Lớp học đặc biệt của cô giáo ở Ninh Bình không thể tự đi lại
GĐXH - Không có bục giảng, phấn trắng, chị Tâm ở xã Ý Yên, tỉnh Ninh Bình vẫn tận tụy truyền đạt kiến thức và nuôi dưỡng tình yêu học tập cho trẻ nhỏ.
Tháng 11, khi những lời tri ân lại được gửi đến các thầy cô giáo, có một lớp học đặc biệt vẫn lặng lẽ sáng đèn ở xã Ý Yên, tỉnh Ninh Bình. Ở đó không có bảng đen, phấn trắng hay bục giảng, người đứng lớp cũng chưa một lần có thể tự mình bước đi. Thế nhưng, suốt 22 năm qua, bằng tình yêu tri thức và nghị lực phi thường, chị Nguyễn Thị Ngọc Tâm đã miệt mài gieo những hạt mầm tri thức, chắp cánh ước mơ cho nhiều thế hệ học trò. Câu chuyện về cô giáo mang căn bệnh xương thủy tinh không chỉ là hành trình vượt lên nghịch cảnh, mà còn là một bài học đẹp về tình yêu nghề, lòng nhân ái và ý nghĩa của sự cho đi.
Ước mơ bắt đầu từ những ngày đến lớp muộn
Trong căn phòng nhỏ ở xã Ý Yên, Nguyễn Thị Ngọc Tâm ngồi trên chiếc xe lăn, tay cầm cuốn sách, chăm chú hướng dẫn các em học sinh. Không có bục giảng, cũng chẳng có bảng đen, phấn trắng, khoảng cách giữa người dạy và người học được rút ngắn bên chiếc bàn học giản dị. Ở đó, những đứa trẻ có thể thoải mái hỏi bài, chia sẻ điều chưa hiểu và tìm kiếm niềm vui trong từng trang sách.
Nhìn cách Tâm kiên nhẫn hướng dẫn học trò, ít ai nghĩ rằng người phụ nữ ấy đã phải trải qua một hành trình dài với rất nhiều giới hạn về thể chất để có thể duy trì công việc mình yêu thích.
Sinh ra với căn bệnh xương thủy tinh, ngay từ nhỏ, Tâm đã mang những khiếm khuyết về cơ thể. Chân phải của chị bị co quặp, gập ngược lên phía bụng, không thể duỗi thẳng. Sau phẫu thuật, đôi chân được duỗi thẳng nhưng chị vẫn không thể tự đi lại. Căn bệnh khiến cơ thể chị dễ bị tổn thương, mọi sinh hoạt và việc học tập đều gặp nhiều trở ngại.
Trong khi bạn bè cùng trang lứa đã quen với việc đến trường từ những năm đầu đời, mãi đến năm 8 tuổi, Tâm mới bắt đầu hành trình cắp sách đến lớp. Đó là một hành trình không dễ dàng, nhưng cũng chính từ những ngày tháng ấy, trong tâm hồn cô bé đã nhen lên một ước mơ đặc biệt.
Tâm kể, khi ngồi học, nhìn các thầy cô đứng trên bục giảng, say sưa truyền đạt kiến thức cho học sinh, chị luôn cảm thấy ngưỡng mộ. Hình ảnh ấy cứ thế in sâu trong tâm trí, nuôi dưỡng mong muốn một ngày nào đó mình cũng được làm giáo viên, được dạy học và mang tri thức đến với những đứa trẻ.
Đằng sau mỗi bài giảng, mỗi thế hệ học trò trưởng thành là sự kiên trì, tận tâm và những hy sinh thầm lặng của người phụ nữ dành phần lớn thanh xuân để vun đắp ước mơ cho người khác - (ảnh Nhật Tân).
Ước mơ ấy đối với một cô bé mang căn bệnh xương thủy tinh dường như không hề đơn giản. Nhưng thay vì để những giới hạn của cơ thể quyết định cuộc đời mình, Tâm đã tìm một con đường khác để đến với nghề giáo.
Năm 2004, khi đang học lớp 6, được sự động viên và hỗ trợ của gia đình, Tâm bắt đầu mở lớp học miễn phí ngay tại nhà, lấy tên là “Ngọc Tâm Thủy Tinh”. Những học trò đầu tiên là các em nhỏ trong làng, sinh năm 1995, đến nhà chị vào dịp cuối tuần để được hướng dẫn, bổ sung kiến thức các môn học ở bậc tiểu học.
