồi Lim, ngoài ra chưa có gì.
Lý giải điều này, ông Phạm Đăng Thuyên – Trưởng phòng văn hóa huyện Tiên Du (Bắc Ninh) cho biết: “Do nguồn kinh phí phải bỏ ra để đầu tư cho các hạng mục công trình xây dựng chuẩn bị cho lễ hội rất lớn, lại mang tính dài hơi, do đó tiến độ tất cả các hạng mục đều phụ thuộc vào nguồn kinh phí. Mặc dù chính quyền đã cố gắng thúc giục nhà thi công cố gắng hoàn thành sớm một số công trình trọng yếu từ trong Tết, nhưng do nhiều lý do nên công trình vẫn bị kéo dài qua Tết và đến nay vẫn chưa thể hoàn thành hết được”.
Khi được hỏi về nét mới của lễ hội năm nay, ông Thuyên cho biết thêm: Trên cơ sở duy trì nguyên bản những nghi thức truyền thống như mọi năm thì năm nay còn có thêm màn hát quan họ tại các gia đình nghệ nhân để phục vụ du khách thập phương. Mỗi xã, thôn sẽ cử ít nhất là hai đến ba hộ gia đình nghệ nhân quan họ, đại diện cho thôn hội đủ các điều kiện: Có truyền thống hát dân ca quan họ Bắc Ninh lâu đời, có thể hát quan họ theo các làn điệu cổ và có các gian nhà cổ, phù hợp với không gian văn hóa biểu diễn quan họ...
|
|
|
Phía ngoài đồi Lim, gần đến ngày hội vẫn ngổn ngang gạch vữa. |
Bên cạnh đó, năm nay huyện Tiên Du sẽ tuyển chọn khoảng 40 cặp liền anh, liền chị trong toàn tỉnh Bắc Ninh để tham gia màn hát đối đáp, giao duyên trong suốt hai ngày diễn ra lễ hội. Ngoài ra, nếu những năm trước “lán trại quan họ” – linh hồn của khuôn viên văn hóa đồi Lim được làm bằng tre lợp lá cọ thì năm nay sẽ được cải tiến thành khung thép, mái lợp tấm bạt có in hình mái ngói theo kiểu sân khấu chèo. Đây được xem là một trong những cố gắng lớn của chính quyền cấp huyện và xã để đưa những nét mới vào lễ hội, đồng thời thu hút du khách thập phương về với lễ hội đông hơn mọi năm.
Người dân thờ ơ
Khác với mọi năm, năm nay huyện Tiên Du giao cho ban tổ chức gồm chính quyền 3 địa bàn: Thị trấn Lim, xã Nội Duệ và xã Liên Bão – ba xã nằm trong tổng Nội Duệ xưa -thực hiện các công việc phục vụ lễ hội. Tuy nhiên, khi xuống trực tiếp gặp ban văn hóa của ba xã thì đều được cho biết là phân bố cho các thôn phụ trách. Trong khi không khí ở các thôn cũng chẳng khác gì ở thị trấn. Gặp một số trưởng thôn của thị trấn Lim, đại đa số đều cho là do lễ hội truyền thống hàng năm, năm nào cũng giống năm nào nên có gì mà phải chuẩn bị (?!)
Nhiều thôn như thôn Lũng Giang thuộc thị trấn Lim được giao trách nhiệm chuẩn bị 3 gia đình hát quan họ cổ tại nhà và chuẩn bị lo khâu cơ sở vật chất cho một số trò chơi dân gian, thì trưởng thôn đang đi... thổi kèn đám ma. Còn thôn Duệ Đông phụ trách chuẩn bị sới chọi gà, tổ tôm điếm... thì trưởng thôn đang phụ vợ bán hàng.
Khi được hỏi về công tác chuẩn bị các công việc được giao, ông Nguyễn Xuân Cơ – trưởng thôn Duệ Đông - cho biết: “Hát quan họ thì vẫn có các câu lạc bộ, các đội nhóm hát quan họ của những người cao tuổi trong thôn, thường xuyên sinh hoạt và duy trì đều đặn nên hầu như công việc này không phải chuẩn bị. Riêng chuẩn bị các sới thì làm cũng nhanh nên thường là đến cận ngày mới dựng...
|
|
|
Chuẩn bị dựng đu cho ngày hội. |
Hiện nay hầu hết các hộ gia đình vẫn còn bận rộn với những hội hè, đình đám ở các thôn làng bên. Nhiều nhà vẫn còn không khí vui xuân nên việc cũng chẳng có gì mới. Chỉ đến khi gần ngày lễ hội diễn ra, du khách thập phương tràn về thì không khí mới thực sự vui nhộn”.
Không khí lễ hội có lẽ mới chỉ đến trong nụ cười xốn xang của những người già. Bởi với họ, mỗi lần hội là dịp để họ được trở về với những ký ức tuổi thơ, được trổ tài đánh cờ, hát quan họ trước đám đông. Có lẽ vì thế mà nhiều cụ đã bắt đầu lục đáy rương lấy ra nào áo dài khăn đóng, nào guốc mộc, khăn mỏ quạ, giặt giũ phơi phóng để chuẩn bị đón hội. Cụ Nguyễn Thì Chân (70 tuổi) – thôn Lũng Giang, thị trấn Lim - hồ hởi nói: “Từ trong Tết, tôi đã bắt đầu luyện cờ trở lại và sẵn sàng tinh thần thi đấu trong lễ hội sắp tới. Áo dài khăn đóng cũng chuẩn bị cả rồi. Bọn trẻ bây giờ nhiều thú vui còn người già chúng tôi giờ chỉ mong đến ngày hội Lim để được vui thôi...”.
|
|
|
Cụ Nguyễn Thì Chân (70 tuổi), thôn Lũng Giang hồi hộp ngóng chờ ngày vào hội. |
Không biết đến ngày hội Lim sẽ ra sao, chỉ nhìn vào công tác chuẩn bị cho lễ hội năm nay từ các cấp chính quyền cơ sở mà thấy buồn. Một lễ hội nức tiếng gần xa của xứ Kinh Bắc ngày càng bị “sơ sài hóa”.
Hà Tùng Long
