“Liệt sĩ” kể chuyện trở về

Ông Phạm Quốc Phòng kể lại “câu chuyện đã cũ” của mình.

 

Đang học cấp 3, chàng thanh niên Phạm Quốc Phòng xung phong đi bộ đội. Mới đi được chưa đầy nửa năm thì có giấy báo tử về. Người vợ trẻ ôm đứa con gái mới 3 tháng tuổi khóc ngất. Gia đình tắt hết mọi hi vọng, lập bàn thờ cúng người quá cố. Rồi hơn 1 năm sau, có người về báo: Phạm Quốc Phòng vẫn còn sống!

 

Mặc dù đã hơn 40 năm trôi qua nhưng với gia đình ông Phạm Quốc Phòng (62 tuổi) ở xã Quỳnh Long, Quỳnh Lưu, Nghệ An vẫn không thể quên được cái giây phút sống sót trở về trong sự vui mừng tột độ của người thân.

 

Lập bàn thờ cho người ở trong tù

Đầu năm 1971, chàng thanh niên Phạm Quốc Phòng đang là học sinh cấp 3 ở Quỳnh Lưu (Nghệ An) đã xung phong vào quân ngũ và được điều động về  308 – Đơn vị chủ lực của Bộ Quốc phòng, đóng quân ở Thành cổ Quảng Trị.  Nhớ lại thời khắc kinh hoàng khi bị địch mai phục, bị thương, bị địch bắt vào tù khiến đồng đội tưởng mình đã hy sinh, ông Phòng kể: “Đó là buổi sáng ngày 22/8/1971, chúng tôi đang trên đường truy kích địch thì gặp phải mai phục. Bất ngờ trước sự bao vây của địch nhưng 13 anh em vẫn quyết tâm chống trả, một đồng đội đã hi sinh còn lại tất cả đều bị thương. Tôi cũng  bị thương nặng và bất tỉnh.  Sau nhiều tiếng đồng hồ mê man, tỉnh dậy tôi thấy mình đang nằm trong bệnh viện. Nhìn xuống thấy 2 chân bó bột trắng toát, không có cảm giác gì. Lúc đó, tôi mới biết là mình đã bị địch bắt và đang nằm ở Huế chứ không phải ở Quảng Trị nữa. Thì ra, trong trận đánh ấy, tôi đã bị gãy cả 2 chân. Trong suốt 1 tuần nằm bất tỉnh quân ngụy bắt tôi về và chuyển từ Quảng Trị vào đây”.

Ông Phòng kể tiếp: “Sau đúng 5 tháng 17 ngày, thì chúng hỏi cung. Chúng hỏi, tôi trả lời loanh quanh, hỏi một đằng tôi nói một nẻo. Không khai thác được gì, chúng lại chuyển tôi vào Sài Gòn. Vào đến Sài Gòn, bọn ngụy tiếp tục tra tấn, hỏi cung. Sau một thời gian “phỏng vấn” mà không thu thập được bất kỳ thông tin giá trị nào, chúng cho tôi 3 sự lựa chọn: Một: chiêu hồi; hai: đầu hàng; ba: ở tù. Tôi chọn ở tù. Tôi ký biên bản, làm thủ tục, chụp ảnh, rồi vào trại giam Biên Hòa, khu B.

Một tháng sau, tôi được chuyển ra Phú Quốc. Rồi lại được chuyển về Biên Hòa. Cứ chuyển qua chuyển lại như thế nhưng tôi và đồng đội vẫn kiên cường. Với lại, dù ở tù, nhưng tôi không hề lẻ loi, cô độc. Chúng tôi bắt liên lạc, sinh hoạt với nhau, có chi bộ Đảng hoạt động bí mật trong này, truyền tin cho nhau bằng việc viết dưới nền nhà, viết vào vách…

Đến tháng 1/1973, Hiệp định Paris được ký kết, chúng tôi được trao trả. Sau 13 tháng ở tù, cuối cùng tôi cũng đã được ra. Nhưng khi trao trả tù binh bị bắt, trước khi được lên máy bay bọn ngụy bắt anh em chúng tôi phải chào cờ 3 sọc của ngụy. Anh em nhất quyết không chào, thế là chúng nó kiếm cớ bắt quay lại nhà tù. Ba lần ra sân bay để được trả về thì cũng là ba lần anh em không chịu chào cờ ngụy, nghĩa là không được đi. Mãi tới lần thứ 4, có mặt cả 4 bên (Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Cộng hòa miền Nam Việt Nam và Việt Nam Cộng hòa, Hoa Kỳ) trực tiếp trao nhận tù binh thì chúng tôi mới được lên máy bay.