Khi ấy, Tâm mới 14 tuổi. Trong khi nhiều bạn bè cùng trang lứa còn đang mải mê với những bài học của mình, cô bé đã bắt đầu tập làm quen với việc hướng dẫn người khác học tập. Lớp học ban đầu chỉ có một vài em nhỏ, nhưng với Tâm, đó là những học trò đầu tiên và cũng là bước khởi đầu cho hành trình mà chị đã kiên trì theo đuổi suốt hơn hai thập kỷ.
Năm 2007, sau khi hoàn thành chương trình THCS, sức khỏe giảm sút khiến Tâm phải nghỉ học. Cánh cửa trường lớp khép lại, con đường học tập của chị cũng phải dừng giữa chừng. Nhưng tình yêu với việc dạy học thì không vì thế mà mất đi.
Không còn được tiếp tục đến trường, Tâm dành nhiều thời gian hơn cho lớp học tại nhà. Từ những học sinh tiểu học trong làng, chị tiếp tục kèm cặp các em ở bậc THCS trong xã và những địa phương lân cận.
Có lẽ, với Tâm, việc được ngồi bên học trò, giải thích một bài toán, hướng dẫn một bài văn hay giúp một đứa trẻ hiểu thêm điều mới mẻ chính là cách để chị tiếp tục thực hiện ước mơ còn dang dở của mình.
Có những ước mơ nghề giáo được thực hiện trên bục giảng, nhưng cũng có những người dù mang trong mình khiếm khuyết về thể chất vẫn bền bỉ trao đi tri thức bằng tất cả tình yêu thương - (ảnh Nhật Tân).
Lớp học “5 không” và những bài học không chỉ có trong sách vở
Hơn 20 năm trôi qua, lớp học “Ngọc Tâm Thủy Tinh” vẫn được duy trì. Từ một góc học tập nhỏ dành cho vài em trong làng, nơi đây dần trở thành địa chỉ quen thuộc của nhiều phụ huynh, học sinh trong xã và các địa phương lân cận.
Lớp học được tổ chức thành hai ca mỗi ngày, buổi sáng từ 7 giờ 30 phút đến 10 giờ, buổi chiều từ 14 giờ đến 16 giờ 30 phút. Học sinh theo học ở nhiều độ tuổi, từ lớp 1 đến lớp 8, với những môn học và nhu cầu kiến thức khác nhau.
Điều đặc biệt là lớp học được duy trì theo mô hình “5 không” như không phấn, không bảng, không bục giảng, không giáo án và không học phí.
Không có những phương tiện dạy học quen thuộc, Tâm lựa chọn cách truyền đạt gần gũi, linh hoạt, phù hợp với điều kiện của mình và khả năng tiếp thu của từng học sinh. Chị không áp đặt các em phải ghi nhớ máy móc mà khuyến khích tự học, tự ôn luyện những kiến thức đã được thầy cô hướng dẫn trên lớp.
Khi học sinh gặp bài khó, chưa hiểu một vấn đề nào đó, chị kiên nhẫn giải thích lại, hướng dẫn từng bước để các em tự tìm ra lời giải. Với Tâm, dạy học không đơn thuần là truyền đạt kiến thức mà còn phải khơi dậy niềm ham học hỏi, khả năng tư duy và sự chủ động ở mỗi đứa trẻ.
Công việc ấy đòi hỏi chị phải dành nhiều thời gian chuẩn bị. Chương trình giáo dục, nội dung sách giáo khoa thường xuyên được điều chỉnh, cập nhật, vì vậy Tâm chủ động tìm hiểu, ôn tập kiến thức thông qua Internet để theo kịp chương trình học của các em.
Có những kiến thức chị phải tự nghiên cứu lại, có những nội dung phải tìm hiểu nhiều lần mới có thể diễn đạt theo cách dễ hiểu nhất. Nhưng chị vẫn kiên trì, bởi mỗi bài học được truyền đạt tốt hơn đồng nghĩa với việc học trò có thêm cơ hội tiến bộ.
Dù không thể tự đi lại, chị Tâm vẫn miệt mài đọc sách, cập nhật kiến thức để phục vụ công việc giảng dạy - (ảnh Nhật Tân).
