Náo nức chờ "ông Ba mươi"

Thứ sáu, 08:25 05/02/2010 | Bốn phương

GiadinhNet - Trên thế giới hiện nay còn lại Trung Quốc, Hàn Quốc, Việt Nam và Mông Cổ chào đón năm mới theo Lịch mặt trăng, dân gian vẫn gọi là Tết âm lịch.

> Tuyển người "sống chung" ba ngày với... hổ dữ

Năm mới theo quan niệm của các nước này đó là sự chấm dứt của mùa đông và bắt đầu mùa xuân. Theo phong tục, ngày Tết thường là dịp để gặp gỡ các thành viên trong gia đình, thờ cúng tổ tiên và đi chơi, thăm thú bạn bè.

Mỗi người sinh ra trong mỗi năm tượng trưng theo các con giáp và mang nhiều tính cách của con vật đó. Những người sinh năm Hổ thường được coi là người mạnh mẽ, thích chiếm hữu và bộc trực. Với những nước truyền thống lâu đời gắn liền với nền văn minh lúa nước như Trung Quốc hay Việt Nam thì quan niệm về sự ảnh hưởng của con giáp đến đời sống tinh thần càng được coi trọng. Và ở một số quốc gia khác như Hàn Quốc, Mông Cổ, ngày Tết cổ truyền cũng mang rất nhiều ý nghĩa.

Một góc thờ cúng trong ngày Tết của người Mông Cổ.

Hổ ở Hàn Quốc, sữa dê trên Mông Cổ

Trong dịp năm mới, người Hàn Quốc sẽ mặc Hanbok nhiều màu sắc, trang phục truyền thống của Hàn Quốc để cúng bái tổ tiên vào ngày đầu tiên của năm mới. Họ thường dùng món tteok (súp nấu bằng bánh gạo) trong buổi đầu năm. Trong dịp năm mới, việc thăm hỏi và chúc tết ông bà, cha mẹ là nghi thức không thể thiếu trong văn hóa Hàn Quốc.

Theo lịch Hàn Quốc, năm 2010 là năm Hổ. Trong số 12 vị thần trên Trái đất, hổ được coi là con vật thứ 3 và là biểu tượng của lòng dũng cảm và là thần bảo vệ của người Hàn Quốc. Hơn thế nữa, trong tín ngưỡng của người Hàn Quốc, hổ được coi là con vật cao quý và thường xuất hiện trong những câu chuyện dân gian. Trong những câu chuyện cổ của nước này, con hổ thường được miêu tả là chúa tể của muôn loài hoặc được xem như một con vật thần thánh, là biểu tượng cho đất nước mình, giống như rồng được xem là biểu tượng của Trung Quốc, voi là biểu tượng của Ấn Độ...

Con hổ trở thành một thành phần không thể thiếu trong văn hóa Hàn Quốc ngay từ khi xuất hiện nền văn minh ở đất nước này, có thể nói là từ thời đại Dangun, triều đại đầu tiên của đất nước Gojoseon (tên cổ của Hàn Quốc) từ năm 2333 tới năm 108 trước công nguyên.

Đối với người Hàn Quốc, con hổ thể hiện sự oai phong, mạnh mẽ và đầy tinh thần thể thao. Tại Thế vận hội Seoul 1988, Hàn Quốc đã chọn linh vật là chú hổ Hodori. Ngoài ra, con hổ cũng là biểu tượng của đội bóng đá Hàn Quốc. Không còn nghi ngờ gì nữa, con hổ liên quan mật thiết tới đời sống của người Hàn Quốc.

Còn ở Mông Cổ, Tết đầu năm có tên gọi Tsagaan Sar (tạm dịch: Tháng trắng hay mặt trăng) thường kéo dài 2 tháng sau khi kì trăng đầu tiên kể từ khi mùa đông kết thúc. Tsagaan Sar được xem là một trong những ngày lễ quan trọng nhất đối với người Mông Cổ. Đêm giao thừa được gọi là Bituun có nghĩa là “đóng lại”. Mọi người sẽ ăn thật no vì họ tin rằng nếu còn đói, suốt năm mới sẽ bị đói. Vào ngày đầu năm mới, ai nấy đều dậy sớm trước khi mặt trời mọc, mặc quần áo mới, nhóm lửa.

Trong dịp năm mới, người Mông Cổ thường đốt nến trên bàn thờ tổ tiên và chúc những người già bằng câu chúc “Amar mend uu?” hoặc “Amar bain uu?” để mong họ sống lâu và gặp nhiều may mắn. Trong những ngày này, người Mông Cổ thường đi thăm bạn bè và tặng quà cho nhau.

Thức ăn truyền thống của người Mông Cổ trong dịp này là sữa dê, cơm ăn cùng với sữa đông hoặc cơm ăn cùng nho khô. Dù người Mông Cổ phủ nhận Tết của họ không có mối liên hệ nào với Tết ở Trung Quốc, song từ thực tế có thể thấy ngày lễ cổ truyền trên cao nguyên này gần như trùng khớp cả về thời gian lẫn hầu hết yếu tố văn hóa, tín ngưỡng với Tết của người Trung Hoa.

