Người say "cái thuốc"

Lý A Dùa vừa được kết nạp Đảng và là Đảng viên người Mông đầu tiên của bản Hoa Dìn Hồ, xã Bản Hon (Tam Đường, Lai Châu).

 

Sinh nhiều, nuôi ít

Xã Bản Hon chỉ có 2 dân tộc cùng sinh sống là người Lự và người Mông. Dân tộc Lự chủ yếu ở vùng thấp, đồng bào Mông ở trên Hoa Dìn Hồ. Đây là địa danh cao nhất của xã Bản Hon. Sự chênh lệch nhiệt độ trên đó và dưới thấp có thể lên đến 5-7 độ C cùng một thời điểm.

 

Anh Lý A Dùa (thứ 2 từ trái sang) cùng y tá Trạm y tế xã khám bệnh cho bà con ở Hoa Dìn Hồ.

Theo trưởng bản Lý A Chảo, do cuộc sống của người dân hoàn toàn phụ thuộc vào tự nhiên, nên hủ tục lạc hậu, u mê tăm tối gần như bao trùm lên cả bản. Người già và trẻ em ở Hoa Dìn Hồ chưa bao giờ biết đến chợ, phần lớn họ không thể nói được tiếng phổ thông, không biết viết, không biết đọc.

 

Phụ nữ trên bản sinh nhiều lần nhưng tỷ lệ nuôi sống được rất ít, đôi khi chỉ vì những căn bệnh rất đơn giản như: Trẻ bị kiết lỵ, sốt cao cũng dẫn đến cái chết, người già đau bụng cũng qua đời mà không biết nguyên nhân... Khi người nhà lâm bệnh, người dân ở Hoa Dìn Hồ chỉ biết mời thầy đến cúng ma đuổi bệnh. Nếu người bệnh không khỏi họ lại vào rừng tìm cây thuốc theo kinh nghiệm dân gian.

Nhiều năm trước, tại xã đã có trạm y tế hoạt động, cũng đã có thuốc cấp cho dân nhưng bà con không quen dùng. Để tuyên truyền cho bà con hiểu là rất khó vì cán bộ y tế chủ yếu là người vùng xuôi lên công tác lại không biết tiếng của đồng bào.

 

Đốt đuốc đi cấp thuốc

Lần đầu tiên người Mông ở Hoa Dìn Hồ có một Đảng viên là cán bộ y tế. Bà con kính trọng anh bởi những lặn lội gian truân, dù cầm một viên thuốc đi xa hàng chục kilômét để chữa bệnh cứu người anh cũng đi mà không hề toan tính thiệt hơn.

Năm 1990, cả bản chỉ có mỗi Lý A Dùa có trình độ văn hoá hết lớp 2 nên anh được xã cử đi học lớp y tá thôn bản. Người Mông nói cho người Mông nghe chắc chắn sẽ dễ dàng hơn cán bộ y tế dưới xuôi, nhưng để làm thay đổi nhận thức từ cách chữa bệnh cũ kỹ, lạc hậu sang dùng thuốc tiêm hoặc uống là vô cùng khó, bởi người Mông có "cái lý" riêng của họ.

 

Nhiều lần anh được nghe câu: "Ơ! ông bà ta, bố mẹ ta sinh ra có ai được uống thuốc đâu sao giờ già thế còn chưa chết?". Từ "cái lý" đó, Lý A Dùa phải tìm cho mình một phương pháp. Theo anh, cái đầu con người là quan trọng nhất, nếu nó tối thì muôn đời sự u mê sẽ chế ngự trong đó, còn đã sáng rồi thì việc gì cũng dễ.

Đêm đêm người ta thấy Lý A Dùa bên hông đeo túi thuốc, một tay đốt đuốc hoặc cầm chiếc đèn pin đến gõ cửa từng nhà hỏi xem có người ốm không để còn cấp thuốc. Gõ nhiều quá chẳng ai buồn mở cửa, không mở thì anh kẹp tờ rơi tuyên truyền phòng chống bệnh tật (chủ yếu là minh họa và hướng dẫn bằng hình ảnh) lấy từ Trạm Y tế xã vào nhét vào bức vách. Nội dung của nó thường là cách phòng chống muỗi, sốt rét, bệnh tả và hướng dẫn cụ thể cách ăn chín, uống sôi...

Lý A Dùa lẳng lặng mang thuốc đến từng nhà, vừa tuyên truyền cách ăn ở hợp vệ sinh, vừa khám và cấp thuốc cho người ốm. Mỗi lần cấp thuốc cho ai đó, anh đều ghi lại triệu trứng của bệnh, loại thuốc đã cấp để đối chiếu, so sánh và tìm ra quy luật nhóm thuốc hợp với con người sống trên vùng loãng không khí, thời tiết rét, lạnh.

"Con người dù ở bất kỳ nơi đâu cũng đều rất quý và trân trọng cuộc sống. Người vùng cao cũng thế. Xuất phát từ điều kiện, môi trường nên họ còn nhiều khó khăn và thiệt thòi so với miền xuôi, vì vậy mỗi viên thuốc đến với đồng bào thật đáng trân trọng. Và người có công lớn nhất trong lĩnh vực ấy không ai khác là y tá thôn bản Lý A Dùa...", đó là những nhận xét của Bí thư Đảng uỷ xã Bản Hon Lò Văn Sâu hôm tổ chức lễ kết nạp đảng cho Lý A Dùa.

 

Hoàng Nghiệp