Làng góa phụ

Biển nổi sóng

Ngư Lộc là một xã cuối của huyện Hậu Lộc quanh năm sinh sống bằng nghề đi biển. Trải dài 0,5km mà có tới 17.000 nhân khẩu, xã ven biển này khá đông đúc và sầm uất. Những con tàu lớn đang chờ ngày ra khơi, những ngôi nhà mái bằng san sát, những xưởng chế biến,... náo nhiệt, ồn ã. Thế nhưng, cái nghiệp đánh cá ngoài khơi thật “cực chẳng đã”, tránh được cái đói nghèo nhưng nguy hiểm, bất trắc lại rình rập từng mái ấm gia đình.

Chúng tôi trở lại Ngư Lộc sau hơn 12 năm xảy ra tai hoạ kinh hoàng. Trận áp thấp nhiệt đới năm 1996 đã cướp đi sinh mạng của gần 50 ngư dân và cũng từ đó có biết bao người phụ nữ goá chồng, bao đứa trẻ mồ côi cha, thậm chí mồ côi khi còn trong bụng mẹ. Có những người đàn bà một lúc đeo mấy vòng tang trắng, bà Trần Thị Bảy, thôn Thắng Tây, mất 2 người con trai, 1 người con rể và một cháu trai...

Chị Phạm Thị Hà, Chủ tịch Hội Phụ nữ Ngư Lộc cho biết, tính trung bình mỗi năm, Ngư Lộc có đến 5 người phụ nữ mất chồng. Người dân nơi đây đều biết rằng tai hoạ có thể ập xuống bất cứ khi nào nhưng họ vẫn “chặc lưỡi”: “Sinh nghề, tử nghiệp” biết làm sao!

Tiếp chúng tôi là một người phụ nữ, gương mặt xương, gò má cao và đôi mắt sâu thâm quầng. Câu chuyện của 12 năm trước vừa bắt đầu, chị Chung đã tức tưởi khóc, cứ như sự việc vừa mới tới hôm qua. Chị bảo rằng, khi nghe tin tàu đánh cá gặp nạn, chị và hàng trăm phụ nữ Ngư Lộc kéo nhau ra bờ biển ngóng trông và hy vọng... Một ngày, hai ngày, ba ngày... mà chẳng có con tàu nào trở về. Người đàn ông của chị cũng vĩnh viễn ra đi. Chị goá chồng khi vừa tròn 26 tuổi và đang mang cái thai 5 tháng.

Những người phụ nữ tay trắng! Họ chẳng còn gì ngoài đàn con nheo nhóc và vết thương lòng khó lành. Thế nhưng, điều đáng quý của những người đàn bà nơi đây đó chính là sự thuỷ chung trọn vẹn, chưa người nào nghĩ đến việc tìm một chỗ dựa khác để nương tựa, dù rằng họ còn rất trẻ.

Chị Lê Thị Tân, chồng mất khi vừa tròn 25 tuổi, thủ thỉ: “Dù đã hơn 12 năm nhưng lúc nào tôi cũng cảm thấy như chồng mình đang bên cạnh, động viên, an ủi. Một ngày cũng nên nghĩa vợ chồng, không bao giờ tôi có ý định đi bước nữa dù khó khăn đến đâu. Thờ chồng và nuôi con, đó là mục đích sống của tôi và của những người phụ nữ ở đây”.

Chị Lê Thị Tân mỗi lần nhớ chồng lại ra biển nhìn xa xăm về phía những con tàu.

Cơ cực kẻ đơn thân

Một thân chống chọi với mất mát, căn nhà chẳng còn gì, cái “cần câu cơm” cũng tan theo sóng biển, con cái thì nhỏ dại, đông đúc, chị Đặng Thị Thuý, goá chồng năm 29 tuổi, khi vừa sinh đứa con thứ 4 được ba ngày, tâm sự: “ Những ngày đầu nản lắm, định buông xuôi mọi thứ, tự ngẫm sao mình bất hạnh quá. Bây giờ biết phải làm chi để sống, làm chi để nuôi con? Thương mình một, thương con mười mà chỉ biết khóc, một thân một mình, chẳng còn nghĩ được điều chi”. Giọng nói đặc quánh xứ Thanh, rười rượi một nỗi buồn đủ làm se sắt nỗi lòng người nghe. 

Chị Phạm Thị Lý ở thôn Tây cũng không kém phần nhọc nhằn tìm đường mưu sinh nuôi 3 đứa con nhỏ. Được vay vốn của Ngân hàng chính sách xã hội, chị đầu tư buôn bán đồ gia dụng. Nhưng chẳng được bao lâu chị bị phá sản vì lỗ vốn. Quay cuồng trong cơn hoạn nạn mà không có người gánh vác, chia sẻ, chị lại gạt nước mắt, đi vay tiền người nọ người kia để mở xưởng chế biến thuỷ hải sản xuất khẩu.

Sau khi chồng mất, để lại món nợ lớn, chị Nguyễn Thị Tuân, thôn Thành Lập phải bán đi tài sản cuối cùng là mảnh đất của mình để trả nợ. Chật vật với cuộc sống tạm bợ một thời gian dài, chị bắt đầu buôn bán cá mai xuất khẩu sang Trung Quốc.

Những người phụ nữ Ngư Lộc ngồi trò chuyện với nhau về cuộc sống.

 

Sau cơn mưa trời lại sáng

 Hơn chục năm trôi qua, sau bao sóng gió để kiếm miếng cơm manh áo, các chị đã đứng vững trên đôi chân của mình. Gạt đi nỗi đau, các chị tham gia vào Hội phụ nữ xã, lập tổ tương thân tương ái để cùng chia sẻ, động viên và giúp đỡ  nhau làm kinh tế.

Thăm cơ sở chế biến của chị Tuân, chúng tôi không khỏi ấn tượng trước quy mô và tài quản lý của người phụ nữ ấy. Một cơ sở chế biến cá mai xuất khẩu, tạo công ăn việc làm cho 50 lao động mà một tay chị quán xuyến tất cả mọi việc, từ chỉ đạo cho tới trực tiếp làm. Chị chia sẻ: “Trong cái khó nó ắt ló cái khôn! Phụ nữ cũng phải vùng lên chứ, người ta gắng một thì mình phải gắng hai, ba”.

Đâu chỉ lăn lưng kiếm sống, những người đàn bà ấy còn là người mẹ hiền thục, hết lòng vì tương lai con cái. Dù có lúc mẹ con phải rau cháo qua ngày nhưng việc học hành của các con luôn được các chị đặt lên hàng đầu. Chị Lý, có 3 người con thì 2 người đang học đại học, cao đẳng. Chị Ngô Thị Khánh, thôn Bắc Thọ, một mình nuôi 3 người cháu học đại học, bây giờ đã có nghề nghiệp ổn định. Chị Thuý một mình nuôi 5 người con ăn học, có 2 người đang học cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp...