Ngòi nổ xung đột

Tôi đã nhìn thấy cảnh một gia đình ăn mày sum họp dưới gốc bàng trong một buổi chiều đông. Người vợ vơ lá bàng khô, bắc cái xoong nhỏ trên ba viên gạch nấu cơm, nấu canh. Hai đứa trẻ chạy tung tăng trên hè phố, trêu đùa nhau, cười nắc nẻ, trong khi bố mẹ chúng thì thầm với nhau. Không hiểu họ nói chuyện gì, nhưng nhìn mắt người vợ tôi thấy ánh lửa ấm của hạnh phúc.

 

Trái lại, nhiều gia đình giàu có, dư thừa của cải nhưng cơm không lành, canh không ngọt. Do học vấn ư? Cũng không phải. Nhiều gia đình nông dân sống rất hạnh phúc, trong khi tỷ lệ ly hôn trong giới trí thức rất cao, tỷ lệ ngoại tình trong những người học nhiều, hiểu rộng cũng cao.

 

Vậy đâu là nguyên nhân của xung đột gia đình? Các nhà tâm lý học nói rằng, tính cách tạo ra xung đột. Các giáo sư ở Viện Tâm thần quốc gia Hoa Kỳ khẳng định, hành vi gây xung đột của mỗi người tuỳ thuộc vào hàm lượng của một số chất có trong cơ thể họ. Và những chất này tạo ra những tính cách xung đột.

 

Vợ, chồng cần điều chỉnh tính cách để tránh xung đột. (Ảnh minh họa)

 

Còn các học giả phương đông thì nói rằng: “Cha mẹ sinh con, trời sinh tính” và tính cách có thể tạo ra sự hoà hợp ở người này và dị ứng đối với người khác. Xung đột từ tính cách khó hoá giải hơn xung đột về những vấn đề khác. Khó khăn về tài chính cũng có thể khiến gia đình thiếu yên ấm, thậm chí thành xung đột nhưng loại xung đột này không mạnh mẽ và không bền vững như xung đột về tính cách. Có tiền hoặc biết chi tiêu thật kế hoạch thì xung đột dạng này sẽ biến mất. Còn xung đột về tính cách là rất khó hoá giải, vì “núi cao dễ dời, tính người khó sửa”.

 

Cực đoan là một tính cách xung đột. Người cực đoan lúc nào với bất cứ vấn đề gì cũng muốn phân rõ đúng sai nhưng trong cuộc sống không phải vấn đề gì cũng phân định được như thế. Yêu là đúng hay sai? Đây là một trong số rất nhiều câu hỏi không ai trả lời rạch ròi được. Nhưng người cực đoan lại muốn khẳng định dứt khoát rằng, anh yêu vợ con là đúng còn yêu người khác là sai.

 

Thực ra, yêu người khác chưa hẳn là sai, song người cực đoan không bao giờ thừa nhận điều này. Người cực đoan thường đẩy vấn đề đến tận cùng, quy kết đến cùng, coi hiện tượng như bản chất. Ngày nghỉ, chồng không muốn đưa vợ đi siêu thị, có thể đây là hành vi thiếu tế nhị nhưng người cực đoan lại xem đó là biểu hiện của tính ích kỷ.

 

Trước người xấu, việc xấu, nhiều người không giận dữ quá mức để dẫn tới những hành động thái quá, song người cực đoan thì kết luận rằng: “Bọn họ là người chẳng ra gì nên không căm ghét cái xấu”. “Ghét thì xúc đất đổ đi, yêu thì yêu cả đường đi lối về”, đó là tính cách cực đoan. Người cực đoan không nhìn thấy cái đúng của người khác mà chỉ thấy cái đúng của mình. Ai thừa nhận mình đúng thì người đó là tốt, ai không thừa nhận thì người đó không tốt. Với tính cách đó, gia đình không bao giờ hết xung đột.