Không lo “vừa đá bóng, vừa thổi còi”

Việc không tổ chức bầu cử Hội đồng nhân dân cấp quận, huyện, phường cũng được đưa ra bàn thảo. Trước đó, PV Báo GĐ&XH đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Thế Thảo – Chủ tịch UBND TP Hà Nội xung quanh vấn đề này.

Giảm bớt khâu trung gian

Hà Nội từng dự định thí điểm mô hình không tổ chức bầu cử HĐND quận, huyện, phường. Hiện chủ trương này được thực hiện đến đâu rồi, thưa ông?       

- TP Hà Nội đang kết hợp với Viện nghiên cứu của Học viện Chính trị Hành chính Quốc gia để lập đề cương thật khoa học, làm sao để khi thực hiện thí điểm sẽ làm được tốt. Chủ trương, mục đích chính của việc thực hiện mô hình này là làm giảm bớt được khâu trung gian. Đối với các TP thì công tác giám sát của cấp trung gian như quận, huyện, phường, xã hiệu quả không cao. Ngược lại, ở các tỉnh thì vai trò của HĐND cấp xã lại rất hiệu lực, quan trọng, phát huy được hiệu quả trong nhiệm vụ phản ánh những ý kiến, kiến nghị, bức xúc của cử tri đến các cấp chính quyền và giám sát việc thực thi pháp luật của chính quyền cơ sở.

Như vậy sẽ không còn cấp giám sát việc thực thi pháp luật của chính quyền cấp cơ sở, liệu có xuất hiện tình trạng “vừa đá bóng, vừa thổi còi”?

- Cấp quận, huyện sẽ do cơ quan giám sát cấp trên giám sát. Đó là đại biểu HĐND cấp trên ở chính địa bàn đó. Ví dụ như huyện có 6 đại biểu HĐND TP chẳng hạn, thì chính những đại biểu này sẽ làm nhiệm vụ giám sát chính quyền huyện. Đồng thời, các đại biểu này đang sinh sống ở các phường, xã cụ thể thì họ cũng chính là đại diện của dân, giám sát chính quyền xã, phường đó. Ngoài ra còn có cơ chế giám sát của Mặt trận cùng cấp, họ cũng giám sát việc thực thi pháp luật của chính quyền.

Một bước tiến dài

Theo ông, khi không còn HĐND cấp cơ sở, chúng ta cần chuẩn bị cơ chế gì để tiếp nhận, phản ánh một cách nhanh nhất ý kiến, bức xúc của cử tri, đặc biệt là cử tri ở những địa bàn xa trung tâm?

- Cử tri vẫn có thể phản ánh bức xúc thông qua những đại biểu sinh sống trên địa bàn phường, quận đó. Đại biểu HĐND TP trải đều trên các quận, huyện nên cử tri vẫn tiếp cận được để phản ánh.

Hà Nội có tính đến việc tăng thêm số lượng đại biểu HĐND TP để tăng thêm điều kiện tiếp xúc, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của cử tri?

- Không nhất thiết phải tăng, vấn đề là nâng cao chất lượng giám sát, phản ánh... Số lượng đại biểu là theo cơ cấu dân số, tất nhiên là số lượng phải từ quy định bình quân trở lên, trên cơ sở đó để tính toán lại số lượng đại biểu.

Theo ông khi thực hiện mô hình này có khó khăn gì không?

- Từ khi chúng ta xây dựng nhà nước pháp quyền, người ta đã quen với hệ thống các cấp theo địa giới hành chính, đó là thói quen. Mọi hoạt động, cơ chế đều dựa trên mô hình tổ chức này. Bây giờ thay đổi thì không chỉ thay đổi về mô hình, mà còn cả cơ chế. Thay đổi cơ chế rồi thì rõ ràng nó sẽ có tác động đến các hoạt động chung của xã hội. Bên cạnh đó còn tác động đến thói quen, nếp suy nghĩ đã đồng hành với cơ chế nhiều cấp của hệ thống trước kia. Nhưng ở các quốc gia khác người ta cũng đều làm như thế cả. Do vậy, việc thực hiện mô hình này là một bước tiến dài.

Theo lộ trình thì Hà Nội sẽ áp dụng mô hình này như thế nào, thưa ông?

- Tất nhiên là sẽ làm thí điểm trước, Hà Nội sẽ chọn một quận, huyện nào đó áp dụng. Nhưng cụ thể khi nào bắt đầu thực hiện thí điểm thì chúng tôi đang còn chờ văn bản.

Xin cảm ơn ông.

Hà Nội sẽ tiến tới mô hình chính quyền đô thị Về lộ trình thực hiện mô hình chính quyền đô thị của Hà Nội, ông Nguyễn Thế Thảo cho biết, theo qui trình thì trước tiên phải xây dựng mô hình, sau đó Bộ Nội vụ tổng hợp lại, đưa mô hình đó ra trình Quốc hội xem xét, thông qua. Ví dụ Hà Nội xây dựng mô hình của Hà Nội, Hải Phòng xây dựng mô hình của Hải Phòng, TP Hồ Chí Minh xây dựng mô hình phù hợp với điều kiện của TP… sau đó Bộ Nội vụ mới tổng hợp lại, kết tinh lại thành mô hình chính quyền đô thị cụ thể, đưa ra trình Quốc hội. Sau khi Quốc hội thông qua mới tiến hành triển khai.  H.V

Tại Hội nghị giao ban giữa Thường trực HĐND TP Hà Nội với Thường trực HĐND các quận, huyện, thành phố Hà Đông, Sơn Tây sáng 28/8, ông Lê Quang Nhuệ - Phó Chủ tịch HĐND thành phố HN khẳng định: “Nếu bỏ HĐND quận, huyện, những đồng chí nào đã giữ cương vị lãnh đạo HĐND do đảng cử, dân bầu, Đảng và Nhà nước có trách nhiệm bố trí công việc cho các đồng chí. Việc đó không có gì đáng ngại”. Xung quanh đề án thực hiện thí điểm người dân bầu trực tiếp Chủ tịch UBND cấp xã, MTTQ thành phố cho rằng, nếu không làm tốt, 500 xã thực hiện thí điểm sẽ có tư tưởng cho rằng tới đây không còn HđND cấp quận, huyện nữa, khi đó, sự chỉ đạo, lãnh đạo sẽ chệch choạc. Một số nơi cho rằng không có HĐND quận, huyện, phường nữa thì không cần kiện toàn bộ máy cán bộ. Do đó, Mặt trận đề nghị việc kiện toàn phải làm tốt, “thiếu đâu, kiện toàn đến đó”.   Hồng Sơn

Lã Xưa (thực hiện)