Nghề “xiếc thúng” trên quốc lộ 5: Lo mất hàng hơn tai nạn

“Đội quân” bán bánh mỳ tại quốc lộ 5. Ảnh: T.G

 

Đang đứng nói chuyện với chúng tôi, khi thấy một chiếc xe tải loại lớn lao đến, chị Lê (trú ở Long Biên, Hà Nội) nhảy nhanh vào lề đường và nhanh tay kéo thúng bánh mỳ theo. “Đứng bán ở đây phải nhanh tay nhanh mắt, vừa chào khách mua hàng, vừa phải chú ý xem hướng xe đi lối nào mà tránh” – chị phàn nàn.

Nhưng theo chị Lê, quan trọng nhất là phải tinh mắt để ý công an đi tuần. Nhiều người đối phó bằng cách cho bánh vào túi nilon, thấy bóng công an thì chạy cho nhanh. Một số người không đủ sức chạy thì chỉ đứng bán vào buổi trưa và tối, ngoài giờ công an đi tuần. Tuy nhiên, nhiều hôm công an cũng đi tuần bất chợt, vì vậy bài học đầu tiên của những nguời bán bánh dạo ở đây là phải biết tìm lối mà chạy. Chạy vượt đường tàu, chạy xuống bờ ruộng, chạy vào trốn trong lùm cây... đều không ăn thua. Cách mà các chị thường áp dụng là băng qua đường, vượt qua rào ngăn cách sang làn đường bên kia. Chạy như vậy rất nguy hiểm, vì quốc lộ 5 có nhiều xe trọng tải lớn chạy với tốc độ cao, rất dễ xảy ra tai nạn, nhưng “có chạy thế mới thoát khỏi bị công an tóm” -  chị Lan (quê Kim Bảng, Hà Nam) tâm sự - “Hồi mới bán lớ ngớ mãi không băng qua đường được, thường xuyên bị thu mất hàng đến lỗ vốn, nhưng bây giờ quen rồi!

Với những người qua lại trên quốc lộ 5, việc những người bán bánh mỳ dạo băng qua đường đưa hàng cho khách ở bên kia đường, hay chạy sự truy đuổi của công an, với  thúng bánh mỳ cao đến gần 2m trên đầu, băng qua các đầu xe ô tô chẳng phải là chuyện khó gặp.

Ban ngày đã thế nhưng đêm về, họ lại chen chúc trong khu lò bánh mỳ nóng hầm hập. Sau khi kinh qua rất nhiều lò bánh mỳ ở Hà Nội, chị Lan chia sẻ: “Có chỗ đặt lưng mà ngủ là may mắn lắm rồi, có những lò bánh chật quá, người đi bán hàng về sau không có chỗ để nằm ấy chứ”. Còn bác Hiên (quê Hưng Yên) thì chua chát: “Khổ. Nguy hiểm. Nhưng bỏ đi thì biết làm gì mà sống?”.

Chị Lan đến Hà Nội bán bánh mỳ dạo đã hơn 10 năm. Trước đây, chị thường bán dạo các tuyến phố nội thành. Vài năm trước, nghe mấy chị em cùng quê bảo nhau bán hàng ở quốc lộ 5 được nhiều hơn, thế là chị theo về đây. Chị cho biết, dọc quốc lộ 5 có gần 20 người bán bánh dạo cùng làng với chị. Làng chị vốn có “truyền thống” đi Hà Nội bán bánh mỳ. Ở quê, trừ ngày mùa, còn không trong làng hiếm có bóng phụ nữ. Ai cũng lên Hà Nội bán bánh mỳ, nhiều nhà còn đi cả hai vợ chồng. Chị Lan tâm sự: “Ruộng ít, làm chỉ mấy ngày mùa là xong, không đi như thế này thì chết đói à”. Đi bán bánh dạo như chị mỗi tháng cũng dành dụm được hơn 1 triệu đồng. Nhà có 3 con, đứa lớn đang học ở Hà Nội, 2 đứa em ở nhà cũng đã học lớp 9 và lớp 12. “Các khoản tiền học thêm, tiền đóng góp của bọn nhỏ nhiều quá, nếu trông chờ vào mấy sào ruộng thì không nuôi nổi bọn nó ăn học đâu”- giọng chị buồn buồn.

Chị Lê, chị Phương đều là người Hà Nội, đều từng là công nhân. Khi bị ra ngoài lề của dây chuyền sản xuất công nghiệp, các chị phải tìm đến thúng bánh mỳ, bám quốc lộ để mưu sinh. Chị Lê cho biết: “Những người ở quê còn có thêm thu nhập từ đồng ruộng, chứ như tôi chỉ có chăm chăm vào thúng bánh mỳ hàng ngày”. Lo cho cuộc sống gia đình, lo cho 2 con ăn học, vì vậy dù biết nguy hiểm, dù không ít lần bị công an bắt mất hàng, hôm sau chị vẫn phải tiếp tục đi bán. “Không thì biết làm gì? Tuổi đã cao, lại không trình độ, tìm đâu được việc gì khác?”. Trước đây, kinh tế gia đình chủ yếu dựa vào người chồng làm công nhân, nhưng kinh tế khủng hoảng, công nhân mất việc, thiếu việc tràn lan, chồng chị  cũng không ngoại lệ. Vậy là, thúng bánh mỳ của chị Lê trước đây chỉ là phụ giúp thêm, giờ trách nhiệm đã nặng nề hơn, đó là chỗ dựa cho cuộc sống gia đình.

Chị Phương từng là công nhân may, nhưng đã ra đường bán bánh mì 7-8 năm nay. Chị cười buồn: “Bị vôi đốt sống cổ, nhà máy cho nghỉ để đi điều trị, điều trị xong mình không được nhận vào làm nữa. Không việc làm, đành phải sắm thúng bánh mỳ đi bán cùng chị em”.

Mỗi người một lý do, mỗi người một cảnh sống, điểm chung ở họ là cái sự nghèo đưa đẩy mà phải dấn thân, đối mặt với nắng, gió bụi đường 5 và hiểm nguy thường nhật.