Làng… “đẻ” trên sông Cầu - Phần 2

Những rắc rối xung quanh chuyện… đẻ

Ở Nguyệt Đức có hơn 1000 nhân khẩu, nên mối quan hệ họ hàng trở nên rối ren, chằng chịt. Đa số dân làng chài theo đạo Thiên chúa nên họ chỉ kết hôn với nhau, ít lấy người ngoại đạo. Do vậy, nhiều gia đình người ta không biết gọi nhau như thế nào cho phải, kiểu như cô em gái họ của một người lại lấy chồng là chú ruột của vợ người ấy, hay có nhà hai anh em lấy hai chị em của một gia đình. Ngoài chuyện xưng hô rắc rối, thì  nghĩ ra tên để đặt cho bọn trẻ cũng là chuyện các bậc cha mẹ đau đầu. Có gia đình hơn 100 con, cháu nên việc tìm tên không trùng với anh em, chú bác và các bậc tổ tiên cho khỏi phạm huý là quá khó khăn. Đã có mấy vụ cãi nhau to, chỉ vì chuyện đứa trẻ sinh ra của họ này được mang tên trùng người quá cố của một dòng họ khác. 

Không chỉ khó xưng hô với nhau, đẻ nhiều còn là nguyên nhân khiến cho phần lớn người dân Nguyệt Đức rơi vào cảnh đói nghèo, thất học. Bữa cơm nhà nào cũng chỉ có bát mắm mặn chát, đĩa rau muống luộc, vài con cá khô lỏng chỏng và nồi cơm gạo hẩm đen thui. Song, những đứa trẻ vẫn tranh nhau ăn như tằm ăn rỗi. Trẻ em cũng chiếm một phần không nhỏ, nhưng phần lớn chúng đều ở nhà giúp cha mẹ mưu sinh. Ngày hai buổi, những đứa trẻ lênh đênh trên con thuyền thúng thả câu, hoặc vặn người kéo hến cho mẹ mang bán kiếm thêm đồng ra, đồng vào. Trong số 30 trẻ được tới trường, học sinh phổ thông cơ sở chỉ khoảng 6 - 8 em. Có nhiều gia đình không có đứa trẻ nào được đi học. Trả lời câu hỏi “Anh có biết đẻ nhiều là nguyên nhân của sự đói nghèo, dốt nát?” Một người cha cười buồn: “Biết chứ, nhưng đông con một phần là do chúng tôi cần nhân lực, phần nữa là do ít lên bờ giao lưu nên khi ở nhà tối đến chẳng có đài đóm, ti vi giải trí, thì chúng tôi chỉ còn biết ngủ và rồi các bà vợ lại mang bầu…?”. 

Một điều bất cập nữa của Nguyệt Đức là hiện nay, người dân sống trong sự ô nhiễm môi trường trầm trọng. Dotất cả rác thải sinh hoạt, vệ sinh… đều tống xuống lòng sông, nên cả quãng sông có thuyền của làng neo đậu dòng nước đục ngầu, rác nổi lềnh bềnh… Vậy mà người ta vẫn múc nước đó lên để ăn, uống, tắm giặt… Đau mắt đỏ, bệnh ngoài da, bệnh đường ruột… là các bệnh thường trực của những người dân ở đây.

Khi chúng tôi đề cập chuyện sinh đẻ của làng Nguyệt Đức với ông Nguyễn Đình Tạ - Chủ tịch xã Vân Hà, ông cho biết: “Chúng tôi cũng nắm được tốc độ gia tăng dân số chóng mặt của làng. Năm 1954, cả làng chỉ có hơn 100 dân. Vậy mà theo kết quả điều tra dân số mới nhất, thì số dân của Nguyệt Đức đã 1250 người, gấp hơn chục lần so với năm 1954 và gấp 4,8 lần tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên của cả nước”. “Vậy chính quyền xã  không có biện pháp nào để kìm hãm sự bùng nổ dân số của Nguyệt Đức sao ?” Nghe chúng tôi hỏi, ông Tạ bức xúc: “Do đặc điểm làng này theo đạo Thiên chúa, lại nằm giữa địa bàn hai tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang, người dân đi lại tự do lênh đênh nay đây mai đó, nên chúng tôi quản lý được mặt nhân khẩu đã rất vất vả, còn chuyện vận động người dân sinh đẻ có kế hoạch thì thời gian qua đành bất lực. Chính quyền xã và các ban ngành, đoàn thể… vẫn thường xuyên tới làng truyền thông về chính sách dân số, kế hoạch hoá gia đình bằng nhiều hình thức: phát tờ rơi, khuyến khích phụ nữ đặt vòng, hướng dẫn họ sử dụng các biện pháp tránh thai, nam giới đình sản… nhưng do trình độ dân trí thấp, lại vất vả mưu sinh, nên họ chẳng có thời gian quan tâm cứ phớt lờ và tiếp tục đẻ.

Rời làng Nguyệt Đức, hình ảnh những đứa trẻ còi cọc, lem luốc suy dinh dưỡng và những người đàn bà xanh xao, gầy yếu bụng vượt mặt vẫn in đậm trong tâm trí chúng tôi. Ngoài sự nghèo đói, thì nỗi trăn trở lớn nhất ở đây là tương lai mờ mịt của bao trẻ em thất học. Cái vòng luẩn quẩn đói nghèo, dân trí thấp, kết hôn sớm, đẻ nhiều vẫn đang chờ đợi chúng. Đến bao giờ người dân Nguyệt Đức mới hãm đẻ? Là câu hỏi nhức nhối vẫn chưa có lời giải đáp.

Bạch Dương - Quang Tới

 (Tạp chí Gia đình & Trẻ em)