"Nếu mở rộng, nên lấy toàn bộ tỉnh Hà Tây"

Trong lịch sử, việc mở rộng địa giới hành chính của Thủ đô đã từng được thực hiện, nhưng sau đó lại thu hẹp lại. Hiện nay, nên mở rộng hay không? Nếu nên, thì nên như thế nào?

Ông Phạm Sỹ Liêm

Xung quanh những vấn đề này, phóng viên Báo Gia đình và Xã hội đã có cuộc trao đổi với ông Phạm Sỹ Liêm - Nguyên Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội, hiện là Phó Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam. Xin được gửi đến độc giả nội dung cuộc trao đổi này và coi đây là một trong những ý kiến đóng góp cho các nhà hoạch định chính sách.

Mở rộng là hợp lý

Đang có tin đồn cho rằng, tới đây Hà Nội sẽ mở rộng địa giới hành chính bằng cách lấy toàn bộ diện tích của tỉnh Hà Tây. Ông có bình luận gì không?

>> Hà Tây bỏng rẫy... tin đồn >> Mở rộng Hà Nội về phía... Hà Tây >> Hà Nội nên mở rộng địa giới về phía Ba Vì >> Hà Nội được phép mở rộng địa giới: Ngoại thành "hút" khách >> Hà Nội có thể mở rộng diện tích gấp 3 lần hiện nay >> Mở rộng địa giới Hà Nội ra 6 tỉnh hay xây dựng thành phố vệ tinh?

- Tôi có biết thông tin này, nhưng phải nói rằng đây không phải là thông tin chính thức. Thủ đô Hà Nội có vai trò quan trọng trong hệ thống chính trị quốc gia, nên đã được Bộ Chính trị xem xét rất nhiều lần. Nếu nói về thủ đô thì trên thế giới không có mô hình thống nhất nào cả, vì như Thủ đô Tôkyô của Nhật Bản, hay Bắc Kinh của Trung Quốc thì rất lớn, nhưng Washington của Mỹ thì lại rất khiêm tốn. Ở đây là tuỳ hoàn cảnh cụ thể của từng quốc gia.

Trong lịch sử, Hà Nội cũng đã có những lần mở rộng, với diện tích hơn 900 km2 lúc đó bao gồm cả Thạch Thất, Sơn Tây (tỉnh Hà Tây), Mê Linh ( tỉnh Vĩnh Phúc)... Nhưng rồi thì đâu lại trả về đó, Hà Nội chỉ giữ lại địa bàn huyện Sóc Sơn bây giờ. 

Hiện nay, như tôi biết thì diện tích của Hà Nội là trên 600 km2. Bây giờ lại đang có ý kiến cho là mở rộng tiếp ra, theo hình dung của tôi là rộng trên 1.000km2. Theo quan điểm của tôi thì mở rộng về phía Tây và lấy toàn bộ một tỉnh, đó là tỉnh Hà Tây là hợp lý nhất. Còn nếu chỉ lấy một phần, mà lại là phần phát triển nhất của tỉnh nào đó thì không hợp lý. Họ sẽ không còn những “bộ mặt” tiêu biểu cho địa phương mình. Tuy nhiên, trong việc phát triển của một đô thị, ở đây là thủ đô của một nước thì việc mở rộng chỉ là một trong những mô hình phát triển của nó.

Phải được đầu tư đặc biệt

Giả sử, khả năng Hà Nội sẽ được mở rộng ra toàn bộ địa giới hành chính của tỉnh Hà Tây thành hiện thực, theo ông các vùng của Hà Tây hiện nay sẽ được đầu tư như thế nào cho xứng tầm đô thị đặc biệt?

 - TP Hồ Chí Minh và Hà Nội là đô thị đặc biệt, trên cả đô thị loại 1. Như vậy, mọi vấn đề liên quan đến đầu tư, mở rộng, phát triển cũng đương nhiên... đặc biệt. Tuy nhiên, nếu diễn ra việc lấy thêm quỹ đất thì ảnh hưởng trước mắt sẽ là vấn đề giá đất tăng ở những khu vực này, nhu cầu về bất động sản sẽ biến động và thị trường bất động sản sẽ chịu những tác động mới.

Trên thế giới và thực tế tại Việt Nam, đô thị lớn nào cũng có sự ảnh hưởng và lan toả đến các vùng phụ cận. Ví dụ ở Pháp, họ không dùng biện pháp mở rộng đô thị theo cách lấy thêm quỹ đất mà phát triển theo hướng thành lập các cộng đồng đô thị. Đơn cử như thành phố Bordeaux, rất phát triển, xung quanh thành phố này có 25 đô thị và họ liên kết với nhau thành một cộng đồng đô thị, gọi là cộng đồng đô thị Bordeaux. Chủ tịch hội đồng này là Thị trưởng của Bordeaux cùng với lãnh đạo 25 đô thị khác lập quy hoạch để phát triển cộng động đô thị này một cách hợp lý nhất, khoa học nhất và phù hợp với việc phát triển của một cộng đồng đô thị. Tôi biết, ngoài Bordeaux họ còn có các cộng động đô thị khác như cộng đồng đô thị Lyon... Với Hà Nội, mở rộng địa giới chỉ là một phương án, có nơi cần mở rộng, có nơi không cần mở rộng.