Người Hàn Quốc cũng có phong tục mừng tuổi đầu năm để lấy may mắn cho cả năm.

“Phố Tàu” đón Tết

Trung Quốc rộng lớn với hơn 1,3 tỷ người (năm 2009) là quốc gia đông dân nhất thế giới, đồng thời cũng là nước có nhiều ngoại kiều sinh sống và làm việc rộng khắp tại các châu lục, tạo thành những cộng đồng người Hoa sống tập trung, đoàn kết, gắn bó trong các khu dân cư mà người ta quen gọi bằng “china town”, nôm na là “phố Tàu”. Dù mang quốc tịch nước sở tại hay không, họ đa số đều sống và làm việc gần gũi với nhau, kinh doanh buôn bán rất thành công, tạo nên một bản sắc rất riêng của người Trung Quốc tại nơi đó.

Có thể kể đến những cộng đồng dân cư gốc Trung Quốc tại nhiều nước, nhưng điển hình nhất là ở Đông Nam Á, các quốc gia châu Mỹ, Australia, châu Âu. Bên cạnh thành công trong kinh doanh, cộng đồng người Hoa ở những “China town” vẫn giữ được bản sắc của dân tộc mình. Vì thế, ngày Tết cổ truyền cũng được họ chờ đón với tất cả sự háo hức, lạc quan với đầy đủ các yếu tố truyền thống, tín ngưỡng như người Trung Quốc ở đại lục.

Trong ngày Tết và các ngày lễ trọng đại khác của dân tộc, các khu phố của người Hoa luôn rộn ràng bởi các màn múa rồng, mua sư tử, đèn lồng đặc sắc của Trung Quốc. Cũng như ở Việt Nam, trong ngày Tết cổ truyền, người Hoa dành nhiều thời gian để thăm viếng người thân, bạn bè, chúc tụng nhau một năm mới an khang, thịnh vượng bằng tiền lì xì đựng trong các túi giấy đỏ thắm tượng trưng cho sự hạnh phúc, may mắn. Tại nhiều nơi, cộng đồng người Hoa còn tổ chức các cuộc thi sắc đẹp mang tên Miss Chinatown, như “Miss Chinatown San Francisco”, “Miss Chinatown Hawaii”, “Miss Chinatown Houston” hay “Miss Chinatown Atlanta”. Tuy nhiên, khi việc đi lại ngày càng trở nên dễ dàng và ít tốn kém hơn, nhiều người Trung Quốc sinh sống ở hải ngoại đang có xu hướng hồi hương ăn Tết để được thực sự hòa mình vào ngày lễ cổ truyền của cả dân tộc.

Ở Việt Nam, Chợ Lớn xưa là khu phố rất lớn của người Hoa tại Sài Gòn, tương tự như quận 13 (Paris, Pháp). Người Trung Quốc đã đến đây từ thế kỷ 18, hòa nhập tinh tế với văn hóa bản địa. Vì lẽ đó, Tết cổ truyền Việt Nam và Tết của người Hoa cũng đã có sự giao thoa khá đặc sắc nhưng đều giữ được những nét rất riêng của 2 dân tộc. Thậm chí, ở những “China town” có lịch sử đến hơn 200 năm như ở Nagasaki (Nhật Bản), đường Yaowarat (Bangkok, Thái Lan), Tết của người Hoa vẫn không thể bị làm mờ nhạt bởi văn hóa truyền thống của người bản xứ.

Múa rồng không thể thiếu trong Tết cổ truyền của người dân Trung Hoa.

Có về kịp Giao thừa?

Ngành vận tải Trung Quốc đang đau đầu vì hàng trăm triệu người hồi hương đón Tết Canh Dần. Theo số liệu mà các quan chức chính phủ nước này cảnh báo hôm 3/2, khoảng 210 triệu người lao động Trung Quốc di cư sẽ đối mặt với tình trạng thiếu vé, quá tải, thời tiết xấu khi muốn hồi hương để kịp đón Tết âm lịch.

Số lượng hành khách dịp Tết năm nay dự tính cao hơn 9,5% so với cùng thời điểm năm ngoái. Bộ Đường sắt Trung Quốc đang tăng thêm nhiều lượt tàu, vé để hạn chế tình trạng ùn ứ tại các ga. Dù vậy, với ước lượng 188 triệu khách đi tàu, nhiều khả năng ngành vận tải này sẽ vô cùng vất vả trong mấy ngày cuối năm.

Bên cạnh đó, nhiều người Trung Quốc làm ăn xa quê cũng đang lo sợ tình trạng thời tiết xấu sẽ xóa tan hi vọng được quây quần bên gia đình đón giao thừa. Miền Bắc Trung Quốc đang hứng chịu các đợt bão tuyết. Nhiệt độ đóng băng gây cản trở lớn cho các phương tiện đường bộ lẫn đường sắt.

Việt Quyên

hoaianh