Lao động đô thị sẽ đổ về nông thôn

Theo ông, triển vọng xuất khẩu nông phẩm năm 2009 sẽ tác động ra sao đến sự phân bố lao động?

Cuộc khủng hoảng tài chính đang tiếp diễn, chưa dừng lại. Nó sẽ còn ảnh hưởng hết năm 2009, nên triển vọng xuất khẩu năm 2009 khó hơn chúng ta tưởng rất nhiều. Theo tôi, chúng ta nên có một gói tài chính để cấp cứu. Nếu không có một liều thuốc cực mạnh để ứng cứu thì có một số doanh nghiệp bên bờ phá sản.

Sẽ phải có những lớp tập huấn đào tạo thêm ngành nghề ở nông thôn. Ảnh minh họa.

Ông nhận định thế nào về dự báo năm tới rau, quả giá rẻ sẽ tràn vào Việt Nam khi chúng ta mở cửa thị trường bán lẻ?

Chúng ta cũng có chuẩn bị rồi, nhưng chuyển từ nền nông nghiệp còn lạc hậu, chưa hiện đại hóa lên thì chuyển chậm quá. Chúng ta vẫn chạy theo sản lượng, năng suất. Về lượng thì lớn, nhưng về chất, tức là sức cạnh tranh của chúng ta còn quá thấp. Cho nên, vấn đề bây giờ, nếu chuyển một cách cơ bản thì chúng ta giảm những loại hàng hóa mà thị trường không có nhu cầu và chúng ta cố gắng làm thế nào nâng cao chất lượng lên. Tôi nghĩ, đó là hướng vừa lâu dài, vừa trước mắt.

Ví dụ, năm tới, cá tra không tăng lượng được mà phải đầu tư nuôi thế nào để con cá có chất lượng tốt hơn, chế biến tốt hơn.

Thứ hai, gạo cũng thế. Chúng ta có thể nâng cao chất lượng gạo và làm thế nào cho nông dân có lãi trên mảnh ruộng của mình.

Thứ ba, bây giờ ngành nông nghiệp cần quản lý theo một chuỗi giá trị sản xuất, tức là từ ao nuôi tới bàn ăn, từ cái cày tới cái đĩa, từ trang trại tới bàn ăn, tức là phải gắn kết giữa sản xuất nông nghiệp với chế biến và tiêu thụ, gắn sản xuất với thị trường. Vừa qua, có một nhược điểm lớn là nhà sản xuất không biết sản xuất nguyên liệu là bao nhiêu, còn người sản xuất nguyên liệu cứ lo làm mà không biết thị trường. Do vậy, phải gắn kết lại.

Có 3 mối quan hệ cần phải cải tiến, đó là quan hệ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nhà sản xuất; thứ hai là nhà chế biến với người nông dân; thứ ba là giữa thị trường trong nước và thị trường nước ngoài.

Chúng ta sẽ điều chỉnh cơ cấu sản xuất cho năm tới như thế nào, thưa ông?

Hiện nay một số mặt hàng vẫn có nhu cầu lớn như chè, hồ tiêu, cà phê. Theo tôi nghĩ, mặt hàng có khối lượng lớn là lúa gạo cần có một bước chuyển và nên đầu tư mạnh vào khâu bảo quản, chế biến tốt hơn để làm thế nào nâng giá trị gạo của mình sau khi thu hoạch, tức là phải chú ý tới công nghệ bảo quản, công nghệ chế biến sau thu hoạch để nâng giá trị từ thủy sản cho tới nông sản.

Về dự đoán, năm tới có một dòng lao động ở thành phố đổ dồn về nông thôn, vậy sẽ giải quyết vấn đề này như thế nào?

Theo tôi, giải quyết việc làm ở nông thôn như thế nào? rồi những người chuyển từ thành thị về nông thôn, chúng ta cũng nên thống kê lại lý do vì sao người ta chuyển, có phải vì người ta không có việc làm ở thành thị hay vì một lý do nào khác. Phải phân tích nguyên nhân của chuyển đổi này, và trước hết phải có những lớp tập huấn, đào tạo để tạo ra thêm ngành nghề ở nông thôn.

Nhưng nông thôn nước ta gặp rất nhiều khó khăn về mặt đầu ra sản phẩm, liệu sản xuất phi nông nghiệp có đáp ứng công ăn việc làm cho họ hay không?

Trước mắt, phải có thời gian. Các chuyên gia quốc tế cho rằng, phải hết năm 2010 mới hết khủng hoảng. Bây giờ khủng hoảng có chấm dứt sớm hay muộn phụ thuộc vào việc chúng ta có một giải pháp tốt hay không.

Chúng ta có bài học là phải đối phó với nhiều hoàn cảnh, phải có liên kết, phát huy các thành phần kinh tế; thứ hai, bằng cả hệ thống chính trị chúng ta mới có thể vực ra được. Không thể riêng lẻ một ngành, địa phương nào. Giữa các địa phương trong nước, Trung ương với địa phương, giữa trong nước và nước ngoài phải có sự phối hợp rất chặt chẽ.

Xin cảm ơn Thứ trưởng!

Nguyên Hà