Làng chài trong lòng phố

Quang cảnh làng chài nhìn từ cầu sông Sâng. Ảnh: NH

 

Lam lũ

Theo thông tin từ Phòng LĐ- TB&XH thành phố Thanh Hoá cho biết: Thực hiện chỉ thị 08 của Tỉnh uỷ cũng như Chỉ thị của Thành phố Thanh Hoá, trong dịp xét tuyển đợt một, tỉnh đã cấp đất và hỗ trợ 20 triệu đồng/ hộ, xã hỗ trợ thêm 10 triệu đồng/ hộ cho 29 hộ dân sinh sống dưới nước lên bờ làm nhà. Bên cạnh đó còn đào tạo nghề để giải quyết việc làm cho người dân định cư. Trong thời gian tới, thành phố tiếp tục rà soát, lập phương án  để đưa các hộ  lên  bờ ổn định cuộc sống.

Chúng tôi đến thăm làng chài trên con kênh Vinh thuộc nhánh sông Nhà Lê bao quanh thành phố Thanh Hoá vào một buổi chiều tháng tư oi nồng. Nằm giữa lòng thành phố nhưng làng chài với chừng 30 hộ dân này như một thế giới tách biệt với cuộc sống sôi động bên ngoài.

Ở góc kênh tỏa lên một làn khói. Trong làn khói u ám, bóng dáng một người phụ nữ lúi lúi bên bếp lửa. Chúng tôi đang loay hoay không biết phải xuống thuyền bằng cách nào thì em Nguyễn Văn Chín (15 tuổi) chèo thuyền ra đón chúng tôi.

Anh Nguyễn Văn Lợi (33 tuổi) mời chúng tôi lên thuyền. Một mùi ẩm mốc của quần áo và mùi tanh của cá xộc thẳng vào mũi. Chị Nguyễn Thị Minh- vợ anh Lợi đang nấu bữa cơm chiều, quay lại chào chúng tôi. Những nếp nhăn nơi khóe mắt người phụ nữ trẻ xô vào nhau buồn rười rượi. "Nghề cá nó thế đó cô chú ạ". Có lẽ cái nắng gió đã tạo nên những vết chai sạn trên khuôn mặt, khiến chị trông già hơn cái tuổi 30. Chị buồn rầu kể về cuộc đời mình. Anh chị vốn đều lớn lên từ làng chài này, quen biết nhau từ những ngày theo cha mẹ rong thuyền dọc theo con kênh. Rồi năm chị 19 tuổi, được sự đồng ý của hai bên gia đình, họ thành vợ, thành chồng. Sau đó cặp vợ chồng trẻ này sinh tì tì 4 con. Đứa lớn nhất mới 11 tuổi, đứa nhỏ nhất mới 3 tuổi.

Anh Lợi rầu rĩ: "Gia đình tôi hết sức khó khăn, phải nuôi bốn đứa con nhỏ, tôi nghe nói sắp tới những hộ dân quanh đây sẽ được kéo lên bờ nhưng phải bốc thăm chứ không phải nhà ai cũng lên được. Nếu lên bờ tôi sẽ từ bỏ nghề chài lưới tìm công việc khác để bọn nhỏ còn được đi học".

Chợt nghe tiếng nước vỗ vào mạn thuyền. Tôi nhìn ra dòng kênh, một đứa bé chừng 4-5 tuổi đang lấy hết sức mình để chèo chiếc ghe nhỏ tấp vào. Anh Lợi cười "Trẻ con xóm chài mà, đứa nào cũng giỏi chèo thuyền hết".Bên bếp lửa, đứa con thứ ba của anh chị trong bộ quần áo đã cũ kỹ, đôi chân trần lem luốc bùn đất. Khi tôi hỏi "Cháu mới đi học về à?" Thằng bé ngước đôi mắt tròn lên ngây thơ: "Nhà cháu nghèo nên không có tiền cho cháu đi học đâu, lớn lên cháu sẽ đánh cá giống bố cháu".

 

Em bé làng chài và nỗi ước ao... bao giờ được lên bờ.

Trò tiêu khiển mùa hè của lũ trẻ.

Mơ ước vào bờ

Cũng dễ hiểu thôi, bởi làng chài này vốn có truyền thống "cha truyền con nối". Cuộc sống lênh đênh trên sông nước, sự vất vả mưu sinh đã khiến họ chẳng mấy quan tâm đến việc phải cho con em đến trường. Hơn nữa cuộc sống thất thường như vậy cũng không cho phép con cái họ đến trường thường xuyên nên khiến chúng nản lòng không muốn tiếp tục học nữa. Thế nên ở làng chài này đứa trẻ nào học cao lắm chỉ đến lớp 9, không thì toàn lớp 3, lớp 4. Mỗi buổi chiều vào giờ tan học những đứa trẻ ở dưới chân cầu ngóng lên thấy bạn bè cùng lứa cắp cặp sách vui vẻ ra về mà thèm thuồng.

Hàng ngày người dân làng chài bơi thuyền theo dòng kênh ra các con sông lớn để đánh cá rồi lại đưa về chợ ở thành phố bán. Nhưng nguồn tôm, cá ngày càng cạn kiệt cùng với dòng sông bị ô nhiễm nghiêm trọng. Trung bình mỗi ngày họ chỉ kiếm được từ 30- 50 nghìn đồng tạm đủ cho bữa cơm hàng ngày. Nhưng cũng có khi thời tiết xấu, họ chẳng đánh bắt được gì cả nhà ôm nhau co ro trên chiếc thuyền cũ.

Chúng tôi sang chiếc thuyền bên cạnh. Chủ nhân là cụ Nguyễn Văn Chinh năm nay đã gần 70 tuổi. Vợ chồng cụ có với nhau mười người con, các con của cụ cũng đều làm nghề chài lưới quanh khu vực này. Hiện tại, hai cụ đang sống với anh con trai mới cưới vợ và người con út. Khi xưa cụ cũng là một tay chài lưới có tiếng ở khu vực này, nhưng mấy năm gần đây, tuổi cao, sức yếu, hơn nữa cái lạnh sông nước đã ngấm vào người khiến cụ mắc nhiều chứng bệnh cứ trở trời lại đau nhức.

Ban ngày, con cái cụ mỗi người một việc , còn mình cụ nằm trông thuyền. Cụ nghẹn ngào: “Tôi sinh ra cũng ở sông nước, có chết tôi cũng sẽ gắn với sông nước.Tôi chỉ ân hận một điều đến lúc gần đất xa trời tôi vẫn không thể lo cho vợ chồng chúng nó một chỗ ở tử tế để con cái chúng sau này đỡ khổ...”.

 

Sống trong vất vả, người dân làng chài luôn mong mỏi được  lên bờ để có cuộc sống ổn định hơn, dù là làm thuê, bốc mướn cũng không phải lo sợ mỗi khi mùa mưa bão đến. Ở giữa  thành phố, hàng đêm ánh đèn thành phố vẫn chiếu sáng cả một dòng kênh nhưng với họ ánh đèn kia như là một thế giới rất xa xôi mà họ không bao giờ chạm tới được. Mặc dù các cấp chính quyền đã quan tâm, tặng quà mỗi dịp lễ tết nhưng cũng chỉ phần nào chứ không thể giúp họ thoát khỏi cảnh nghèo đói, bệnh tật, thất học. An cư thì mới lạc nghiệp, để người dân làng chài thoát cảnh nghèo, trước hết cần tạo điều kiện để họ có một chỗ ở ổn định. Nhưng đó dường như vẫn là một bài toán khó đối với các cơ quan chức năng.

 

Ngọc Hưng