Mạnh dạn mời nhà văn viết sách giáo khoa

Đó là ý kiến chính được đưa ra tại Hội thảo “Thực trạng việc dạy và học lịch sử trong trường phổ thông – nguyên nhân và giải pháp” do Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và Bộ GD&ĐT phối hợp tổ chức ngày 27/3.

Xin đừng coi lịch sử là môn phụ!

PGS.TS Phạm Xanh, Khoa Lịch sử Trường ĐH KHXH&NV khẳng định: “Nguyên nhân quan trọng hàng đầu và trước tiên là sự đối xử không công bằng đối với môn Lịch sử trong chương trình giảng dạy của hệ thống giáo dục phổ thông”.

Trong khi “chúng ta đều biết và đều coi Toán, Lý, Hoá, Văn, Sử, Địa là những môn khoa học cơ bản và có vị trí ngang nhau ở các cấp học phổ thông”, thì thời gian học môn Sử chỉ được bố trí 1 tiết/tuần trong khi môn toán là 6 tiết/tuần. “Sự đối xử bất bình đẳng đó kéo dài trong nhiều năm dần dà làm nảy sinh trong thầy cô và học trò một lối ứng xử ngầm, phi văn bản là xem môn Lịch sử là môn học phụ” - ông Phạm Xanh khẳng định.

PGS.TS Nguyễn Văn Tận, Hiệu trưởng ĐH Khoa học Huế cho biết: Trong khi môn Toán và Văn ở bậc THCS phân bổ trung bình 4 tiết/tuần và ở THPT là 3,5 tiết/tuần thì môn Lịch sử là 1,5 tiết/tuần. Đó là chưa kể đến việc cắt xén giờ dạy những môn phụ để tập trung cho các môn quan trọng hơn.

Trong khi đó, việc đào tạo giáo viên Lịch sử cũng còn nhiều bất cập. Theo khảo sát của GS Đỗ Thanh Bình, Chủ nhiệm Khoa Lịch sử, ĐH Sư phạm Hà Nội, thì hiện nay cả nước có khoảng 21 trường ĐH đang đào tạo sinh viên ngành Lịch sử, chưa kể hệ thống các trường CĐ Sư phạm rải rác. Nhưng chỉ có khoảng 6 khoa Lịch sử trong tổng số 21 trường ĐH có khả năng đào tạo được những cử nhân làm công tác giảng dạy hay nghiên cứu lịch sử mà xã hội quan tâm. Còn những cơ sở còn lại, chất lượng là điều đáng ngại. Đấy là chưa tính đến chất lượng đào tạo ngành Lịch sử trong các trường CĐ và một loạt các trường ĐH vừa mới mở ra.

Ngoài ra, tại các trường phổ thông vẫn luôn duy trì quan niệm Lịch sử là môn phụ. ThS Nguyễn Kim Tường Vy giáo viên trường THPT Nguyễn Thượng Hiền nhìn nhận: “Tâm lý xem thường các môn khoa học xã hội còn thể hiện rất rõ trong tư duy các nhà quản lý giáo dục, nhiều lãnh đạo nhà trường xem 3 giải nhất môn Sử, Địa không bằng 1 giải ba môn toán, lý, hoá… trong các kỳ thi học sinh giỏi”.

Sách giáo khoa cũng phải “chịu trách nhiệm"

Trong khi đó, theo TS Hà Minh Hồng, Trưởng khoa Lịch sử, ĐH KHXH&NV (ĐH Quốc gia TPHCM) cho biết: Nội dung môn lịch sử bậc phổ thông lại rất nặng nề, quá sức học sinh.

Ví dụ như cuối năm lớp 4 đã có yêu cầu lập bảng thống kê các sự kiện, nhân vật tiêu biểu của mỗi thời kỳ lịch sử Việt Nam từ buổi đầu dựng nước đến giữa thế kỷ 19. Mở đầu sách Lịch sử lớp 6 là những câu hỏi lớn: “Lịch sử là gì”, “học sinh học lịch sử để làm gì?”. Ở tuổi 13 “ăn chưa no, lo chưa tới” khó có thể trả lời những câu hỏi khó của người lớn như thế.

Cũng ở sách lớp 6, nhiều tính từ, đại từ, ngữ khí được sử dụng để đặt câu hỏi cho học sinh như “em nhận xét gì về chính sách bóc lột của bọn đô hộ?”, “Hãy nêu nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến chống quân Lương xâm lược do Triệu Quang Phục lãnh đạo?”.

TS Phạm Xanh bổ sung thêm, trong sách Lịch sử và địa lý lớp 4 lại có những câu hỏi quá sức như bắt các em nhận xét về mối quan hệ vua, quan và dân. Một học sinh 10 tuổi thì làm sao hiểu được mối quan hệ như thế ?

Bên cạnh đó, trình độ giáo viên tại các trường phổ thông đáng ngại. Đặc biệt là kiểu “đọc chép” vẫn duy trì càng làm cho học sinh chán môn Sử hơn. Ông Trịnh Ngọc Hiến, Phòng Giáo dục Trung học Sở GD&ĐT Nam Định phản ánh: Trên thực tế, nhiều GV vẫn còn nặng về lối dạy truyền thống “đọc chép” hay “dạy chay”. Thậm chí ở một số nơi, do ý thức học sinh còn kém, giáo viên còn coi cách “đọc chép” là một biện pháp để giải quyết tình trạng mất trật tự trong giờ học”!

TS Hà Minh Hồng đề nghị, nên chăng có 2 bộ sách lịch sử, một bộ chuẩn kiến thức chuyên môn thật tinh gọn và một bộ tham khảo phải thật đầy đủ gồm những chuyện kể lịch sử, tư liệu lịch sử hay sử ký.

PGS.TS Phạm Xanh khẳng định, cần phải có sự đột phá mạnh hay một cuộc cách mạng trong việc thiết kế lại và viết SGK Lịch sử ở các cấp phổ thông. Nhất thiết phải lựa chọn những tác giả trẻ có năng lực nhưng chưa từng viết SGK để có được cách nhìn mới, không đi vào lối mòn của người đi trước. Và để cuốn hút học trò, nên chăng mạnh dạn với những cây bút viết tiểu thuyết lịch sử trứ danh góp phần thể hiện sách giáo khoa lịch sử.

Gần 96% bài thi tuyển sinh môn Sử đạt 4,5 điểm trở xuống Theo thống kê của Cục Công nghệ thông tin, Bộ GD&ĐT, trong kỳ thi tuyển sinh ĐH, CĐ năm 2007, có hơn 150.000  thí sinh có điểm môn Sử ở mức từ 4,5 điểm trở xuống, chiếm tỷ lệ tới 95,74% tổng số thí sinh khối C. Trong đó, điểm 0 chiếm gần 4%. Điểm số trung bình của môn Sử là 2,09/10, đứng hạng thấp nhất. Ở kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2007, điểm trung bình của môn Lịch sử là 6,19 cũng ở vị trí “đội sổ” so với các môn còn lại.

Thủy Thanh