Mưu sinh cùng... thuốc độc

Nguy hiểm là vậy, nhưng không ít người vẫn phải làm để kiếm kế sinh nhai.

Sôi động mùa... xịt thuê!

Mới 5 giờ sáng, anh Đào Văn Ngây (ấp Long Khánh B, xã Long Hậu, huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp) đã có người mang xe tới nhà đón đi xịt thuốc. Anh vội thu xếp đồ nghề để lên đường và điểm đến là vườn quýt của anh Tám Thường. Vườn quýt hồng đặc sản của anh Tám Thường rộng trên 5.000m2 (5 công), cho trái sai oằn từ gốc tới ngọn.

Tám Thường có vẻ bức xúc: “Cả tuần nay, hổng hiểu sao cứ mưa dầm liên tục trong khi quýt đang ra đọt non nên bị sâu, nhện tấn công. Nhìn lá quýt bị cắn phá tôi đau lòng nhưng đành chịu vì không thể xịt thuốc do ảnh hưởng mưa. Hôm nay trời nắng, nên hừng đông là tôi đi thuê người về xịt cho kịp!”.

Phương tiện dùng để xịt quýt gồm: máy xịt, cần xịt, cuộn dây khoảng 40 mét, 1 thùng chứa nước 120 lít và các loại thuốc sâu... Hút xong điếu thuốc rê, anh Ngây bắt đầu công việc của mình.

Các loại thuốc sâu dùng để xịt

Các loại thuốc như Supracide, Kelthane, Emaplant, Topsin, Nustar, Convil... được pha vào thùng nước, cho máy khởi động là tiến hành xịt. Cần xịt dài khoảng 5 mét, được đưa lên những cây quýt cao đang bị sâu bệnh cắn phá. Thuốc phun ra tung tóe ào ào, ướt cây cối như mưa. Đến hơn 11 giờ, 3 công quýt xịt xong. Nghỉ ngơi một tí, anh lại tiếp tục công việc đến xế chiều toàn bộ 5 công quýt của Tám Thường mới hoàn thành. Buông cần xịt ra, anh mệt lả người, quần áo ướt đẫm thuốc trừ sâu, mặt mày đỏ như tôm luộc.

Cũng là dân xịt thuốc thuê chuyên nghiệp, nên “mối mang” của anh Sáu Quẹo (xã Long Hậu) rất nhiều. Những chủ vườn quýt lớn ở Long Hậu, hầu như Sáu Quẹo đã từng xịt từ vài chục đến hàng trăm lần.

Sáu Quẹo tiết lộ: “Mấy ngày nay, chủ vườn hối liên tục nhưng không tài nào xịt kịp, do quá đông. Theo ước tính sơ sơ, tại các xã Long Hậu, Tân Thành, Tân Phước... có hàng trăm người chuyên nghề đi xịt thuốc thuê cho các vườn quýt hồng. Những lúc cao điểm không thể xịt kịp”.

Hậu quả khó lường!

Huyện Lai Vung được mệnh danh là “vương quốc quýt hồng” lớn nhất cả nước về diện tích lẫn sản lượng. Nhờ chuyên canh quýt hồng mà nhiều gia đình vươn lên khá giả.

Thế mạnh của quýt hồng là thu hoạch vào dịp tết Nguyên đán hàng năm, nên giá rất cao.

Tuy nhiên, để tạo ra trái quýt hồng đắt giá, thì nhà vườn phải tốn rất nhiều công sức, trong đó xịt thuốc trừ sâu để bảo vệ là công đoạn rất quan trọng. Ông Ba Ngân, chủ vườn quýt ở xã Tân Thành, huyện Lai Vung cho biết: “Mỗi năm quýt hồng cho trái duy nhất 1 vụ. Từ khi tưới ra hoa cho đến kỳ thu hoạch, phải xịt thuốc trừ sâu các loại không dưới 20 lần. Trừ hơn 2 tuần trước khi thu hoạch, là không xịt để tránh dư lượng thuốc lưu tồn”.

Anh Sáu Quẹo cho biết: Hầu hết dân đi xịt thuốc thuê đều nghèo, không đất đai, không nghề nghiệp. “Trước đây, tôi đi đào đất, cắt lúa, làm ngày, khuân vác... mùa nào việc nấy, nhưng giỏi lắm chỉ đủ gạo ăn. Thật ra, chẳng ai dại gì lao đầu vào “thuốc độc”, bởi nghề xịt thuốc rất nguy hiểm. Hàng ngày tiếp xúc với nhiều loại thuốc độc, khiến sức khỏe bị sụt giảm nghiêm trọng, bệnh tật sau này là khó tránh khỏi. Có điều, nghề này kiếm được nhiều tiền nên ráng làm để nuôi vợ con” - Sáu Quẹo tâm sự.

Hiện nay, dân xịt quýt thuê ở Lai Vung được trả công 6.000 đ/thùng (loại 120 lít); hoặc 60.000 đ/buổi. Bình quân 1 người xịt giỏi cũng kiếm được từ 80.000đ- 120.000đ/ngày, thu nhập cao hơn những nghề làm mướn khác.

Anh Huỳnh Hữu Phúc, dân xịt thuê xã Tân Thành thừa nhận: “Xịt thuốc lâu ngày sẽ làm mờ 2 mắt do bị thuốc trừ sâu rơi vào, sức đề kháng yếu dần, cơ thể mệt mỏi và sức khỏe giảm. Nếu hôm nào xịt quá nhiều, sẽ dẫn tới ngộ độc thuốc”. 

Thực tế, một số người xịt thuốc thuê vài năm đã bỏ cuộc. Bệnh tật là vậy, nhưng hàng ngàn ha vườn ở Lai Vung và những cánh đồng rau màu, lúa tăng vụ... khắp ĐBSCL, vẫn có rất nhiều người đi xịt thuốc thuê.

Nói như anh Đào Văn Ngây ở ấp Long Khánh B: “Bệnh thì bệnh, nhưng không làm lấy gì ăn. Dù vậy, phải lượng sức mình, nên biết tiết kiệm vốn để chuyển nghề khác”...

Tân Hưng