Một chương trình, nhiều bộ sách giáo khoa

 

Thông thường, SGK bậc học phổ thông được sử dụng ổn định trong 20-30 năm. Nhưng năm 2008, lần đầu tiên Bộ GD&ĐT tiến hành đánh giá chương trình và SGK, với sự tham gia của 20.000 trên tổng số 35.000 trường trên toàn quốc. Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển cho rằng, một bộ SGK là không phù hợp với học sinh ở tất cả các vùng miền.

 

Chương trình và SGK đang được áp dụng ở Việt Nam, mặc dù trong quá trình xây dựng đã được chỉ đạo để phù hợp 70% số học sinh vùng nông thôn, song chương trình SGK mới là quá tải đối với thời gian học tập của học sinh, trình độ chuyển tải của giáo viên và cơ sở vật chất trường học.

 

Theo GS Nguyễn Lân Dũng, Bộ GD&ĐT xây dựng chương trình chuẩn cho từng bậc học, vậy nhiều bộ SGK sẽ không ảnh hưởng đến nội dung, kiến thức cũng như không ảnh hưởng đến chất lượng thi cử khi mỗi nơi học một bộ sách. Vấn đề là Bộ GD&ĐT nên ban hành thống nhất trong cả nước một chương trình giáo dục phổ thông hoàn chỉnh cho mỗi cấp học do Hội đồng quốc gia thẩm định chặt chẽ.

 

Còn các nhà quản lý giáo dục cho rằng, khi áp dụng “một chương trình, nhiều bộ SGK”, vẫn cần gắn kết hai mục đích học và thi với nhau. Nguyên tắc khi chọn phương án “một chương trình, nhiều bộ SGK” là sẽ quản lý chuyên môn bằng chương trình. Nhưng chương trình đó như thế nào để đáp ứng được cả hai nhu cầu này thì chưa có hướng giải.

 

Bởi căn cứ trên thực tế đề thi trong một, hai năm gần đây từ khi có học sinh phân ban tốt nghiệp cho thấy lo lắng về việc thi cử thế nào khi triển khai nhiều bộ SGK là hoàn toàn có cơ sở. Với kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, tình hình có thể kiểm soát được nếu quyền chọn bộ SGK được giao cho Sở GD&ĐT. Nhưng với kỳ thi ĐH, CĐ thì không đơn giản, nhất là khi Bộ đang muốn đổi mới bằng việc chỉ tổ chức một kỳ thi duy nhất sau THPT để nhằm 2 mục đích: Vừa là căn cứ tốt nghiệp, vừa là một căn cứ để xét tuyển vào ĐH, CĐ.

 

Theo Bộ GD&ĐT, nhiều bộ sách giáo khoa sẽ phù hợp với mọi đối tượng học sinh. (Ảnh: Chí Cường)

 

 

Với 2 phương án lựa chọn bộ SGK để đưa vào giảng dạy được Bộ GD&ĐT đưa ra đã khiến cả các sở và các hiệu trưởng đều “tiến thoái lưỡng nan”. Với 2 phương án này, hầu hết các hiệu trưởng đều “nhường” quyền chọn bộ SGK cho sở. Theo lý giải của họ, về mặt chuyên môn, mỗi hiệu trưởng dù có xuất sắc, cũng chỉ giỏi một - hai môn chứ không thể giỏi tất cả các môn để được phép lựa chọn SGK.

 

Bên cạnh đó, nếu giao quyền này cho hiệu trưởng, trong cùng một địa phương, có vài ba bộ SGK khác nhau sẽ gây khó khăn trong chỉ đạo chuyên môn. Và như vậy, Sở GD&ĐT sẽ phải chuyển từ chỉ đạo theo SGK sang theo chuẩn chương trình và chuẩn kiến thức, nhưng bước chuyển ấy không hề dễ.

 

Nếu hiệu trưởng được chọn SGK, các trường phải thành lập hội đồng chuyên môn để chọn bộ SGK cho trường. Để làm được điều này, các trường phải có thời gian và điều kiện đánh giá SGK nhưng song song với đó chương trình chuẩn của chúng ta phải chi tiết và thật... chuẩn.

 

Bước tiếp theo khi chọn được bộ SGK rồi, các trường phải tập huấn, phải dạy thử, phải soạn giáo án. Mà một nhiệm kỳ hiệu trưởng chỉ 5 năm, ai nhiều nhất là 2 nhiệm kỳ, vậy làm xong công đoạn chọn SGK, tập huấn, dạy thử, soạn giáo án... rồi lại đến thời hiệu trưởng mới, lại bắt đầu lại từ đầu? Như vậy có phải là chuẩn giáo dục không?

 

Cuối cùng, để làm được “một chương trình, nhiều bộ SGK”, Bộ GD&ĐT phải làm tốt vai trò điều khiển của mình để không làm hỏng mục tiêu chương trình học và SGK phải phù hợp với vùng miền mà không chệch chuẩn.

 

Nhiều bộ SGK đang được áp dụng ở nhiều nước trên thế giới, bởi dù được biên soạn công phu đến đâu, một bộ sách cũng không phù hợp với mọi đối tượng học sinh ở các vùng miền.   Nhiều bộ SGK sẽ có nhiều cơ hội lựa chọn cho giáo viên, góp phần quan trọng giúp giáo viên nâng cao chất lượng dạy học. Mặt khác, việc chỉ có một bộ sách nguy hiểm ở chỗ, các giáo viên đồng nhất SGK với chương trình dù tính pháp lý của chương trình và SGK rất khác nhau.   Chương trình là pháp lệnh, còn SGK chỉ là một tài liệu tham khảo thiết yếu.  Ông Lê Tiến Thành, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Tiểu học   (Bộ GD&ĐT)