Lại thu phí ôtô?

Sau những nỗ lực bất thành trong công tác chống ùn tắc giao thông, như yêu cầu ô tô lưu thông vào nội thành theo biển số chẵn-lẻ, mới đây Sở GTVT TPHCM lại kiến nghị UBND thành phố cho phép thí điểm thu phí ô tô. Giải pháp chống ùn tắc giao thông bằng cách "móc tiền dân" này phát xuất từ Công ty CPCN Tiên Phong (ITD).

 

Cần cân nhắc

 

Ô tô vận chuyển du khách trên đường Phạm Ngũ Lão, quận 1, TPHCM. Ảnh Đỗ Bá

 

Trước tình trạng ùn tắc giao thông ngày càng gia tăng, ngày 15/9 vừa qua, UBND TPHCM đã chỉ đạo Sở nội vụ phối hợp Sở GTVT và các sở, ngành liên quan dự thảo quyết định thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện Chương trình giảm ùn tắc giao thông giai đoạn 2011-2015. Đồng thời giao Sở GTVT chủ trì việc rà soát nhu cầu vốn và đề xuất cơ chế đầu tư từng công trình, từng dự án và chương trình hàng năm.

Theo đề xuất của ITD gửi đến Sở GTVT TPHCM, giải pháp này sẽ thiết lập một "vành đai" bao quanh quận 1 và quận 3 nhằm kiểm soát toàn bộ ô tô ra vào khu vực này. Một hệ thống thu phí tự động được thiết kế tại 36 "cửa" lớn-nhỏ của vành đai, đảm bảo không ô tô nào "thoát" được. Ô tô ra vào khu vực này buộc phải gắn thiết bị kỹ thuật số OBU. Chủ phương tiện có thể mua thiết bị này với giá khoảng 800.000 đồng hoặc thuê dài hạn, ngắn hạn tùy nhu cầu di chuyển. Mức phí vào hoặc ra được ITD đề xuất là 30.000 đồng/lượt đối với ô tô dưới hoặc bằng 7 chỗ, 50.000 đồng /lượt đối với các loại ôtô còn lại. Thời gian thu phí là 16h/ngày, bắt đầu từ 6h sáng và kết thúc lúc 8h tối. ITD cũng đề xuất miễn thu phí đối với xe buýt và xe công vụ.

 

Theo Tổng Giám đốc ITD, ông Lâm Thiếu Quân, nếu TPHCM áp dụng giải pháp trên, lượng ôtô vào khu vực trung tâm thành phố sẽ giảm khoảng 40% so với hiện nay. Hiện lượng ô tô ra-vào khu vực này ước khoảng 110.000-150.000 lượt/ngày. Như vậy, giải pháp đậm chất kinh tế này giúp giảm 4.400-6.000 lượt ô tô/ngày. Đề xuất của ITD cũng nêu rõ, TPHCM sẽ "lợi ích" tương đương 16 tỷ đồng/ngày. Tổng vốn đầu tư thực hiện giải pháp này gần 1.200 tỷ đồng. Theo tính toán của ITD, nếu đầu tư thì chỉ trong 2 năm sẽ hoàn vốn.

 

Về phía Sở GTVT TPHCM, mặc dù vẫn kiến nghị lên thành phố đề xuất của ITD song đơn vị này vẫn "thòng" với UBND TPHCM rằng "cần lấy ý kiến đóng góp rộng rãi của HĐND, các tổ chức chính trị-xã hội trước khi đưa vào thực hiện". Tuy nhiên, về thời gian thực hiện thí điểm giải pháp này, Sở GTVT kiến nghị UBND TPHCM trong năm 2011 hoặc 2012. Kiến nghị thực hiện thí điểm giải pháp tốn kém này khiến dư luận lấy làm thắc mắc: "Nếu thí điểm không thành, giải pháp trị giá 1.200 tỷ sẽ đi đâu về đâu, người dân bỏ tiền mua thiết bị OBU có... trả lại được không?"

 

Phí bủa vây

 

Khu vực cầu Điện Biên Phủ, nơi dự kiến đặt trạm thu phí số 1 trong tổng số 35 trạm thu phí vào nội thành. Ảnh: Đ.Bá

 

Theo PGS.TS Nguyễn Trọng Hòa - Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển TPHCM, giải pháp thu phí ô tô nhằm hạn chế ùn tắc giao thông do ITD đề xuất được đơn vị này nghiên cứu theo mô hình Singapore. Ông Hòa cảnh báo, điều kiện về hạ tầng và ý thức người tham gia giao thông ở nước ta khác với Singapore nên không thể áp dụng ngay. Về ước tính số lượng xe ô tô giảm 40% theo nhận định của ITD, ông Hòa cho rằng, nếu kết quả như thế thì giải pháp thu phí ô tô của ITD là giải pháp hạn chế ùn tắc nửa vời, thiếu triệt để.

