Kì bí mồ hang trên núi
GiadinhNet - Nằm ẩn khuất trong các hang động trên dãy Pha Hang Quen hàng trăm năm qua, những cỗ quan tài cổ với nhiều điều thêu dệt vẫn nằm im bất động.
Hiểm trở đường lên
Từ những thông tin ít ỏi ban đầu về những chiếc quan tài cổ nằm trên dãy núi Pha Hang Quen của xã Trung Thượng (huyện Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa), chúng tôi háo hức đến đây để xem những bí ẩn chưa được lý giải.
Pha Hang Quen, theo tiếng Thái có nghĩa là hang Thoáng đãng. Thầy giáo Hà Văn Hợi, ở xã Trung Thượng cho biết, từ nhỏ đã từng nghe bố và các bậc cao niên kể về những chiếc quan tài trên dãy Pha Hang Quen này. Nhưng vì sợ sự linh thiêng, thần bí nào đó nên rất ít người dám lên đây để xem. Khi các cụ già trong bản mất đi, thông tin về những chiếc quan tài cổ cũng theo đó dần rơi vào quên lãng. Chỉ trong vòng mấy tháng trở lại đây, khi một số cơ quan ban ngành vào cuộc nghiên cứu thì bí ẩn trên dãy Pha Hang Quen mới được "thức giấc".
Phải khó khăn lắm chúng tôi mới định hướng được con đường rậm rạp cây cối dẫn lên trên hang động. Anh Hạnh, cán bộ văn hoá xã là người đã lên đây 3, 4 lần nhưng cũng không chắc chắn được, bởi con đường lên đó hầu như chưa lằn rõ vết chân người. Đến cả thầy Hợi, đã lên đây hàng chục lần nhưng cũng nhầm hướng đi.
Bí ẩn hang mộ chứa chiếc quan tài
Thầy Hà Văn Hợi gom những chiếc xương cẳng tay, cẳng chân còn sót lại để chụp ảnh. Ở xung quanh đó những mảnh vỡ sành, sứ còn vương vãi khắp nơi. "Có thể lúc đưa quan tài lên trên này, họ đã nấu ăn, hoặc cúng bái nên mới có những vết đen cháy trong hang và những mảnh sành sứ này", thầy Hợi phán đoán.
Theo quan sát, hang đầu tiên này khá hẹp, có 2 cặp quan tài nằm rải rác. Cách phía trên một đoạn, hang số 2 nhỏ hơn nhưng lại nằm sâu hơn. Theo thầy Hợi thì trong hang này còn có một chiếc đầu lâu, từng vào đó nên thầy còn nhớ.
Để lên cửa hang chính, chứa nhiều bộ quan tài nhất, chúng tôi còn phải đi qua một cửa hang khác. Cửa hang số 3 này thông với cửa hang chính ở phía trên, nhưng lại rất nhỏ. Cửa hang này cách cửa hang chính khoảng 3 - 4m, ngăn bởi một vách đá dựng đứng, không có điểm tựa, các hốc đá để bám được tay lại rất trơn, ở phía dưới lại vực sâu. Tôi loay hoay một hồi lâu nhưng không tìm cách nào lên trên này được, thầy giáo Hợi phải chặt một khúc cây dài, nối từ cửa hàng xuống dưới, sau đó được sự giúp đỡ của mấy người đi cùng, tôi cũng "chạm" được cửa hang chứa nhiều quan tài nhất.
Ngay khi chạm chân đến cửa hang chính này, một mùi ẩm mốc nồng nặc hắt ra. Hàng chục chiếc quan tài dường như vẫn còn nguyên vẹn, có chăng chỉ bị mối mọt, hoặc là do thời gian quá lâu mà thân gỗ bị phai mòn.
Tất cả đều được sắp xếp chồng chất nhiều tầng, lộn xộn, không có quy luật nào. Mỗi tầng chứa khoảng 3 - 4 chiếc quan tài. Chúng tôi đếm được có 17 cỗ quan tài tất cả. Trong đó, hơn số nửa vẫn còn được ghép với nhau nguyên vẹn. Trong cửa hang đều rất khô ráo, nhưng mùi ẩm mốc xốc vào mũi thì rất... kinh khủng.
