Liệu việc trộn thí sinh và lắp camera đã đủ ngăn gian lận thi cử?

Nghiên cứu bổ sung camera, điều chỉnh bố trí điểm thi

Tại Hội nghị tổng kết kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và chuẩn bị cho năm 2027, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng yêu cầu nhìn nhận thẳng thắn các hạn chế, sai phạm để có giải pháp khắc phục, không để tái diễn vi phạm.

Thực hiện Chỉ thị 37/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ GD&ĐT đang rà soát, nghiên cứu sửa đổi Quy chế thi tốt nghiệp THPT. Ông Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng cho biết, các giải pháp tập trung vào phòng ngừa tiêu cực ngay từ khâu chuẩn bị, tăng ứng dụng công nghệ và kiểm tra chéo toàn bộ quy trình.

Đáng chú ý, Bộ GD&ĐT nghiên cứu bổ sung camera giám sát tại phòng thi và khu vực thi; dùng máy quét an ninh nhằm ngăn chặn thiết bị trái phép. Dữ liệu camera được lưu trữ theo quy định phục vụ hậu kiểm, xác minh khi có bất thường hoặc tố giác. Cùng với đó, Bộ xem xét tăng cường trộn thí sinh khác trường tại cùng điểm thi; trường hợp đặc biệt phải xin ý kiến Ban Chỉ đạo thi cấp tỉnh.

Đồng tình hướng này, Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ (A03, Bộ Công an) nhận định, việc tập trung học sinh cùng trường dễ tiềm ẩn nguy cơ trao đổi bài hoặc can thiệp khâu đánh số báo danh, phân công giám thị. Ông đề xuất không bố trí giáo viên coi thi môn mình giảng dạy, hạn chế phân công thư ký thuộc trường có thí sinh dự thi và tránh để học sinh cùng trường thi chung phòng, chung điểm.

Bên cạnh đó, Bộ GD&ĐT tiếp tục siết chặt quản lý cán bộ tổ chức, chấm thi; tiếp tục cử giảng viên đại học tham gia giám sát. Bộ cũng chú trọng giáo dục đạo đức cho học sinh, bồi dưỡng trách nhiệm nhà giáo và công khai phổ điểm để xã hội cùng giám sát.

Công nghệ hỗ trợ, con người quyết định

Các giải pháp tăng cường giám sát được đánh giá là cần thiết, song việc triển khai cần tính đến điều kiện thực tế của từng địa phương.

Đồng tình với chủ trương tăng cường trộn thí sinh, cô Nguyễn Thị Kim Dung, giáo viên THPT tại Phú Thọ cho rằng, đây là giải pháp cần thiết để hạn chế nguy cơ tiêu cực từ mối quan hệ giữa học sinh cùng trường.

Tuy nhiên, theo cô, việc bố trí điểm thi cần được cân nhắc trên cơ sở điều kiện thực tế của từng địa phương, nhất là những địa bàn miền núi có khoảng cách giữa các trường xa, giao thông đi lại khó khăn. Việc phòng ngừa gian lận cần được thực hiện đồng bộ, nhưng cũng phải bảo đảm thuận lợi và an toàn cho thí sinh.

Về giải pháp lắp camera, thầy Trần Mạnh Tùng, giáo viên Toán tại Hà Nội cho rằng, đây là biện pháp cấp thiết và khả thi. Sau khi công bố kết quả thi, những dấu hiệu bất thường trong phổ điểm tại một số địa phương có thể đặt ra nghi vấn về tính nghiêm túc của quá trình tổ chức thi. Tuy nhiên, nếu phòng thi không có camera, việc xác minh các nghi vấn này sẽ gặp khó khăn do thiếu dữ liệu hình ảnh để đối chiếu. Do đó, bên cạnh việc trộn thí sinh, cần tăng cường an ninh, bảo mật và giám sát trực tiếp quá trình làm bài.

Cô Dung cũng đánh giá camera có thể góp phần tăng tính công khai, minh bạch, tạo thêm căn cứ để kiểm tra, xác minh khi có phản ánh hoặc nghi vấn về sai phạm. Tuy nhiên, việc lắp đặt cần được tính toán kỹ về vị trí, góc quan sát và phạm vi ghi hình, bảo đảm các khu vực cần giám sát không bị khuất, hạn chế điểm mù.

Theo cô, bên cạnh việc ghi hình, cần có quy định cụ thể về quản lý, lưu trữ và trích xuất dữ liệu, xác định rõ người có trách nhiệm tiếp cận, khai thác hình ảnh. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, dữ liệu cần được bảo toàn và cung cấp kịp thời cho cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xác minh. Camera chỉ phát huy tác dụng khi được kết hợp với kiểm tra an ninh trước giờ thi, giám sát trực tiếp của cán bộ coi thi và việc xử lý nghiêm những vi phạm được phát hiện. Thiết bị ghi hình không thể thay thế trách nhiệm của con người trong việc bảo đảm an toàn, nghiêm túc cho kỳ thi.