Sự tận tâm ấy dần tạo được niềm tin với phụ huynh. Số lượng học sinh đến lớp ngày càng tăng, đặc biệt vào dịp nghỉ hè. Có thời điểm, căn phòng nhỏ đón hơn 30 học sinh ở nhiều độ tuổi khác nhau.
Với những đứa trẻ, đến lớp cô Tâm không chỉ để làm thêm bài tập hay củng cố kiến thức. Các em còn được đọc sách, chơi cờ vua, tìm hiểu những điều mình yêu thích và chia sẻ với cô những câu chuyện trong cuộc sống.
Em Nguyễn Ngọc Gia Hân, học sinh lớp 3A8, Trường Tiểu học Hồng Quang, chia sẻ: “Em rất thích đến lớp cô Tâm vì được cô hướng dẫn tận tình. Những bài nào chưa hiểu, cô đều giảng lại để chúng em hiểu và làm bài tốt hơn. Ngoài giờ học, chúng em còn được chơi cờ vua, đọc sách và tự chọn những nội dung mình yêu thích để tìm hiểu nên buổi học nào cũng rất vui”.
Những lời chia sẻ hồn nhiên ấy có thể là điều bình dị với nhiều người, nhưng lại mang ý nghĩa đặc biệt đối với người đã dành gần như cả tuổi thanh xuân để duy trì lớp học miễn phí.
Bởi Tâm hiểu rằng, không phải đứa trẻ nào cũng có điều kiện học tập đầy đủ, cũng có người đồng hành mỗi khi gặp khó khăn. Vì vậy, chị muốn căn phòng nhỏ của mình trở thành nơi các em có thể tìm đến để được học hỏi, được lắng nghe và được khích lệ.
Không chỉ dành thời gian giảng dạy, Tâm còn thành lập Quỹ học bổng “Ngọc Tâm Thủy Tinh”, trao tặng những suất học bổng cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Với chị, trao kiến thức thôi chưa đủ, những em nhỏ còn cần được tiếp thêm điều kiện và động lực để tiếp tục con đường học tập.
Không để những giới hạn của cơ thể ngăn bước chân sẻ chia
Nếu lớp học “Ngọc Tâm Thủy Tinh” là nơi Tâm gửi gắm tình yêu tri thức thì những hoạt động xã hội lại mở rộng hành trình sẻ chia của chị đến với cộng đồng người khuyết tật.
Chỉ nặng khoảng 15kg, đôi chân không thể tự đi lại, đôi tay cũng hạn chế vận động, cuộc sống của Tâm có nhiều điều không thuận lợi. Những công việc tưởng chừng đơn giản với người bình thường đôi khi lại đòi hỏi chị phải nỗ lực nhiều hơn.
Chị Nguyễn Thị Ngọc Tâm được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo tặng Bằng khen tháng 4/2026, ghi nhận những đóng góp đặc biệt trong công tác giáo dục cộng đồng và khuyến học tại tỉnh Ninh Bình - (ảnh Nhật Tân).
Thế nhưng, Tâm không chọn cách thu mình trong không gian riêng. Chị muốn những người có hoàn cảnh giống mình có thêm cơ hội kết nối, được chia sẻ, được tiếp cận thông tin và chủ động hơn trong cuộc sống.
Hiện Tâm là thành viên Hội Người khuyết tật tỉnh Ninh Bình, đồng thời giữ cương vị Chủ tịch Hội Người khuyết tật xã Ý Yên.
Theo Tâm, Hội Người khuyết tật xã Ý Yên được thành lập từ tháng 8/2026, với 80 thành viên. Hội ra đời nhằm kết nối những người khuyết tật trên địa bàn, tạo điều kiện để hội viên chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhau nâng cao sức khỏe, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần và tiếp cận các cơ hội học tập.
Từ khi thành lập, Hội đã tổ chức hoạt động chia sẻ kiến thức, kỹ năng dành cho phụ nữ khuyết tật nhân dịp 20/10, thu hút 37 thành viên tham gia.
Không chỉ tập trung vào các hoạt động kết nối, Tâm còn tích cực phối hợp với các tổ chức, đơn vị triển khai nhiều chương trình hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận thông tin, chính sách và các dịch vụ thiết yếu.
