|
|
|
Kiểm tra một quả bom còn ngòi nổ vừa tìm được. |
Giáp mặt “tử thần”
Sau nhiều lần hẹn, Thượng tá Lê Quang Bình, Trưởng ban Khoa học công nghệ và môi trường, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thừa Thiên Huế mới nhận lời cho tôi theo Đội công tác xử lý bom mìn, vật liệu nổ. Xe bắt đầu lăn bánh, đầu tiên hiển hiện trong ý nghĩ của một thanh niên thuộc thế hệ 8x như tôi, là sự tò mò khi lần đầu trong đời được tận mắt chứng kiến hình thù của những trái bom, quả đạn to vật vã. Háo hức hơn là biết được công việc của các bác, các chú, các anh lính công binh - những người chuyên hủy bom, đạn còn sót lại sau chiến tranh. Với các anh, ở đâu tìm thấy bom đạn, chất độc hóa học là phải cố gắng lần mò đến tận nơi để thu nhặt và đem chúng đi “mai táng” ở một nơi an toàn.
|
|
|
Cẩn thận buộc kỹ trước khi di chuyển bom đến bãi hủy nổ. |
Để thoả trí tò mò của mình, tôi bắt đầu “lục vấn” những người có mặt trong đoàn về bom, đạn và phương pháp hủy chúng. Thấy vậy, một anh trong đoàn bảo: “Nói gì thì nói chứ lên thực tế vẫn hơn”. Rồi anh trấn an tôi: “Không có gì, cứ bình tĩnh đi, vào hiện trường sẽ biết ngay”... Từ phút ấy, trong tôi mong ngóng, đợi chờ chiếm lĩnh toàn bộ ý nghĩ.
Khoảng 8 giờ sáng, đoàn chúng tôi đã có mặt tại mỏ huỷ nổ bom mìn tại xã Hương Phong, A Lưới, cách đường Hồ Chí Minh khoảng 1km. Lúc này, trời trút xuống một cơn mưa nặng hạt, cái lạnh của miền cao A Lưới càng lúc càng ngấm sâu vào da vào thịt mỗi người. “Tử thần” hiện ra trước mắt - 8 quả bom tấn (mỗi quả nặng từ 250-750 cân Anh) đã được lực lượng công binh tập kết về bãi huỷ nổ. Nhìn những quả bom tấn nằm chình ình dọc triền đồi, trong tôi hiện lên một cảm giác rợn ngợp, pha lẫn chút sợ sệt. Cơn mưa vừa dứt, 20 chiến sỹ công binh sẵn sàng với dây thừng, lốp xe đạp, đòn gánh... chuẩn bị khiêng “tử thần” đi “mai táng”. Những nốt thắt chắc chắn, thao tác nhẹ nhàng, cẩn trọng. Những quả bom tấn nặng oằn trên đôi vai các chiến sỹ, họ chậm rãi bước những bước đi cẩn trọng, nhẹ nhàng. Lúc này, những gì đang diễn ra trước mắt đã tiếp thêm “men” để tôi tác nghiệp và cho lần đầu tiên trong đời được “mục sở thị” công việc đòi hỏi lắm sự kiên trì, gan dạ của những người làm công việc chuyên đi đối mặt với “tử thần”.
|
|
|
Vận chuyển bom đến bãi hủy nổ. |
Sau gần 1 tiếng đồng hồ thao tác, vận chuyển, hai quả bom đầu tiên đã được đặt ngay ngắn vào vị trí sẵn sàng hủy nổ. Bộ phận kỹ thuật do đại uý Phan Anh Tuấn chỉ huy chờ lệnh. Anh Tuấn tiến đến, khẽ khàng kẹp 3 thỏi thuốc nổ TNT làm một (mỗi thỏi 0,2kg), 2 kíp điện vào giữa hai quả bom. Khoảng 200m dây điện được nối từ vị trí huỷ bom ra sau quả đồi - khu vực an toàn. Xong, cán bộ kỹ thuật kiểm tra lần cuối, cán bộ kỹ thuật nhấn cần kích điện. Trong nháy mắt, một tiếng nổ xé toạc không khí tĩnh lặng. Tiếng nổ lớn, vọng vào núi vang xa và kéo dài hơn một phút. Sau khi tiến hành kiểm tra hố nổ, mọi người sung sướng vỗ tay mừng thành công của loạt huỷ nổ đầu tiên. Và cứ như thế, mỗi lần huỷ hai quả, đến gần trưa, tất cả 8 quả bom đã được huỷ nổ an toàn.
