Lao động tay nghề cao: Hơn 30 triệu đồng/tháng vẫn khó tuyển

Mỗi năm có hàng vạn lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài. Nguồn thu từ xuất khẩu lao động (XKLĐ) có nơi gấp đến 4 lần tổng thu ngân sách địa phương. Con số “khủng” này sẽ gấp lên hàng chục, thậm chí cả trăm lần nếu như số người xuất đi là lao động chất lượng cao. Tiếc thay, số lao động này ở Việt Nam đang quá ít ỏi.

 

Tiền cao khó tìm “hàng hiếm”

 

Chất lượng đào tạo nghề tại Việt Nam đang ở mức thấp so với chuẩn nghề quốc tế. Ảnh: Công Tâm

 

“Số lao động đạt chuẩn nghề quốc tế rất ít. Nhiều lúc chỉ tuyển được 1-2% tổng nhu cầu đơn hàng. Hiện dù đã qua thời gian niêm yết nhận hồ sơ nhưng số lao động doanh nghiệp này tuyển được vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Chúng tôi chỉ tuyển được ở TP HCM, nơi tập trung nhiều người lao động có tay nghề cao, dù số lao động có nhu cầu xuất khẩu ở các tỉnh lân cận là không nhỏ”.   Ông Nguyễn Thanh Hải, cán bộ Công ty Sovilaco

Ông Nguyễn Thanh Hải, cán bộ phòng 3, chuyên tuyển chuyên gia, lao động có bằng cấp cao cho thị trường Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore của Công ty Sovilaco (số 1, Phổ Quang, quận Tân Bình, TP HCM) cho biết, đang gặp nhiều khó khăn khi tuyển lao động tay nghề cao. Gần đây Sovilaco cần tuyển đến 15 trợ lý giám đốc bán hàng, yêu cầu tốt nghiệp đại học các ngành ngoại ngữ, kinh tế, du lịch, tuổi từ 30 trở lên. Bên cạnh đó, ứng viên phải có tối thiểu 2 năm kinh nghiệm bán hàng, quản lý nhà hàng và trình độ tiếng Anh giao tiếp tốt. Ngoài ra, doanh nghiệp này còn có nhu cầu tuyển 30 lao động thực tập trong lĩnh vực quản lý nhà hàng, khách sạn với yêu cầu tốt nghiệp cao đẳng các ngành ngoại ngữ, kinh tế, du lịch, tuổi từ 22 - 35 và có tối thiểu 1 năm kinh nghiệm quản lý nhà hàng, khách sạn.

 

Các lao động kể trên sẽ được nhận mức lương cơ bản đến 1.800 đôla Singapore/tháng, tương đương  29.400.000 đồng. Làm việc 48 giờ/tuần, chủ sử dụng lao động hỗ trợ tìm chỗ ở. Thời hạn hợp đồng là 3 năm, người lao động có thể được gia hạn. Mặc dù số lượng tuyển và mức thu nhập rất hấp dẫn nhưng doanh nghiệp không dễ dàng tuyển được người lao động đạt yêu cầu.

 

Cùng cảnh gặp khó khi tuyển người lao động tay nghề cao, đặc biệt là lao động đạt chuẩn nghề quốc tế, là Công ty cổ phần Hợp tác giáo dục quốc tế Việt Nhật (Mai Dịch, Từ Liêm, Hà Nội). Hiện công ty này đang cần tuyển kỹ sư điện tử và kỹ sư cơ khí đi làm việc có thời hạn tại Hàn Quốc. Ngoài yêu cầu người lao động phải tốt nghiệp đại học chuyên ngành Công nghệ thông tin, Cơ khí chế tạo, Điện, Điện tử... đối tác Hàn Quốc còn “lựa” những lao động biết điều khiển máy móc công nghệ cao, biết giao tiếp bằng tiếng Anh và tiếng Hàn.

 

Mức lương người lao động được nhận lên đến 1.700 USD/tháng. Dù rất khả quan do nhận được nhiều hồ sơ trong thời gian ngắn nhưng cán bộ công ty này khẳng định với số lao động mà đối tác yêu cầu phải đạt chuẩn nghề quốc tế thì chắc chắn công ty phải đào tạo thêm.

 

Từ thực tế trên cho thấy, đối tượng lao động có tay nghề cao, đạt chuẩn nghề quốc tế đang là “hàng hiếm” của rất nhiều doanh nghiệp XKLĐ.

 

“Đói” do đào tạo kém

 

Nguyên nhân khiến người lao động Việt Nam không thể cạnh tranh với lao động các nước khác ở những vị trí “béo bở”, doanh nghiệp XKLĐ không “bói” ra người khi có đơn hàng, là do trình độ của hệ thống dạy nghề Việt Nam còn thấp. Khi tham khảo ý kiến các doanh nghiệp XKLĐ về chất lượng nguồn nhân lực, PV Báo GĐ&XH đều nhận được chung một câu trả lời: “Do đào tào nghề Việt Nam chưa với tới chuẩn nghề quốc tế nên rất khó tuyển”.

 

“Chỉ có số lao động từng đi làm việc tại các nước sử dụng tay nghề cao mới đáp ứng được nhu cầu, số nhiều còn lại sau khi tuyển dụng chúng tôi đều phải đào tạo thêm mới đạt chuẩn. Thời gian học tuỳ từng ngành nghề, trình độ tay nghề người lao động đã có. Các đơn hàng trước đây cho thấy, yêu cầu của đối tác cũng không thật sự cao, người lao động lành nghề Việt Nam chỉ cần học thêm thời gian ngắn là có thể đạt chuẩn” – chị Phương, nhân viên tuyển dụng Công ty cổ phần Hợp tác giáo dục quốc tế Việt Nhật cho biết.

 

Phải liên kết đào tạo mới đủ số lao động đạt chuẩn là khẳng định của ông Nguyễn Thanh Hải, cán bộ tuyển dụng công ty Sovilaco. Theo đó, tuỳ vào từng đơn hàng và yêu cầu của đối tác mà công ty phải “xoay xở” để có số lao động đạt chuẩn tương ứng. “Chúng tôi không tự đào tạo mà phải liên kết với các cơ sở dạy nghề của Lilama. Với đơn hàng lao động đi Australia, chúng tôi liên kết với các cơ sở đào tạo tại TPHCM đã được Australia chấp thuận”, ông Hải nói.

 

Ngoài các nguyên nhân nêu trên, cán bộ tuyển dụng một công ty XKLĐ cho biết, rất nhiều lao động tay nghề cao dù chưa ra trường nhưng đã “bị” các doanh nghiệp sản xuất trong nước “đặt hàng” trước. Khi cán bộ tuyển dụng đặt vấn đề tại sao nhà trường không tập trung đào tạo các đối tượng mà doanh nghiệp cần, lãnh đạo nhà trường cho rằng việc đào tạo nhiều hay ít là do số học sinh đăng ký học (?!). Câu trả lời của vị lãnh đạo nhà trường này cho thấy một thực trạng trong hệ thống đào tạo, dạy nghề tại Việt Nam là, người dạy cứ dạy, người học cứ học, chẳng cần biết thực tế có cần cái sự dạy và học của mình hay không?

 

Công Tâm