“Kinh tế hóa” chuyện nấu nướng, giặt đồ, trông con… tại sao không?

Bất công ấy đeo đẳng phái yếu bao lâu nay bất chấp những nỗ lực từ nhà nước tới cộng đồng, từ luật pháp đến nhận thức… Phụ nữ cũng đã “vùng lên” vô số lần nhưng việc nhà lại “dìm” họ xuống. Đã đến lúc cần một thay đổi thật lớn, thật lạ?

 

Cuối năm 2010, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2011- 2020 với mục tiêu tổng quát là đến 2020 sẽ cơ bản bảo đảm bình đẳng thực chất giữa nam và nữ về cơ hội, sự tham gia và thụ hưởng trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội. Trong đó lại có 7 mục tiêu cụ thể, liên quan đến bình đẳng chính trị, kinh tế, giáo dục đào tạo, y tế, văn hóa thông tin, công việc gia đình, năng lực quản lý nhà nước về bình đẳng giới.

 

Trong đó, đáng chú ý là mục tiêu rút ngắn khoảng cách về thời gian tham gia công việc gia đình của nữ so với nam xuống 2 lần vào năm 2015 và xuống 1,5 lần vào năm 2020. Nghĩa là, kỳ vọng đến năm 2020, phụ nữ làm việc nhà chỉ gấp 1,5 lần so với đàn ông. Thật khó để nói đây là mục tiêu xa vời, nhưng trong thực trạng xã hội hiện tại, những người mẹ - người vợ có thể sẽ vẫn là những “ô sin cao cấp” trong một thời gian rất dài nữa, nếu không có những thay đổi bước ngoặt về tư duy chung và về cả định hướng luật pháp.

 

Nhân ngày Quốc tế Lao động 1/5, PV Báo GĐ&XH có cuộc trò chuyện với các chuyên gia nhằm gợi mở một “lối thoát” nhẹ nhàng nhất cho các chị em phụ nữ khỏi các công việc nội trợ nặng nhọc và chẳng mấy vinh quang.

 

Việc nhà là rào cản lớn cho phụ nữ trong nỗ lực thể hiện tài năng, trí tuệ của mình. Ảnh minh họa

 

 

 

- Bà Nguyễn Vân Anh - Giám đốc Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng khoa học về giới – gia đình – phụ nữ và vị thành niên (CSAGA): Thực ra Luật bình đẳng giới đã có rồi. Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới cũng đề cập đến mục tiêu vào năm 2020, nam giới làm 50% công việc gia đình, nhưng chỉ có trên văn bản thôi thì không đủ. Thực sự truyền thông rất quan trọng trong việc giúp nam giới hiểu rằng, tham gia công việc gia đình vừa là hạnh phúc, vừa là nghĩa vụ, không có điều gì là xấu, là kém cỏi nếu họ tích cực làm những công việc mà trước đây người ta cho là chỉ thuộc về phụ nữ. Cần có sự thay đổi quan điểm trong rộng rãi quần chúng, kể cả bản thân phụ nữ, những bà mẹ chồng, bố chồng… Không chỉ người đàn ông cần thay đổi đâu, mà những người xung quanh anh ta cũng phải thay đổi.

 

Đến bây giờ vẫn còn rất nhiều gia đình mà các bậc phụ huynh quen nói kiểu “con là con trai thì phải đi đá bóng, con là con gái thì phải ở nhà nấu cơm, giặt giũ, dọn dẹp…”. Với cách giáo dục của chúng ta như vậy thì những chàng trai, cô gái ấy sau này lớn lên rồi đi lấy vợ lấy chồng, họ sẽ giữ cái quan điểm đã ấn định trong đầu họ từ tấm bé như mẫu hình cho nam – nữ là: Đàn ông thì được giải trí sau khi đi làm về, phụ nữ thì có nghĩa vụ chăm sóc cả gia đình.

 

Dĩ nhiên, để phá vỡ tư tưởng đã hằn sâu này là rất khó, nhưng nếu truyền thông – giáo dục tốt thì cũng góp phần nhiều cho sự thay đổi. Ngay những đoạn quảng cáo trên các kênh truyền hình lớn cũng khiến người xem mặc nhiên hiểu việc nhà là của phụ nữ. Ví như quảng cáo mì tôm, bột giặt, sữa… đều thấy trong đó những hình ảnh người phụ nữ phải phục vụ trong gian bếp, người đàn ông và các con thì hồ hởi hưởng thụ. Cách quảng cáo như thế càng ấn vào đầu những đứa trẻ và cả người lớn một mẫu hình kéo lùi sự phát triển của xã hội, về nỗ lực thúc đẩy bình đẳng giới.