Phá bom liệt truyện
Trong hành trình đi hủy “tử thần”, chúng tôi ghé thăm nơi đóng quân của những người lính công binh tại xã Hồng Thượng, A Lưới. Trung tá Mai Xuân Kỳ, đội trưởng đội rà phá bom, mìn-người được xem là “lão làng” trong nghề dẫn tôi ra triền đồi-khu vực tập kích các loại bom, đạn chờ huỷ nổ. Tôi thật sự choáng ngợp trước số lượng, chủng loại bom ở đây: bom bi, bom bướm, đạn cối... Chúng được phân loại một cách cẩn thận, khoa học. Anh Kỳ giới thiệu nhanh tính năng của từng loại bom, đạn mà dường như chúng đã quá quen thuộc trong cuộc sống thường ngày của anh. Anh Kỳ giải thích: “Chúng tôi tiếp xúc với những loại bom mìn này như cơm bữa. Tuy nó vô tri, vô giác nhưng nếu biết được đặc tính của từng loại thì sẽ dễ dàng hơn trong quá trình tìm kiếm, vận chuyển, tiêu huỷ”.
|
|
|
Các loại mìn sát thương được tập kết chờ hủy. |
Bom có rất nhiều loại, nghe rất ghê gớm vì sức công phá, sát thương của nó khi phát nổ rất lớn nhưng lại dễ xử lý. Có những loại trông bình thường nhưng lại rất đáng gờm. Có những loại bom chỉ cần đào một cái hố, bỏ tất cả xuống, đổ nhiều muối và dung dịch huỷ vào, sau một thời gian, nó sẽ tự huỷ. Bom, đạn phốt-pho mới đáng gờm. Bởi những ống phốt-pho sau hàng chục năm nằm yên trong đất, lớp kim loại vỏ bọc đã bị hoen gỉ, chất phốt-pho rò rỉ ra ngoài, hễ gặp không khí là tự nổ, cháy. Có những quả đạn phốt-pho như vậy nằm sát khu vực dân cư, không thể hủy tại chỗ. Để chuyển nó đi xa, các chiến sỹ phải dùng băng, gạc y tế thấm đẫm nước bao bọc lại những chỗ rò rỉ, buộc chặt, rồi nhẹ nhàng chở ra bãi hủy. Hoặc có những quả bom nặng 2.000-3.000 cân Anh nằm sâu trong lòng đất hàng chục mét, toàn đội phải vật lộn với nó hàng tuần...
|
|
|
Công đoạn cuối cùng chuẩn bị kích nổ. |
Tại địa bàn A Lưới, Công ty Xây dựng 384, Binh đoàn 12, Bộ Quốc phòng là đơn vị đảm nhiệm rà phá bom mìn trên diện tích 1.200ha đất thuộc diện giải phóng mặt bằng phục vụ tái định cư và sản xuất nông nghiệp của 2 xã Hồng Thượng và Hương Phong (A Lưới). Vì sự bình yên cho đồng bào và cũng để trả lại màu xanh cho đất, cho rừng, có lúc đơn vị huy động gần 1.000 người tham gia tìm kiếm bom mìn tại 2 xã trên. Ngoài 8 quả bom đã được tiêu huỷ thành công, trong quá trình tìm kiếm, lực lượng công binh còn tìm thấy và tiêu huỷ 1.572 quả đạn cối các loại, 1.438 quả bom bi, 1.327 đạn khác và 214 ngòi nổ các loại. Mặc dù công việc rất nguy hiểm nhưng vì sự an toàn cho người dân, các cán bộ, chiến sĩ công binh không chậm trễ, vượt qua mọi khó khăn để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Làm “sạch” đất đến đâu, các anh lại bàn giao cho địa phương đến đó. Cứ như thế, nhiều khu dân cư, nhiều khu vườn xanh tốt và nhiều công trình được mọc lên. Lính công binh nơi đây đã góp phần giúp các địa phương mở rộng diện tích sản xuất, tái định cư để người dân hướng tới một cuộc sống đủ đầy.
Đồng bào dân tộc biết ơn những người đi tìm, hủy an toàn bom mìn còn sót lại. Ông Hồ Chí Thời, Chủ tịch UBND huyện A Lưới bộc bạch: “Trong chiến tranh, A Lưới là một địa bàn hết sức ác liệt, những tàn dư của chiến tranh để lại cho vùng đất cách mạng này là rất lớn; đặc biệt, bom, đạn, hoá chất độc hại còn sót lại khá nhiều. Chiến tranh đã đi qua hơn 30 năm, nhưng những di chứng của nó để lại trên mảnh đất A Lưới khó có thể thống kê hết. Nay, được các đơn vị quân đội rà phá, xử lý bom, mìn, vật liệu nổ, chúng tôi rất biết ơn những người lính công binh. Chúng tôi sẽ tiếp nhận diện tích đã được rà phá, giao cho các địa phương đưa vào sử dụng di dân, giãn dân, trồng rừng, phát triển chăn nuôi và sản xuất”. Và cứ mỗi lần “tử thần” được đưa đi “mai táng” là lại có thêm những vùng đất được hồi sinh. Rồi những khu vườn cà phê, cao su, keo lá tràm... xanh mướt một màu được trồng lên trên những vùng “đất chết”.
Đăng Khoa
