Người thầy nông dân

Một buổi học tại lớp của thầy Nam.

Tự học để dạy con

Làng Đại Lâm từ lâu đã nổi tiếng khắp vùng bởi đặc sản "rượu nút lá chuối" có một không hai xứ Bắc. Nhưng trước kia, đây còn là một làng quê nghèo khó, việc học tập chưa được mấy ai để tâm. Từ  khi có lớp học miễn phí của thầy Nam mở ngay tại nhà cho học sinh nghèo thì Đại Lâm trở thành vùng đất hiếu học, có số học sinh đậu vào đại học cao nhất xã, huyện.

Chuyện thầy Nam mở lớp dạy học tại nhà bắt nguồn từ chính người con trai của mình - Hoàng Văn Thành. Năm 1998, Thành đang học lớp bảy thì đột nhiên xin gia đình và nhà trường cho nghỉ học để về đi làm ruộng với bố mẹ. Ai hỏi, Thành chỉ nói: "Học yếu quá, không theo được chương trình".

Ông Nam đã đến gặp cô giáo chủ nhiệm của Thành và được biết, dù đã học đến lớp bảy rồi nhưng cậu con trai vẫn chưa thuộc hết bảng cửu chương, chưa biết làm những phép tính cơ bản. Điểm tổng kết của Thành chỉ đạt 3,8 và là một học sinh cá biệt của lớp.

Những ngày sau đó, Thành nghỉ ở nhà để đi chăn bò giúp bố mẹ. Nhìn cảnh con phải đày nắng ngoài đồng trong khi bạn bè cùng trang lứa được cắp sách đến trường, vợ chồng ông đau nhói. Không muốn để con phải một đời lam lũ đồng ruộng như mình, ông ngày đêm nghĩ cách để con được quay trở lại trường học.

Tối đó, ông bảo cậu con trai: "Mày lấy sách ra đây bố xem học có khó lắm không nào?". Thế là ông ngồi cả đêm để xem sách vở của con. Càng đọc ông càng thấy thích, không dứt ra được. Ông reo lên với con: "Học thích thế này sao con lại bỏ được!".

Vậy là ông quyết tâm sẽ tự học để làm thầy dạy con. Thương con bao nhiêu, ông càng ham đọc sách bấy nhiêu. Ngày trước, ông đã từng học hết lớp 10 nhưng giờ chương trình cải cách nên có nhiều điều mình chưa biết. Những kiến thức mới, ông tự mày mò, tìm sách vở, làm bài tập để học.

Cái gì không biết thì ông hỏi các thầy cô, hoặc trao đổi với con. Hai tháng sau, ông động viên con đến trường xin học tiếp. Vậy là hằng ngày, con đi học, ông một mình ở nhà học bài, làm bài tập. Nhiều đêm, hai bố con thức đến 2 giờ sáng để trao đổi cùng giải bài khó.

Chính niềm đam mê của ông đã truyền lửa cho cậu con trai. Từ một học sinh yếu kém của lớp, đến năm lớp 9, Thành vươn lên là học sinh tiên tiến và năm lớp 11, Thành đã đậu học sinh giỏi cấp tỉnh môn Sinh học.

Thầy Hoàng Văn Nam đang giảng bài trên lớp học miễn phí tại nhà. Ảnh: T.G.

Chắp cánh đam mê

Từ việc tự mày mò làm thầy dạy cậu con trai, ông Nam đã truyền ngọn lửa đam mê học hành cho cô con gái và các cháu trong họ. Từ người nông dân chân lấm tay bùn, ông trở thành thầy giáo lúc nào không hay. Bằng lòng nhiệt huyết, sự đam mê và phương pháp dạy cuốn hút của ông, cô con gái và các cháu đều chịu khó học hành, thi đậu vào các trường đại học có tiếng.

Tiếng lành đồn xa, bà con trong làng, trong xã biết tin ai nấy cũng vui mừng, ngạc nhiên. Nhiều người bàn nhau: "Không hiểu sao cậu con trai của ông Nam trước học kém như vậy mà có thể thi đậu được đại học với số điểm cao như vậy? Những đứa cháu được ông dạy dỗ đều ngoan ngoãn, học giỏi như vậy?". Từ đó, nhiều người đã tin tưởng mang con sang gửi ông, nhờ ông giảng dạy, kèm cặp giúp.

Đến năm 2007, ông chính thức mở lớp học tại nhà để ôn luyện cho học sinh trong làng, ngoài xã. Vì cùng chung hoàn cảnh nghèo khó, lam lũ nên ông không thu học phí các em. Lúc đầu ông chỉ dạy lớp Toán 12, với 6 học sinh 2 buổi/tuần. Nhưng đến bây giờ, lịch giảng dạy đã gần như kín tuần. Không chỉ ôn thi đại học, ông còn dạy Toán cho học sinh từ lớp 6 đến lớp 12. Thời gian cao điểm, như đợt ôn thi tốt nghiệp và đại học, ông phải dạy miết cả ngày 4 - 5 ca liền, không được nghỉ ngơi. Vì làm việc quá sức, có lần ông bị tai biến mạch máu não nhẹ.

Nói về phương pháp giảng dạy của mình, ông Nam cười: "Mình biết cái gì thì truyền đạt lại cho các em. Cái gì không biết thì trao đổi với các em, thầy trò cùng bàn luận. Thầy chỉ hướng dẫn, để các em tự mày mò, nghiên cứu".

Để truyền ngọn lửa đam mê, trong mỗi buổi học, thầy Nam thường kể cho các em nghe những tấm gương danh nhân vượt khó vươn lên bằng con đường học hành. Hay chính những câu chuyện về tấm gương học hành, thành đạt những thế hệ học trò đi trước thầy dạy để cho các em noi theo học tập. "Nghe những câu chuyện ấy các em thích lắm. Nghe xong cả lớp đều hào hứng đòi kể tiếp", ông nói.

Từ lớp học của thầy Nam, nhiều thế hệ học trò đã vượt khó vươn lên, thi đậu vào những trường đại học danh tiếng như ĐH Bách khoa Hà Nội, ĐH Công nghiệp Hà Nội, ĐH Sư phạm Hà Nội... Nhiều em đã ra trường, đi làm và thành đạt trong cuộc sống.

Nhiều phụ huynh ở các tỉnh lân cận như Hà Nội, Nam Định... nghe tin cũng gọi điện, đưa con đến tận nhà thầy, hỏi thầy về phương pháp dạy con học. Thầy Nam tận tình chia sẻ, hướng dẫn họ cách học cùng con để các cháu mau tiến bộ. Ông còn hướng dẫn phụ huynh mua sách tham khảo, sách ôn luyện tốt cho các em.

Nói về việc dạy và học, thầy Nam tâm sự: "Điều quan trọng nhất đối với người thầy là truyền ngọn lửa đam mê học tập cho các em. Vì chỉ có đam mê, các em mới tìm tòi, khám phá được nhiều điều bổ ích. Mỗi người thầy nên là người bạn để lắng nghe, thấu hiểu và để cùng trao đổi về kiến thức với các em".

Nhờ lớp học của thầy Nam mà đến bây giờ, thôn Đại Lâm nổi tiếng khắp vùng không chỉ bởi "rượu nút lá chuối" mà vì năm nào cũng có số học sinh thi đậu đại học cao nhất xã, huyện.