Cửa hang có chiều cao khoảng 4 - 5m, có dưới đáy rộng khoảng 1,5m, trên cùng rộng khoảng 2,3m. Hang tối âm u và sâu hun hút vào bên trong. Đường vào hang dường như đã được bịt kín bởi những chiếc quan tài. Tất cả đều được xếp theo ngăn, có giá chống thẳng đứng rất chắc chắn. Trong những chiếc quan tài chúng tôi quan sát, vẫn còn khá nhiều xương sót lại nhưng lại không tìm thêm được chiếc đầu lâu nào cả.
|
Ngay khi chạm chân đến cửa hang chính này, một mùi ẩm mốc nồng nặc hắt ra từ trong cửa hang. Hàng chục chiếc quan tài dường như vẫn còn nguyên vẹn, có chăng chỉ bị mối mọt, hoặc là do thời gian quá lâu mà thân gỗ bị phai mòn. |
Vẫn chưa có một nghiên cứu chính xác làm sao di chuyển các quan tài lên đây?, sao lại an táng tận trong hang sâu, tít mít?
Trưởng bản Lương Văn Thướng cho biết, ở dãy núi Pha Hang Quen này, trước đây hổ, khỉ, báo rất nhiều. Có thể khi người ta an táng đây, các loài động vật này đã vào tha xác chết đi nơi khác để ăn? Đồng quan điểm, thầy Hợi cũng cho rằng, cách đây 5 - 10 năm về trước, khu vực này còn rất nhiều hổ, đặc biệt là khỉ.
Đứng bên này sông Lò, nhìn sang có đàn khỉ hàng chục con xuống tận chân núi để bẻ trộm ngô của dân bản. Việc trước đây có nhiều hổ, báo là chuyện đương nhiên. Còn về việc những quan tài nằm trên cao như hiện nay, có thể trước đây mực nước của dòng ông Lò cũng xấp xỉ cửa hang. Nhưng nếu giả thuyết này được đặt ra, thì tính từ khi dòng nước mấp mé hang, bây giờ lại nằm tít sâu dưới chân núi, thì chắc chắn phải trải qua hàng triệu năm chứ chẳng ít.
Nhìn đối diện sang bên phải cũng có một hang, tuy không lớn như hang chính bên trái này, nhưng lại kéo dài theo vách núi khoảng gần chục mét và hiểm trở hơn, các quan tài được chất chồng lên nhau. Chúng tôi đếm được có 13 tấm, tức là 6 bộ và một tấm lẻ, trong đó có nhiều bộ còn ép sát vào nhau. Tất cả các tấm gỗ đều đã sờn, mối mọt theo thời gian nhưng không thấy sự ẩm mốc như bên hang kia. Có một ít xương nhỏ nằm gọn trong những chiếc quan tài.
Cần sớm được lý giải
Theo chúng tôi được biết, hang động chứa nhiều quan tài cổ ở Trung Thượng là điểm được phát hiện mới nhất. Cùng huyện Quan Sơn, ở dãy núi Pha Dờn, bản Muỗng, xã Trung Xuân cũng có hàng chục chiếc quan tài được an táng kiểu này. Cách đây ít năm, báo chí từng thông tin về một khu rừng mộ đá kỳ lạ ở xã Trung Sơn, huyện miền núi Quan Hóa (Thanh Hóa). Đến nay, giới khoa học vẫn chưa có giải thích cụ thể về những cỗ quan tài đó. Việc phát hiện thêm hàng loạt hang động có chứa quan tài cổ ở dãy Pha Hang Quen này như bổ sung những điều bí ẩn cần được lý giải.
Đây là một di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của người xưa để lại, liên quan đến táng tục của tộc người Việt xưa. Tuy nhiên, hiện công tác bảo tồn, giữ nguyên hiện trạng để các nhà khảo cổ học vào nghiên cứu vẫn chưa được chú trọng. Nhiều người dân hiếu kỳ vẫn tự do thoải mái lên đây khám phá, nghịch ngợm nên việc hỏng hóc, rơi vãi các hiện vật, sai lệch với hiện trạng là khó tránh khỏi.
Phùng Bình