 

Trên thực tế, ô tô lưu thông vào TPHCM hiện nay phải gánh rất nhiều khoản phí, bởi tất cả các ngả đường dẫn vào hoặc dẫn ra khu vực thành phố đều có trạm thu phí đường bộ. Tại cửa ngõ phía Bắc có 2 trạm thu phí ở xa lộ Hà Nội và Bình Triệu; tại cửa ngõ phía Nam có 3 trạm thu phí An Sương-An Lạc, Kinh Dương Vương-Hùng Vương và trạm thu phí Nguyễn Văn Linh. Đó là chưa kể trạm thu phí Cầu Phú Mỹ vừa hoàn tất và trạm thu phí hầm Thủ Thiêm sắp thông xe. Mặt khác, mức phí qua một số trạm tại TPHCM vừa điều chỉnh theo hướng tăng vào tháng 4/2011 khiến các phương tiện ô tô vào thành phố vừa bị phí "bủa vây", vừa "leo thang đến chóng mặt". Thực trạng này khiến ông Thái Văn Chung - Tổng thư ký Hiệp hội vận tải hàng hóa TPHCM phải lên tiếng: "Phí chồng phí, người dân phải chi tiền quá nhiều".

 

Bên cạnh đó, phí bảo trì đường bộ đối với ô tô cũng đang được cơ quan chức năng nghiên cứu đề xuất. Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch Hiệp hội vận tải ôtô Việt Nam, hiện ô tô tham gia giao thông phải chịu 3 loại phí cơ bản: phí theo đầu phương tiện, phụ thu từ xăng dầu và phí cầu đường. Nếu phí bảo trì đường bộ được duyệt thu và nếu đề xuất của ITD được duyệt thực hiện, ôtô vào nội thành TPHCM sẽ phải chịu đến 5 loại phí.

 

Doanh nghiệp âu lo

 

Ông Tạ Long Hỷ - Phó Tổng Giám đốc hãng taxi Vinasun, kiêm Chủ tịch Hiệp hội taxi TPHCM lo rằng phương án thu phí hạn chế ùn tắc giao thông nội thành sẽ ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nói riêng và hoạt động kinh tế của TPHCM nói chung. Theo ông Hỷ, có đến 80% khách trú tại các cao ốc và khách sạn thuộc quận 1 và quận 3 sử dụng taxi. Mức thu phí 30.000 đồng/lượt đối với taxi (trong tính toán của ITD là yêu cầu khách trả) sẽ gây khó khăn rất lớn.

 

Nhiều doanh nghiệp du lịch lữ hành đóng trên địa bàn quận 1 và quận 3 cũng tỏ ra lo lắng trước đế xuất thu phí ô tô vào khu vực này. "Công ty chúng tôi có trụ sở tại đường Phạm Ngũ Lão. Lượng xe 45 chỗ của công ty đón và trả khách tại khu vực này rất lớn và tần suất rất cao. Mức thu phí 50.000 đồng/lượt sẽ khiến chi phí doanh nghiệp gia tăng", ông Hỷ lo lắng. Nhiều hộ kinh doanh trên địa bàn quận 1 và quận 3 phải vận chuyển hàng hóa bằng xe tải nhỏ, trước thông tin thu phí ôtô, đều tỏ ngao ngán. "Mọi thứ tại khu vực nội thành đều đắt đỏ cả, giá thuê mặt bằng tại đây thuộc dạng đỉnh của TPHCM, một đĩa cơm tại đây cũng đắt gấp rưỡi khu vực khác, nếu thêm khoản phí này thì nhà xe cũng trút lên đầu chúng tôi cả. Kinh doanh ở đây đã khó lại càng thêm khó", bà Hương, chủ một cửa hàng điện máy trên đường Tôn Thất Tùng, than thở.

 

Kéo giảm ùn tắc giao thông là một trong những yêu cầu bức bách của TPHCM. Thu phí ôtô vào nội thành nhằm hạn chế ùn tắc giao thông là một trong những giải pháp nhiều quốc gia thực hiện thành công mà điển hình là Singapore. Tuy nhiên, Singapore với hệ thống giao thông công cộng thuộc hàng "đẳng cấp" thế giới thì thu phí ôtô vào trung tâm là giải pháp hạn chế ùn tắc. Còn TPHCM với hệ thống giao thông công cộng chưa được cải thiện thì thu phí ôtô vào nội thành chỉ là giải pháp "móc túi" người dân một cách hợp pháp mà thôi.

 

Đỗ Bá