Tương lai xa: Hưng Yên, Hải Dương cũng sẽ về Hà Nội?

Hà Nội trong lịch sử đã có lần mở rộng rồi lại thu hẹp, theo ông lần mở rộng này có phải là lần cuối cùng?

- Tính chất của phát triển đô thị là lan toả. Có thể có những viễn cảnh như Hưng Yên, Hải Dương, hay xa hơn là Hải Phòng cũng sẽ về Hà Nội, hoặc ít nhất cũng là liên kết để có một vùng đô thị. Vấn đề là giải quyết các lĩnh vực liên quan của Hà Nội đến các địa phương lân cận như thế nào. Một ví dụ, nước thải của Hà Nội đổ ra sông Nhuệ của Hà Tây, khiến cá nuôi trên sông ở... Hà Tây và Hà Nam bị chết. Đó chỉ là một trong những việc cần quan tâm trong sự phát triển của một đô thị. 

Trên thế giới, việc khu vực hoá các vùng kinh tế để phát triển đã thành xu thế toàn cầu. Khái niệm xây dựng các đô thị vệ tinh không còn phù hợp với xu thế hiện đại. Vậy nếu không là đô thị vệ tinh thì là đô thị gì? Đơn giản nó là một đô thị, một đô thị phát triển đầy đủ mọi mặt của đời sống chứ không phải phát triển theo vai trò vệ tinh.

Trong một lần tiếp xúc với lãnh đạo UBND tỉnh Hà Tây, tôi được biết tỉnh này đang có hướng xây dựng một xa lộ xuyên suốt toàn tỉnh và họ sẽ xem đó là xương sống để phát triển tỉnh nhà. Còn nếu lấy toàn bộ tỉnh Hà Tây về Hà Nội sẽ tạo tâm lý ổn định hơn là chỉ lấy một phần nào đó của địa phương này. Tuy nhiên, nếu đặt câu hỏi: Mở rộng, lấy thêm qũy đất, thêm dân số... là thêm lợi thế hay thêm gánh nặng, thì tôi nghĩ nó bao gồm cả hai điều đó. Tôi cho rằng, trong việc phát triển đô thị có nhiều mô hình, mở rộng chỉ là một trong những mô hình đó. Mô hình nào cũng có mặt mạnh, miễn là phải làm tốt...

Mở rộng phải có tầm nhìn tối thiểu 50 năm Trong một cuộc trả lời phỏng vấn phóng viên Báo Gia đình và Xã hội trước đó, Tiến sỹ, Kiến trúc sư, Viện trưởng Viện nghiên cứu kiến trúc, Bộ Xây dựng, Nguyễn Đình Toàn cho rằng: Quy mô thủ đô của một đất nước hơn 80 triệu dân như Hà Nội hiện nay là quá nhỏ. Mở rộng địa giới hành chính thủ đô Hà Nội vào thời điểm này là hợp lý. Theo quan điểm của ông Toàn thì Hà Nội có thể áp dụng phương án dẫn tuyến giao lộ đến các thành phố vệ tinh. Cách này có nhiều ưu điểm, được nhiều đô thị trên thế giới áp dụng. Đó là Hà Nội có thể dẫn tuyến giao lộ ra phía ngoài trên cơ sở các giao lộ đã có và các tuyến giao lộ mới nối đến các thành phố vệ tinh chung quanh. Nếu Hà Nội áp dụng cách này sẽ tạo được nhiều lợi ích, giải quyết được các vấn đề giao thông mà không làm ảnh hưởng đến tập quán văn hoá xã hội của các vùng lân cận. Với cách làm này, Paris của nước Pháp đã giải quyết rất tốt vấn đề của giao thông. Mà tồn tại hiện nay của Hà Nội và TP. HCM là nhức nhối về giao thông đô thị. Khi mở rộng Hà Nội thì phải quản lý được vấn đề kiến trúc quy hoạch, có tầm nhìn tối thiểu là sau 50 năm mà thế hệ kế tiếp vẫn thấy quy hoạch như vậy là phù hợp. Đơn cử như Paris đã được kiến trúc sư người Đức - Haussman thiết kế quy hoạch từ cuối thế kỷ XIX, sau 50 năm thế hệ kế tiếp ông vẫn thấy hợp lý.

Hà Thiều