Chúng tôi được chở ra sân bay Bồng Bồng ở Huế, rồi đến Ty Thương nghiệp Quảng Bình nhận quân trang, quân phục mới như một tân binh, rồi sau đó được chuyển thẳng ra quân khu Hữu Ngạn (khu 3 bây giờ) ở Thanh Hóa nghỉ dưỡng”. 

Trong lúc này, ở quê nhà gia đình ông Phòng đã nhận được giấy báo tử. Tiếp đến là lễ truy điệu được tổ chức và gia đình lập bàn thờ cho “người quá cố” .

Kỷ niệm chương bị địch bắt tù, đày.

 

Vợ ra thăm chồng vẫn còn mặc áo tang

Ông Phòng kể tiếp: “Khi di chuyển từ Vinh ra quân khu Hữu Ngạn, chúng tôi đi tàu. Khi đi qua ga Mỹ Lý (Diễn Châu), nhìn ra cửa sổ, tôi chợt thấy thầy Đờn, thầy giáo cũ của tôi đang đứng ngay ở cái chắn barie, mừng quá tôi hét to:

- Thầy!

- Mày… Phòng à?  Chết rồi cơ mà?

- Không ạ!

Tàu vẫn chạy, tôi chỉ kịp nói với theo: Đúng con là thằng Phòng, thằng Phòng chưa chết. Rồi tàu lao đi. Tôi không biết rằng, khi thầy về nhà báo tin, đã tận mắt nhìn thấy tôi trên tàu ra Thanh Hóa, còn nói chuyện với tôi nhưng cả nhà không dám tin. Cho đến một hôm, đang ở quân khu, tình cờ thế nào tôi gặp được một người cùng xã cũng đang ở đây, nhận ra nhau, người đó mới cho biết ở nhà vẫn đang thờ tôi vì không tin thầy Đờn nói là thật, sợ thầy nhìn nhầm. Sau đó, tôi đã viết một bức điện gửi về, để gia đình tin đúng là tôi đang sống thật.

Đến lúc ấy, ở nhà bố mẹ tôi mới dỡ bàn thờ xuống. Vợ tôi bế đứa con gái chưa đầy 2 tuổi, lặn lội tìm ra tận quân khu để tin là chồng mình vẫn còn sống. Đó là một ngày Chủ nhật tháng 6/1973, khi được cảnh vệ báo tin có người nhà gặp, tôi vội vàng chạy ra thì thấy vợ và đứa con gái đang chạy đùa tung tăng. Vợ tôi khi đó vẫn đang để tang, mặc áo sổ gấu. Thấy tôi, cô ấy chạy đến ôm chầm rồi òa lên nức nở: Vậy là thật rồi, đúng thật là còn sống rồi!”.

Tháng 4/1974 ông Phạm Quốc Phòng mới chính thức về nhà, với hơn 14 mảnh đạn còn ở trong người, trong đó có 3 mảnh ở ngực, 1 mảnh trong đầu, còn lại rải rác khắp nơi trên cơ thể. Mất 83% sức khỏe, là thương binh 1/4 nhưng ông vẫn cố gắng lao động nuôi vợ con như một người bình thường. Với ông, trải qua nhưng giờ khắc sống còn với địch, trở về sau khi ở tù, còn sống với vợ con là may mắn lắm rồi, ông không mong ước gì hơn nữa. Những đứa con của ông cũng đã trưởng thành, lập gia đình. Gần 40 năm trôi qua, ông coi đó là câu chuyện đã cũ của mình, lâu lâu mang ra nhớ lại, vì “cuộc đời có những kỷ niệm sâu sắc không bao giờ quên được!”.

 

Hồ Hà