Nghề “sàng bo”
Trong chiếc điện thoại di động, hai linh kiện quan trọng nhất là mainboard và màn hình. Giá trị của hai linh kiện này chiếm tới 80% giá trị của máy. Đây cũng là hai linh kiện dễ bị đánh tráo trong khi khách hàng mang đi sửa chữa và bảo hành.
Dân trong nghề gọi thủ đoạn này là công nghệ “sàng bo”
Dễ như trở bàn tay
Sàng bo dễ như trở bàn tay, giới kỹ thuật trong lĩnh vực này thừa nhận. Các nhân viên kỹ thuật nếu có ý đồ, chỉ cần đem máy vào phòng để kiểm tra, sau đó mới báo lỗi cho khách biết. Khi đó, dù khách có đồng ý sửa hay không thì linh kiện cũng đã bị “sàng”. Bởi vì chỉ trong vòng một phút, mainboard, hoặc một linh kiện “zin” nào đó của khách đã nằm dưới hộc bàn của nhân viên này, thay vào đó là một hoặc nhiều linh kiện “chết”, linh kiện đã hư hỏng. Không phổ biến, nhưng cũng có nhân viên trung tâm bảo hành chính hãng áp dụng thủ đoạn này.
Theo một tay chuyên cung cấp loại linh kiện “chết” này tiết lộ, phát hiện mainboard hoặc màn hình của khách đã bị lỗi, họ thay thế linh kiện “chết” vào, sau đó bỏ túi linh kiện chính hãng. Và khi sửa chữa họ dùng lại linh kiện của khách hàng (đã sửa chữa) để thay vào, còn linh kiện của hãng cấp (hoặc bán) được tiêu thụ bằng nhiều cách khác.
Đây chính là một trong những nguyên nhân vì sao có hiện tượng điện thoại của khách hàng đã được chính hãng bảo hành, sửa chữa, thay thế nhưng chỉ dùng được vài ngày, dài lắm là vài tuần là hiện tượng trục trặc ở lỗi khác hoặc là lỗi cũ. Và việc tráo đổi linh kiện theo kiểu trên thường được các kỹ thuật viên áp dụng cho những máy gần hết hạn bảo hành.
Có khách hàng đã biết cách tự bảo vệ mình bằng cách khi sửa chữa dù là ở cửa hàng nhỏ hay trung tâm bảo hành, khách nên yêu cầu mở máy với sự chứng kiến của mình rồi dùng bút lông để ký vào màn hình hay board. Sau đó, khi nhận máy trở lại, yêu cầu nhân viên kỹ thuật mở máy để kiểm tra những ký hiệu trên.
Nghề gom “xác" điện thoại
Từ nhu cầu sử dụng linh kiện chết để tráo vào điện thoại khách hàng, thị trường đã xuất hiện những người mua phế liệu thu mua luôn điện thoại di động cũ, kể cả điện thoại không còn sử dụng được. Những chiếc điện thoại như thế này đã được dân thu gom gọi là “xác chết”. Theo T.B, một tay chuyên gom lại điện thoại di động cũ từ những người thu gom phế liệu, giá của những “xác chết” này dao động từ 50.000 – 500.000đ.
Ngoài ra còn một kênh thu gom điện thoại di động cũ khác là các cửa hàng buôn bán, sửa chữa nhỏ nằm trên đường 3.2 (Q.10), Hùng Vương, Trần Hưng Đạo, An Dương Vương (Q.5), Nguyễn Kiệm (Gò Vấp)… Điểm chung của các cửa hàng này thường không mua hàng bị “tê liệt” 100% mà chỉ thu lại những chiếc máy bị trục trặc hoặc hư một vài chi tiết không quan trọng.
Cũng có cửa hàng chấp nhận thu máy hư và đổi một chiếc máy khác đang có mặt tại cửa hàng (người đổi phải bù thêm tiền tuỳ theo giá trị của máy được đổi).
Từ hai nguồn thu gom trên “hàng” sẽ được tập trung vào những đầu mối có vai trò như “tổng đại lý”. Những đầu mối này sẽ tiến hành khâu phân loại. Với những máy còn có khả năng phục hồi sẽ được các tay nghề giỏi can thiệp để rồi chúng lại xuất hiện ở các cửa hàng buôn bán nhỏ. V., một đầu nậu điện thoại cũ nói: “Nhờ vậy các cửa hàng này mới tồn tại được. Kiểu nào cũng có khách mua, chủ yếu là khách ít tiền”. Còn những chiếc điện thoại đã bị liệt hoàn toàn, chúng sẽ được rã để bán linh kiện cho các điểm bảo hành.
Một tay chuyên buôn bán linh kiện “xác chết” cho biết: “Chúng còn được các trung tâm bảo hành chính hãng mua lại”.
(Sài Gòn Tiếp Thị)