 

 

- Bà Nguyễn Vân Anh: Về mặt luật pháp, có thể can thiệp bằng nhiều cách như vợ sinh con thì người đàn ông cũng được nghỉ ở nhà chăm sóc vợ, làm việc trong gia đình. Vấn đề này cũng từng được đưa thảo luận. Hay, những mục tiêu phấn đấu trong Chiến lược về bình đẳng giới cũng cần có những quy định, chính sách kèm theo thì mới có thể đạt được. Chuyện vợ ốm chồng làm việc nhà, vợ đẻ chồng nghỉ được hưởng nguyên lương… là những chính sách khuyến khích rất tốt.
Ngoài ra, nhà nước và cộng đồng có thể dấy lên những phong trào, cuộc thi đua theo cách khác đi. Ví như ngay những dịp mùng 8/3, ngày của phụ nữ mà hầu như toàn thấy chị em thi nấu ăn cho đàn ông ăn. Các ông chỉ việc đến, đi một vòng nếm rồi phán, mà lẽ ra chính các ông mới phải trực tiếp nấu nướng. Các hội, đoàn cần có các khung, quy định hoạt động, tổ chức sự kiện cho phù hợp, có nhạy cảm giới và tránh định kiến giới.

 

 

- Bà Nguyễn Vân Anh: Đúng là việc quy ra tiền cũng có tác dụng nhất định. Nhiều nam giới vẫn có suy nghĩ rằng đó là những công việc vớ vẩn, chẳng đáng gì, hay người phụ nữ ở nhà làm nội trợ là những công việc ăn bám. Đó là việc làm mà phụ nữ không bao giờ được trả lương. Tôi nghĩ chúng ta cần có các quy định để xử lý vấn đề này, cần xem xét để định lượng giá trị kinh tế của những công việc mà phụ nữ làm.

 

 

 

- Bà Đinh Thị Bạch Mai (đại biểu Quốc hội đoàn TP HCM, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Trung ương Hội Phụ nữ Việt Nam, Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ TP HCM): Đã nói về gánh nặng thì tất nhiên sẽ có người gánh được nhiều, người gánh được ít. Cái đó là do khả năng của từng người, nhưng dù thế nào thì người phụ nữ vẫn phải gánh. Đó là điều chúng ta không thể chối bỏ dù có bình đẳng giới đến đâu, nhưng tốt nhất là họ được đàn ông đỡ cho một nửa gánh nặng đó. Muốn tham gia xã hội thì người phụ nữ buộc phải quán xuyến, sắp xếp.

 

Chúng tôi đang đề xuất đăng ký một đề tài khảo sát, nghiên cứu giá trị kinh tế và văn hóa của lao động việc nhà. Khi đã có được kết quả nghiên cứu cụ thể thì sẽ có những cơ sở để đề xuất các giải pháp, bởi lao động việc nhà vừa có yếu tố kinh tế lẫn văn hóa. Nếu mọi thành viên trong gia đình đều thấy các công việc trong gia đình đều là trách nhiệm của tất cả mọi người chứ không của riêng chị em, thì đó còn là sự thương yêu, chia sẻ tình cảm, chứ không đơn thuần là giá trị lao động nữa. Chuyện đó làm cho mỗi gia đình ngày càng tốt đẹp hơn, hạnh phúc hơn, tạo điều kiện cho mỗi thành viên có thời gian, tâm trí làm việc khác ngoài việc nhà.
Muốn được như vậy thì buộc phải có sự thay đổi về tư tưởng, sự chuyển động thông qua những nghiên cứu, khảo sát cụ thể.

 

 

- Bà Đinh Thị Bạch Mai: Đề tài tôi vừa nói, khi đặt ra, ai cũng thấy rất hay. Hi vọng các kết quả sẽ cho chúng ta những số liệu, nhận định, giải pháp nào đó mà chính bản thân những người trong cuộc sẽ đề xuất. Còn việc luật hóa như thế nào thì phải dựa vào những nghiên cứu cụ thể chứ không thể cảm tính được. Bản thân tôi cũng mong có những nghiên cứu ở cấp cao hơn.

 

 

Ngoài bất bình đẳng trong việc nhà, phụ nữ còn là nạn nhân bạo hành trong chính gia đình mình. Theo báo cáo của Chính phủ về thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới: Năm 2013, toàn quốc có 14.350 vụ bạo lực gia đình, trong đó, số vụ có nạn nhân nữ chiếm tới 11.526 vụ. Tổng số nạn nhân bạo lực gia đình đến cơ sở khám chữa bệnh, cơ sở bảo trợ xã hội, cơ sở hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình và các địa chỉ tin cậy trong cộng đồng là 13.712 nạn nhân. Số người gây bạo lực được tư vấn là 14.560 người, chiếm 50%.