Nếu nước biển dâng thêm 1m: ĐBSCL chỉ còn... vài ngọn núi?

Trước đây vài ngày, Ngân hàng Thế giới (WB) đã đưa ra cảnh báo Việt Nam có thể bị ngập 16% diện tích lãnh thổ nếu khí hậu thay đổi và nước biển nâng cao 5m.

17 triệu người sẽ chịu lũ lụt hàng năm

Năm 1994-1996, một nhóm chuyên gia Việt Nam hợp tác cùng chuyên gia Ba Lan và Hà Lan đã xây dựng kịch bản đánh giá khả năng bị huỷ hoại của vùng bờ biển Việt Nam. Nghiên cứu cho thấy, khả năng bị hủy hoại nếu mực nước biển dâng lên đối với nước ta được xếp vào loại nguy cấp và chi phí cho biện pháp phòng chống là rất cao.

Một kịch bản chi tiết của dự án đã được xây dựng: Giả sử, mực nước biển dâng lên với tốc độ từ 0,3-1m trong vòng 100 năm tới, sẽ xảy ra những tác động không chỉ trong vùng bờ biển hẹp mà còn rất nghiêm trọng với cả phần lục địa, với tất cả các ngành nghề.

 

Việt Nam đã cảnh báo nguy cơ nước biển dâng từ 13 năm trước. Việt Nam bị xếp vào loại nguy cấp Có thể thiệt hại 17 tỉ USD mỗi năm Nước biển dâng nhanh hơn dự báo

Về kinh tế xã hội, khoảng 17 triệu người sẽ chịu lũ lụt hàng năm, trong đó khoảng 14 triệu người là cư dân thuộc vùng châu thổ Sông Mê kông. Lũ lụt hàng năm sẽ làm tổn thất giá trị vật chất đến 17 tỉ USD.

Về nông lâm nghiệp, các vùng đất ngập nước bị ảnh hưởng và bị đe doạ bởi mực nước biển dâng có thể lên tới 1.700km2, chiếm khoảng 60% tổng diện tích đất ngập nước ở bờ biển Việt Nam.

Đe doạ lớn nhất sẽ là các vùng rừng đước ở Minh Hải và TP. Hồ Chí Minh, Vũng Tàu, khu vực Xuân Thuỷ của sông Hồng. Hàng loạt khu rừng hiện nay bị chìm hẳn nếu thảm hoạ nước biển dâng xảy ra.

Đặc biệt, nước biển dâng cũng làm cho các cơn bão có cường độ lớn hơn, sức tàn phá ác liệt hơn. Nước biển tăng cũng làm ảnh hưởng đến ngành năng lượng, giao thông vận tải, thuỷ sản... Các dàn khoan dầu, các hải cảng thiết kế theo mực nước trước đây cũng phải tốn chi phí lớn để cải tạo lại. Các dòng chảy của sông sẽ lớn hơn do nước dâng sẽ làm cơ chế điều tiết nước của các công trình thuỷ điện chịu ảnh hưởng đáng kể.

Nếu mực nước biển tăng lên 1m, ĐBSCL sẽ chỉ còn lại mấy quả núi? Đồng bằng Sông Hồng sẽ ít thiệt hại về diện tích đất ngập mặn hơn nhưng lại ảnh hưởng đến quá trình thoát lũ, gây lụt úng ở các vùng ven biển. Miền Trung, các tỉnh Thừa Thiên Huế, Quảng Trị, Đà Nẵng, Quảng Nam, Bình Định... sẽ bị lũ nặng, kéo dài từ tháng 9 đến tháng 12 hàng năm do không thoát lũ được. Các cửa sông Đáy, sông Hồng... không những bị xâm mặn mà còn ảnh hưởng đến quá trình thoát lũ. Đặc biệt, 9 cửa sông thoát lũ của sông Cửu long sẽ rất chậm, gây ngập úng nặng.

Nước biển dâng nhanh hơn dự báo

Những nghiên cứu gần đây cho thấy, trong vài chục năm trở lại đây, sự biến đổi khí hậu không còn giữ quy luật như sự biến đổi của dăm bảy chục năm trước đây mà đã có nhiều biến đổi bất thường. Từ năm 1998 đến khoảng 3 - 4 năm sau đó, không có cơn bão nào đổ vào Đồng bằng Bắc bộ, trong khi quy luật thông thường của nó là mỗi năm từng có vài ba cơn đổ bộ. Còn Nam Trung bộ, trong vòng chục năm nay lại có nhiều bão hơn.

Năm 1982, xuất hiện Elnino, nhưng đến 1998 lại tiếp tục có Elnino với mức độ kỉ lục của thế kỉ. Và vài ba năm trở lại đây, hiện tượng này gần như xuất hiện thường xuyên hơn chứ không có chu kì lặp lại sau hàng chục năm nữa. Hiện tượng hạn hán xuất hiện liên tục, mấy năm liền. Thậm chí, có tỉnh vừa hạn hán xong lại đến ngập lụt. Các hình thái thời tiết nguy hiểm xuất hiện liên tục trong cả nước chứ không riêng biệt ở một vài địa phương nào đó nữa. Riêng năm 2006, nước ta xuất hiện hàng chục cơn bão lớn.

Những tín hiệu lo ngại về băng tan Theo GS Quang, việc tan băng ở Nam cực là hoàn toàn rõ ràng. Gần đây, người ta không chỉ dự đoán mà còn nhìn thấy và đã chụp ảnh những khối băng lớn hàng trăm nghìn km2 tự tách ra và trôi nổi ở gần Châu Mỹ và Úc. Tốc độ phá hoại môi trường càng nhanh, sự tác động của việc dâng nước biển diễn ra càng nhanh hơn.

Theo GS.TS Lê Đình Quang, Phó Giám đốc Trung tâm Khoa học công nghệ khí tượng thuỷ văn và môi trường: Nếu cuối những năm 90, các chuyên gia mới dự báo nước biển tăng lên 1m thì hiện nay các nghiên cứu khác đã dự báo tăng lên 5m, điều này là một nguy cơ cảnh báo cho con người về sự bất thường của thời tiết đáng mức báo động và sự huỷ hoại của nó đã rất gần với con người.

Tại “Thông báo đầu tiên của Việt Nam cho công ước khung của Liên hiệp quốc về biến đổi khí hậu” (do Bộ Tài Nguyên và Môi trường ấn hành vào năm 2003), với số liệu quan trắc tại các trạm Hải văn Hòn Dấu và Cửa Ông cho thấy mực nước biển dâng lên trung bình là 2,5- 3cm/thập kỉ. Nhưng theo TS Trần Hồng Lam, Giám đốc Trung tâm Khí tượng thuỷ văn Biển, theo số liệu đo đạc, mực nước biển của Việt Nam tăng do khí hậu nóng lên sẽ khoảng 4,52cm/năm (theo số liệu 40 năm qua).

Dự báo đến năm 2030, ở Việt Nam mực nước biển sẽ tăng hơn hiện nay khoảng 11,3cm nếu tình trạng thải khí gây hiệu ứng nhà kính vẫn giữ tốc độ như hiện nay.

Như vậy, sau chục năm trôi qua, thực tế đã xảy ra và thậm chí còn khốc liệt hơn cả dự báo trước đó. Vì vậy, ngay từ bây giờ, các cơ quan chức năng cần lấy số liệu với các giá trị mới để xây dựng kịch bản dự báo cho giai đoạn kế tiếp.    

Mỹ Hà