Người mắc bệnh bị nhiều di chứng hơn

Hiện nay, Việt Nam cũng như các nước đang phát triển khác phải đối mặt với gánh nặng bệnh tật kép. Trong khi tỷ lệ mắc các bệnh do nguyên nhân lây nhiễm đang giảm mạnh thì ngược lại, tỷ lệ mắc BKLN lại gia tăng đến mức báo động. BKLN ở Việt Nam có ảnh hưởng nghiêm trọng hơn do bệnh nhân thường đến bệnh viện để khám và điều trị ở giai đoạn muộn, các biện pháp phòng chống bệnh tật còn hạn chế.

Bệnh trầm cảm, tim mạch tăng

Theo báo cáo thống kê của các bệnh viện lên Bộ Y tế, năm 1976 bệnh lây nhiễm chiếm 55%, giảm xuống còn 25% năm 2005. Các bệnh không lây nhiễm tăng nhanh từ 40% năm 1976 lên 62% năm 2005.

Hàng năm có khoảng 150.000 trường hợp mắc mới ung thư và 70.000 người chết, bệnh đái tháo đường ở thành phố chiếm 4,4%. Các khu vực như vùng đồng bằng, miền núi trước đây hầu như không có vấn đề về bệnh đái tháo đường thì nay, tỷ lệ mắc bệnh đã cao hơn tỷ lệ mắc bệnh tại các thành phố lớn cách đây 10 năm. Chưa kể đến nguyên nhân do nhận thức về bệnh tật còn thấp, cộng với những hạn chế của mạng lưới y tế nên tỷ lệ mắc bệnh đái tháo đường không được phát hiện còn cao.

Theo kết quả điều tra năm 2002, tỷ lệ người bệnh đái tháo đường không được phát hiện là 64%. 50% bệnh nhân đái tháo đường gặp phải những biến chứng như các bệnh mạch vành, đột qụy, bệnh lý thần kinh...

 Theo điều tra trên 8 vùng sinh thái của Việt Nam năm 2002, tỷ lệ mắc bệnh động kinh trong cộng đồng chiếm khoảng 0,33% dân số, tỷ lệ trầm cảm là 2,8% dân số. Thống kê chưa đầy đủ của 10 tỉnh phía Bắc cho thấy, tỷ lệ tử vong hàng năm do động kinh chiếm 0,05%.

Tim mạch cũng là một trong số các BKLN chiếm hàng đầu trong nguyên nhân gây tử vong tại các bệnh viện. Các BKLN còn để lại những gánh nặng cho gia đình và xã hội do thời gian điều trị kéo dài, tốn kém kéo theo tàn tật và các di chứng do bệnh để lại.

Phòng chống tăng huyết áp là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của chương trình phòng chống bệnh tim mạch hiện nay. Với dân số khoảng 82 triệu người hiện nay, Việt Nam ước tính có khoảng 6,7 triệu người bị tăng huyết áp. Trong đó, tỷ lệ tăng huyết áp ở vùng thành thị là 22,7%, cao hơn vùng nông thôn là 12,3%. Nếu không có các biện pháp dự phòng và quản lý hữu hiệu thì đến 2025, ước tính Việt Nam sẽ có khoảng 10 triệu người bị bệnh này.

Nguy cơ tử vong cao

BKLN không chỉ gây tỷ lệ chết cao mà còn gây nên tỷ lệ tàn tật lớn. Mặc dù tỷ lệ chết của bệnh tăng dần theo tuổi nhưng tỷ lệ mắc của BKLN cũng rất cao ở nhóm tuổi trẻ. Ước tính, 45% tỷ lệ chết và 86% gánh nặng bệnh tật của BKLN tập trung ở nhóm tuổi dưới 70. BKLN có chung các yếu tố nguy cơ được chia thành 3 nhóm: Nhóm các yếu tố nguy cơ về hành vi lối sống (hút thuốc, uống rượu, dinh dưỡng bất hợp lý, ít vận động thể lực), nhóm các yếu tố môi trường và nhóm các yếu tố nguy cơ không thay đổi được. Trong đó, yếu tố nguy cơ về hành vi lối sống gây tác hại nặng nề tới những BKLN hơn cả.

BKLN ở Việt Nam thường được phát hiện muộn do nhận thức chung của cộng đồng còn thấp và hệ thống phát hiện bệnh sớm chưa hoàn thiện (nhận thức đúng của cộng đồng về bệnh đái tháo đường dưới 30%, về tăng huyết áp 20%; tỷ lệ người bệnh không được phát hiện bệnh đái tháo đường 64%).

Thêm vào đó, người bệnh không được theo dõi và điều trị có hệ thống do dịch vụ khám chữa bệnh chưa đáp ứng được nhu cầu. Cơ sở vật chất trang thiết bị giúp cho chẩn đoán và theo dõi BKLN còn thiếu. Kiến thức của đội ngũ cán bộ y tế liên quan đến việc chăm sóc và điều trị còn chưa đầy đủ và không cập nhật. Bên cạnh đó, hiểu biết của người bệnh về tự chăm sóc và điều trị thấp. Nhiều người không có khả năng chi trả cho việc khám chữa và điều trị bệnh thường xuyên.

Chung Nhi