Liệu có thực thi phạt lên đồng, xem bói trục lợi?

Về mục đích, đây là Nghị định giúp người dân tránh khỏi những đồng cô, đồng cậu lừa đảo. Những "ông đồng, bà cốt" hãy tự chấn chỉnh việc lên đồng của chính mình để người dân công nhận đó là một hoạt động văn hóa tốt đẹp.

Nhưng rất khó để phân định tính chất hoạt động lên đồng - ở đây được hiểu là các hoạt động lên đồng có tính chất mê tín dị đoan mới bị cấm và phạt tiền. Ngoài ra, chính quyền cũng sẽ tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm sung công quỹ tiền thu bất chính.

Thực tế, khó phân định rạch ròi đâu là lên đồng bất chính, đâu là lên đồng hợp thuần phong mỹ tục.

Mâu thuẫn nên khó thực thi

Theo GS Thịnh, chầu văn được công nhận di sản văn hóa quốc gia rồi, hồ sơ đi UNESCO đã nằm ở Paris (Pháp) rồi, sao lại cấm lên đồng? Làm thế nào phân biệt được trục lợi, thế nào là không trục lợi khi lên đồng? Người lên đồng toàn phát tiền cho người khác thì trục lợi cái gì?”.

PGS-TS Nguyễn Quốc Tuấn, Viện trưởng Viện Tôn giáo lại cho rằng những khái niệm được nêu trong nghị quyết như lên đồng, xem bói, gọi hồn không có nội hàm, mặt khác các quyết định chính sách pháp luật phải dựa trên điều tra xã hội. “Đáng lẽ thao tác trước khi thông qua nghị quyết cần tham vấn nhà khoa học. Nó là cái gì? Ví dụ lên đồng có phải là hành vi đáng cấm hay không, vì sao lại cấm? Nghi lễ lên đồng là hành vi nằm trong một chuỗi hành vi văn hóa. Nên phải gọi hầu đồng thay cho lên đồng mới là đúng. Hầu đồng có bao nhiêu bộ phận thì anh phải xác định cho tôi. Ông cấm là cấm cái gì trong hầu đồng? Có phải là cấm hết hay không? Hầu đồng đã trở nên phổ biến, công khai trong xã hội. Làm sao mà cấm được”, ông Tuấn nói.

“Một mặt cấm hầu đồng, một mặt coi chầu văn là di sản. Trong khi cho sân khấu hóa, phổ cập hóa chầu văn nhưng lại cấm hầu đồng và lên đồng. Nếu không coi là giá trị thì tại sao tôn vinh, còn mang sang cả nước ngoài?”, ông Tuấn phân tích.

Liệu có thi hành?

Những giá đồng có sức ảnh hưởng của nó đến đời sống người dân, đó là nhu cầu, là tín ngưỡng về tinh thần của người dân nên khó có thể vì một nghị định xử phạt mà biến mất.

GT-TS Ngô Đức Thịnh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn tín ngưỡng dân gian đã nhiều lần bức xúc: Nghị định này sẽ sinh ra một lực lượng những người đứng giữa "vừa ăn tiền của dân, vừa lừa dối nhà nước". Họ thu tiền của dân rồi "điều đình" với những người có nhiệm vụ thực thi pháp luật, để việc lên đồng được diễn ra công khai. Với lực lượng này thì nhà nước càng cấm nhiều, họ sẽ càng thu lợi nhiều.

Về mục đích, đây là Nghị định giúp người dân tránh khỏi những đồng cô, đồng cậu lừa đảo nhưng nếu không đưa ra những quy định hợp lý, Nghị định cũng có thể trở thành "đứa con lạc loài" giống mới đây nhất là Phạt mũ bảo hiểm giả.

T. G (tổng hợp)