Mở rộng Hà Nội: Không thay đổi năng lực quản lý, bộ mặt đô thị càng lem nhem

Còn về phương diện giao thông, phát triển kinh tế - xã hội thì có một điểm bất lợi là không gắn kết được với hệ thống giao thông thuỷ. Đó là khẳng định KTS Nghiêm Vĩnh Hải, Tổng Giám đốc Liên hiệp khoa học bảo tồn phát triển văn hoá Việt Nam – Đông Nam Á khi trao đổi với PV Báo GĐ&XH, tiếp theo ý kiến phản biện, đóng góp liên quan đến việc mở rộng địa giới hành chính Thủ đô do Báo GĐ&XH đề cập, hôm qua 25/3.

Mở rộng địa giới Hà Nội: Những ý kiến phản biện

Bài 1: TS Trịnh Hòa Bình (Viện Xã hội học): Khiên cưỡng trong đô thị hóa?

KTS Nghiêm Vĩnh Hải cho rằng: Với việc đề xuất mở rộng như hiện nay thì sẽ phải làm lại quy hoạch về kinh tế cho Thủ đô mới. Như vậy có thể nhận thấy là quy hoạch xây dựng có trước quy hoạch kinh tế. Điều này sẽ nảy sinh nhiều vấn đề. Những vấn đề nảy sinh trong quản lý đô thị của Hà Nội hiện nay cũng do một phần quy hoạch xây dựng và quy hoạch kinh tế Thủ đô làm “ngược” như vậy trước đây. Mà tiêu biểu là vấn nạn ùn tắc giao thông. Cụ thể, năm 1998 thì có quy hoạch về xây dựng nhưng đến năm 2002 mới có quy hoạch về kinh tế của Thủ đô. Đáng lẽ phải có quy hoạch về kinh tế trước thì mới biết những khu vực cụ thể sẽ phát triển cái gì, bố trí dân cư ra sao, như vậy mới có sự nhuần nhuyễn.

Nhưng khi Thủ đô rộng như vậy sẽ có quỹ đất đai lớn, có điều kiện để giãn dân trong địa giới của Hà Nội hiện tại. Như vậy sẽ giải quyết được những vướng mắc hiện nay?

- Như tôi được biết, theo đề án Bộ Xây dựng trình lên, trục đường Láng - Hoà Lạc sẽ là trục trung tâm, khu vực đó sẽ chịu tải khoảng 1,2 triệu dân. Cộng với hơn 3,5 triệu dân hiện có của Hà Nội thì chắc chắn khu vực này lại tái diễn tình trạng quá tải và tắc nghẽn giao thông.

Hơn nữa, việc muốn giãn dân thì không phải cứ chuyển cơ quan, chuyển trường học ra là có thể đưa dân ra được. Tôi lấy ví dụ như chuyện Hà Nội dự định sẽ giãn dân ở các khu phố cổ sang khu đô thị Việt Hưng. Nhưng rồi cũng không thực hiện được. Nói điều này để thấy là có nhiều cái về lý thuyết thì nghe xuôi, nhưng thực tế thực hiện chưa chắc đã có thể thành hiện thực.

Nhưng nếu không mở rộng, không thêm quỹ đất đai thì những vấn đề như vậy sẽ vẫn tắc?

- Đúng là những vấn đề này trước hay sau gì cũng phải giải quyết. Nhưng vấn đề ở đây là quy trình phát triển. Xây một khu nhà ở lên mà không phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội thì không ai đến ở cả. Đến Việt Hưng ở rồi hàng ngày vẫn phải vào Hoàn Kiếm làm để chịu cảnh tắc đường thì không ai ở cả.

Với các khu đô thị vệ tinh, chúng ta tập trung đầu tư vào đấy trước hết là các nhà máy, xí nghiệp, cơ quan, công xưởng, cơ sở hạ tầng điện - đường - trường - trạm, rồi đưa người đến làm việc, đến ở thì ai còn muốn chen chúc vào Thủ đô làm gì nữa.

Có ý kiến cho rằng việc đề xuất mở rộng lên gấp 3 lần về diện tích hiện nay, đồng nghĩa với dân cư cũng tăng lên gần gấp đôi, thì Thủ đô chịu áp lực lớn về quản lý đô thị. Ý kiến của ông về vấn đề này ra sao?

- Thực tế những năm qua cho thấy, quy hoạch đô thị hiện tại của chúng ta đang bùng nhùng. Bộ mặt xây dựng đô thị đang nổi lên rất nhiều vấn đề. Những câu chuyện về nhà “siêu mỏng” rồi lô nhô chỗ này chỗ khác đã được nhắc đến nhiều. Một trong những nguyên nhân không thể không nhắc tới đó chính là năng lực quản lý. Vì thế, việc mở rộng ra gấp 3 lần thì rõ ràng những áp lực này sẽ nặng nề hơn rất nhiều. Nếu không có những thay đổi năng lực quản lý đô thị thì rõ ràng bộ mặt đô thị sẽ càng lem nhem hơn.

Từ trước đến nay có hai quan điểm về mở rộng Hà Nội được quan tâm: Thứ nhất là mở rộng theo hướng tịnh tiến lấy địa giới Hà Nội hiện nay làm trung tâm và phát triển các khu đô thị vệ tinh. Và quan điểm thứ hai chính là mở rộng hẳn về phía Tây như phương án mà Bộ Xây dựng đã trình?

- Chúng ta phải nhìn ra thủ đô các nước phát triển trên thế giới và trong khu vực từ London của Anh, Paris của Pháp, Seoul của Hàn Quốc... tất cả đều theo mô hình một Thủ đô tập trung ở giữa, tiếp theo là vành đai xanh, sinh thái, còn kinh tế công nghiệp thì phân bố đều theo các đô thị đối trọng quanh một bán kính khoảng 35-40km. Không nhất thiết phải tập trung tất cả vào Thủ đô. 

Vấn đề ở đây là cách làm, cách quản lý, bộ máy quản lý đô thị hiện nay quá cồng kềnh và không hiệu quả. Chúng ta không cần học đâu xa, học ngay các cụ nhà mình, chính là mô hình làng xã của Phương Đông - một mô hình mà đến các nước Phương Tây cũng đang học hỏi. Một làng sẽ chỉ phù hợp với một số lượng dân cư nhất định, khi mà lượng dân cư tăng lên thì làng đó tự tách ra để phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội.

Xin cảm ơn ông!

Đoàn Tú (thực hiện)