Luật để làm cảnh?

Những vụ tai nạn lao động kiểu này diễn ra ngày càng nhiều, vụ có nhiều người chết không hiếm. Nhưng điều cực kỳ ngạc nhiên là hầu như chẳng có mấy vụ bị truy cứu trách nhiệm hình sự, dù trong bộ Luật Hình sự đã quy định rất rõ ràng.  

 

Có lẽ không cần phải liệt kê ra đây những vụ tai nạn lao động “lẻ tẻ” như vừa qua, bởi theo thống kê của Liên đoàn Lao động TPHCM, 8 tháng đầu năm nay, trên địa bàn thành phố đã xảy ra 70 vụ tai nạn lao động (TNLĐ) chết người, làm chết 71 người, bị thương 18 người.

 

Còn theo ông Vũ Như Văn, Cục phó An toàn lao động (Bộ LĐ,TB&XH) dự báo: Số vụ tai nạn lao động của Việt Nam có khả năng lên đến 120.000-130.000 vụ mỗi năm. Số người chết có thể lên đến 1.200 - 1.300 và thiệt hại có thể lên tới cả nghìn tỷ đồng. Còn nếu theo cảnh báo của quốc tế thì thiệt hại do tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp làm mất 4% GDP.

 

Bộ trưởng Bộ LĐ,TB&XH Nguyễn Kim Ngân cho biết, nguyên nhân chính dẫn đến tai nạn lao động hiện nay là “cả người sử dụng lao động lẫn người lao động chưa thực hiện tốt công tác ATLĐ... Tuy nhiên, tôi có thể khẳng định, TNLĐ xảy ra ở các công trường xây dựng đa phần là do người sử dụng lao động” (Báo Lao động  ra ngày 31/9/2009). Nhưng có một thực tế cần phải nhắc đến là việc xử lý trách nhiệm chưa đến nơi đến chốn dẫn đến tình trạng các chủ doanh nghiệp coi thường tính mạng của công nhân.

 

Theo quy định hiện hành, mức phạt tối đa mà một thanh tra viên lao động có thể xử phạt đối với người lao động không tuân thủ các quy định về an toàn lao động là 200 ngàn đồng và 1 chủ doanh nghiệp là 20 triệu đồng. Mức phạt đó hiển nhiên là không làm cho ai sợ nên tính răn đe không nhiều.

 

Tuy nhiên, trong hệ thống văn bản pháp luật, để xẩy ra tai nạn lao động có thể bị xử lý hình sự. Cụ thể, Điều 227 bộ Luật Hình sự có quy định xử phạt những người vi phạm về quy định an toàn lao động gây hậu quả đến sức khoẻ, tính mạng của người khác thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 5 năm. Trong trường hợp nghiêm trọng có thể bị phạt tù từ 7 – 12 năm.

 

Nhưng hình như đây là một trong những điều luật “treo” trong bộ Luật Hình sự, bởi mặc dù có rất nhiều vụ tai nạn chết người nhưng hầu như chẳng thấy vụ việc nào bị khởi tố. Báo Thanh tra (ra ngày 17/10/2009) trích dẫn lời của Thứ trưởng Bộ LĐ,TB&XH cho biết: Nửa năm đầu 2009, theo báo cáo của 63/64 tỉnh thành đã có đến gần 2.000 vụ TNLĐ làm gần 2.000 người chết và bị thương. Chỉ tính riêng 251 vụ nghiêm trọng đã làm 239 người chết và 418 người bị thương. Nhưng điều cực kỳ khó hiểu là Bộ LĐ,TB&XH chỉ nhận được... 35 biên bản điều tra hoặc báo cáo nhanh nhưng không có trường hợp nào bị truy tố trách nhiệm hình sự.

 

Những vụ TNLĐ thảm khốc diễn ra, sau những “chia sẻ” “phân tích trách nhiệm” rồi lại chìm vào quên lãng. Điều đáng sợ là giờ đây, khi xẩy ra những vụ TNLĐ có cảm giác như một điều bình thường?!