Ngân hàng thương mại siết chặt cho vay: Doanh nghiệp "chết đứng"

Đến thời điểm này, các NHTM đều không khuyến khích cho vay tiêu dùng, thậm chí một số NH đã tạm ngưng việc cho vay sản xuất kinh doanh, khiến cho không ít DN lao đao, thậm chí bị “khủng hoảng” vì thiếu vốn.

Hầu hết yêu cầu đều “bó”

Giao dịch với NHTM Cổ phần ngoài Quốc doanh (VPBank) trong tư cách khách hàng là DN cần vay vốn mua trang thiết bị để mở rộng sản xuất và tài sản thế chấp là các thiết bị sẽ nhập về nhưng chúng tôi đã bị từ chối thẳng thừng.

Theo giải thích của nhân viên Phòng cho vay DN, hiện tại NH đang có một số thay đổi về lãi suất và tài sản thế chấp, nên tạm thời chưa chấp nhận hình thức thế chấp này. Nếu thế chấp bằng bất động sản sẽ được vay 100%, nhưng vì là khách hàng mới nên chúng tôi sẽ phải chịu mức lãi suất cao hơn khách hàng cũ, từ 1,9-2%/tháng, tương đương với 22,8- 24%/năm.

Doanh nghiệp nên chuyển sang vay USD Theo các chuyên gia kinh tế thì trong thời điểm khó khăn trong việc vay vốn tiền đồng, các DN có thể chuyển hướng sang vay USD và vay vốn của các quỹ đầu tư nước ngoài. Hiện nay, nhiều quỹ đầu tư nước ngoài đã có mặt ở Việt Nam. Họ có nguồn vốn dồi dào, thủ tục vay đơn giản... miễn là DN hoạt động hiệu quả, có báo cáo tài chính rõ ràng, minh bạch.

Theo ông Lê Đắc Sơn, Tổng giám đốc VPBank, trước mắt NH đang tạm ngưng cho vay đối với khách hàng mới, chỉ giải quyết hồ sơ cho khách hàng chiến lược, khách hàng tiềm năng, khách hàng lâu năm. Tuy nhiên, đối với khách hàng lâu năm cũng có hạn mức vay nhất định tuỳ theo những tiêu chuẩn cụ thể.

NH CPTM An Bình cũng vừa tiến hành rà soát lại rất chặt chẽ và tự chấm điểm cho các đối tượng khách hàng của mình, để tiếp tục cho vay hoặc tạm ngưng việc cho vay vốn. Tuy nhiên, mức lãi suất mà NH này đưa ra không hề dễ chịu: thời hạn cho vay dưới 1 năm là 2%/tháng, tương đương với mức 24%/năm; Thời hạn cho vay trên 1 năm lãi suất sẽ là 2,5%/tháng, tương đương với 30%/năm. NH TMCP Đông Á cũng ưu tiên đối với các khách hàng cũ có tiềm năng, đồng thời đề ra quy định các DN vay vốn kinh doanh thời hạn không quá 1 năm với mức lãi suất là 1,8%/tháng, tương đương với 21,6%/năm.

Một chuyên gia trong ngành NH giải thích về sự siết chặt đầu ra của các NHTM là do trong thời điểm khan hiếm tiền đồng, ngoài việc cho vay vốn các NH cũng phải dành lại một hạn mức đáng kể để “thủ thế” trong điều kiện nhiều biến động. Hơn nữa, việc huy động vốn của các NH cũng gặp nhiều khó khăn. Trong những tháng đầu năm, các NHCP có thể huy động gần 3 ngàn tỷ đồng mỗi tháng, nhưng bây giờ con số đó sụt giảm mạnh. Có nhiều NH giảm tới 20-25% nguồn vốn huy động trong 2 tháng trở lại đây. Tình hình như thế thì không chỉ DN mà NH cũng đang kêu cứu.

Ngân hàng “đứng” trên đầu doanh nghiệp

Theo ông Ngỗ Khánh Long, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Khoa học Thị trường Giá cả thì  phần lớn các DN làm ăn đều phụ thuộc ít nhiều vào vốn NH. Việc NH siết chặt, hạn chế cho vay sẽ đặt DN vào thử thách lớn, thậm chí bị “thương tật”.

Bên cạnh đó, nếu có vay được vốn thì khi lãi suất tiền vay tăng chắc chắn sẽ ảnh hưởng lớn đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của các DN vừa và nhỏ - đa số không được hưởng nhiều ưu đãi lãi suất. Trường hợp vay được vốn nhưng nếu lãi suất tăng sẽ tác động trực tiếp lên giá thành sản phẩm. Đây cũng là một yếu tố khiến tình hình lạm phát thêm căng thẳng. Và cuối cùng vẫn là người tiêu dùng chịu thiệt hại.

Bà Nguyễn Lan Hương, GĐ Cty CPTM Khải Minh, chuyên sản xuất một số linh kiện cho máy điều hoà cho biết: “Gần 1 tháng nay tôi phải chạy đôn chạy đáo vay khoảng 4 tỷ đồng đặt cọc để mua thêm một dây chuyền sản xuất mới, nhưng qua mấy ngân hàng đều bị từ chối. Tôi đã phải nhờ tới “cò” vay vốn tìm bất cứ mối nào từ DN, cá nhân hay NH đều được... lãi suất cao không quan trọng miễn là vay được vốn, thực hiện hợp đồng, giữ uy tín với khách hàng nhưng vẫn gặp nhiều rắc rối. Nếu khó khăn quá chắc tôi phải chịu phạt và từ bỏ ý định mở rộng sản xuất”.

Ông Nguyễn Minh Đức, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Cty Cổ phần Xi măng Thanh Liêm thẳng thắn phát biểu: “Đến thời điểm này, các NH vẫn đứng trên đầu DN. Mà nguyên nhân sâu xa của việc thiếu vốn từ các NHTM là do sử dụng vốn không hiệu quả. Hiện nay không chỉ các DN thấp điểm không được vay vốn mà ngay cả những DN được chính các ngân hàng chấm điểm cao cũng bị khống chế tối đa mức cho vay. Để thoát khỏi tình trạng này thiết nghĩ các ngân hàng phải thực sự trở thành một DN độc lập, lời ăn lỗ chịu thay vì lệ thuộc và chịu sức ép một cách quá mức từ cơ quan trực thuộc”.

Mai Hạnh