Cùng Hội Người khuyết tật tỉnh Ninh Bình và Câu lạc bộ Thanh niên khuyết tật Nam Định, chị hướng dẫn hội viên sử dụng dịch vụ công trên ứng dụng VNeID, nâng cao kỹ năng nhận diện, phòng tránh các hình thức lừa đảo trên không gian mạng.
Tâm cũng phối hợp với Trung tâm Trợ giúp pháp lý tỉnh tổ chức các buổi tuyên truyền, hỗ trợ pháp lý; tham gia chia sẻ những chuyên đề về hôn nhân, gia đình và các vấn đề liên quan đến đời sống người khuyết tật.
Những hoạt động ấy có thể chưa giải quyết được tất cả khó khăn mà người khuyết tật đang đối mặt, nhưng góp phần giúp hội viên có thêm kiến thức, kỹ năng, tự tin hơn khi tiếp cận các dịch vụ xã hội và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
Từ một người từng cần sự đồng hành của gia đình để đến trường, Tâm giờ đây đã trở thành người kết nối, hỗ trợ những người có hoàn cảnh tương tự. Chị hiểu những rào cản mà người khuyết tật phải đối mặt, bởi chính mình cũng đã đi qua những tháng ngày như thế.
Những hạt mầm tri thức tiếp tục nảy nở
Hơn hai thập kỷ gắn bó với lớp học miễn phí, điều Tâm mong muốn không phải là lớp học mang tên mình được biết đến rộng rãi, mà là ngày càng có nhiều trẻ em được tiếp cận tri thức, có thêm cơ hội học tập và trưởng thành.
Chia sẻ về dự định thời gian tới, chị cho biết sẽ phát triển mô hình lớp học trực tuyến để hỗ trợ nhiều học sinh hơn, nhất là những em ở xa hoặc gặp khó khăn trong việc đến lớp trực tiếp.
Một mong muốn khác của Tâm là kết nối với những học sinh từng theo học tại lớp, hiện đã trở thành giáo viên, cùng tham gia hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn và mở rộng các hoạt động giáo dục cộng đồng.
Đó cũng là một mong ước rất đỗi giản dị nhưng giàu ý nghĩa, bởi những học trò ngày nào, khi trưởng thành, sẽ tiếp tục trao đi những điều tốt đẹp mà các em từng nhận được.
Hành trình bền bỉ ấy đã được nhiều cấp, ngành và tổ chức ghi nhận. Năm 2020, Tâm được trao Giải thưởng Tình nguyện Quốc gia; năm 2022 được vinh danh là Gương mặt trẻ triển vọng Việt Nam. Năm 2023, chị được lựa chọn là điển hình tiêu biểu toàn quốc trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Năm 2024, dự án lớp học “Ngọc Tâm Thủy Tinh” được trao Giải thưởng Hành động vì cộng đồng. Đặc biệt, tháng 4/2026, chị được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo tặng Bằng khen vì có nhiều đóng góp đặc biệt cho công tác giáo dục cộng đồng và khuyến học tại tỉnh Ninh Bình.
Tháng 11 lại về. Trong không khí cả nước hướng đến Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, những câu chuyện về tình yêu nghề, sự tận tụy và những người âm thầm cống hiến cho sự nghiệp giáo dục lại được nhắc nhớ.
Với Nguyễn Thị Ngọc Tâm, ước mơ đứng trên bục giảng như những thầy cô năm xưa có lẽ vẫn là một điều chị chưa thể thực hiện theo cách mình từng hình dung. Nhưng 22 năm qua, chị đã có một lớp học của riêng mình, có những học trò gọi mình bằng tiếng cô thân thương và có những thế hệ trẻ được tiếp thêm tri thức để bước vào đời.
Không có tiếng phấn viết trên bảng, không có bục giảng để đứng, cũng chẳng có những khoản học phí được thu về, nhưng lớp học của Tâm vẫn có những bài học được trao đi mỗi ngày.
Bởi đôi khi, giá trị của một người thầy không nằm ở việc đứng cao hơn học trò bao nhiêu, mà ở những gì họ có thể trao gửi và những con đường họ giúp học trò mở ra. Và với người phụ nữ mang căn bệnh xương thủy tinh ấy, 22 năm qua, mỗi ngày được dạy học chính là một ngày ước mơ của chị tiếp tục được sống, được lan tỏa qua từng thế hệ học trò.