Nói đến sức khỏe sinh sản (SKSS), vấn đề chính là nói đến sức khỏe của người phụ nữ. Sức khỏe của người phụ nữ có liên quan và ảnh hướng đến quá trình mang thai, sinh đẻ và nuôi con bằng sữa mẹ cũng như việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ sau này.
Trong đó, thời kỳ thai nghén và sinh đẻ là thời kỳ có nhiều ảnh hưởng và đôi khi có cả yếu tố nguy cơ đến sức khỏe, bệnh tật, tử vong mẹ và tử vong chu sinh. Do vậy việc khám thai định kỳ trong thời kỳ mang thai là việc làm có lợi cho sức khỏe mẹ và con.
Trong khi mang thai, người phụ nữ phải trải qua các quá trình biến đổi về giải phẫu, tâm lý, nội tiết…để cơ thể thích nghi với thời kỳ mới - thời kỳ mang thai. Thời kỳ này, người phụ nữ cần có những thông tin, hiểu biết cần thiết để có thể tự chăm sóc mình đồng thời biết được các yếu tố nguy cơ để đi khám thầy thuốc.
Những thông tin ấy bao gồm: Chế độ dinh dưỡng, chế độ lao động và nghỉ ngơi, vệ sinh thai nghén, điều kiện sống và sinh hoạt, tiêm phòng uốn ván và uống viên sắt, các dấu hiệu nguy hiểm khi mang thai…
Để có được những thông tin này, người mẹ cần phải thực hiện khám thai định kỳ để các thầy thuốc sản khoa có thể cung cấp và hướng dẫn cụ thể. Tùy theo tuổi thai mỗi lần khám thai phải đạt được một số mục tiêu sau:
- Khám thai lần đầu: thầy thuốc sẽ xác định có thai và đánh giá các yếu tố nguy cơ;
- Khám thai lần hai: kiểm tra sự tiến triển của thai, phát triển các yếu tố bệnh lý hoặc dọa đẻ non;
- Khám thai lần ba: dự kiến ngày sinh, tiên lượng cuộc đẻ và xác định nơi đẻ.
Như vậy việc khám thai định kỳ là việc làm rất cần thiết cho người phụ nữ mang thai và luôn luôn mang lại lợi ích cho cả mẹ và con. Qua khám thai, người thầy thuốc sẽ xác định được tình trạng sức khỏe mẹ và con, phát hiện được các yếu tố nguy cơ và xử lý kịp thời, ngăn chặn được yếu tố bất lợi ảnh hưởng đến sức khỏe cả mẹ và con.
Hiện nay, đội bảo vệ sức khỏe bà mẹ, trẻ em/KHHGĐ huyện Minh Long (Quảng Ngãi) với chức năng chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em và KHHGĐ ở huyện nhà đã triển khai khám thai và quản lý thai nghén tại cộng đồng trong 5/5 xã.
Tuy điều kiện còn khó khăn về nhiều mặt, nhất là kinh phí, nhưng Đội bảo vệ sức khỏe bà mẹ, trẻ em/KHHGĐ huyện đã cố gắng cung cấp thuốc, biểu mẫu, phương tiện và qua cán bộ y tế xã phụ trách KHHGĐ ở trạm y tế 5 xã thực hiện khám thai định kỳ cho phụ nữ mang thai.
Qua nhiều năm thực hiện chương trình, điều đáng ghi nhận là nhận thức của cộng đồng đã có những chuyển biến tích cực, các bà mẹ đã ý thức được lợi ích của việc khám thai định kỳ nên đã hưởng ứng và tham gia tích cực.
Nếu như năm 2000, tỷ lệ phụ nữ đi khám thai chỉ đạt 35% và số lần khám thai trung bình của mội phụ nữ thấp hơn 1 lần, thì đến nay tỷ lệ phụ nữ đi khám thai đã đạt 85% và số lần khám thai trung bình của một phụ nữ đã xấp xỉ 3 lần.
Nhờ khám thai và quản lý thai nghén tại trạm y tế xã nên tại xã đã có bệnh nhân đẻ tại trạm như trạm y tế Long Sơn, y tế xã đã quản lý được đẻ, các chỉ số cân nặng sơ sinh thấp hơn 2.500g được kiểm soát, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiêm phòng viêm gan B cho trẻ mới sinh và tiêm phòng 6 bệnh truyền nhiễm cho trẻ em; tỷ lệ 5 tai biến sản khoa giảm, tử vong mẹ và tử vong trẻ em giảm.
Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn một số phụ nữ, nhất là phụ nữ ở vùng sâu, vùng xa như: Làng Ren, Cà Xen (Long Môn); Gò Tranh, Gò Nay (Long Sơn) vì nhiều lý do khác nhau như: đường xá xa xôi, thiếu kiến thức hoặc do tập quán lâu đời đã không thực hiện khám thai định kỳ.
Trong suốt quá trình thai nghén và sinh đẻ tại nhà do người đỡ đẻ không có chuyên môn nên rất nhiều trường hợp xảy ra biến cố như: Vỡ tử cung, nhiễm trùng, uốn ván rốn sơ sinh… gây ra những cái chết oan uổng cho cả mẹ lẫn con khi có tai biến xảy ra và không được cấp cứu kịp thời.
Vì sức khỏe của người mẹ, vì lợi ích chung cho cả mẹ và con, phụ nữ mang thai cần phải thực hiện khám thai định kỳ ít nhất 3 lần trong một thai kỳ để được cán bộ y tế quản lý và theo dõi sức khỏe mẹ và con trong suốt thời kỳ mang thai; xác định cho mình nơi đẻ an toàn, phát hiện những trường hợp bệnh lý để đặt vấn đề điều trị kịp thời, đồng thời tư vấn những thông tin cần thiết giúp người phụ nữ tự chăm sóc sức khỏe mẹ và con tốt hơn.
Bùi Đình Toàn
(PGĐ Trung tâm DS-KHHGĐ huyện Minh Long, Quảng Ngãi)
