Nguy hiểm từ thuốc đông dược trộn lẫn tân dược

Trao đổi với PV Báo GĐ&XH, ông Nguyễn Trọng Lưu, Viện Kiểm nghiệm Thuốc TƯ cho biết, theo thống kê, 1 năm Viện phát hiện hơn chục mẫu thuốc đông dược có trộn thuốc tân dược. Như vậy, đây sẽ là mối nguy hiểm ảnh hưởng tới sức khoẻ người dân.

Hơn 10 ngàn sản phẩm thuốc đông dược được lưu hành

Cũng theo ông Lưu, hiện trên thị trường Việt Nam (VN) có hơn 10 nghìn sản phẩm thuốc đông dược lưu hành, chưa kể dược liệu. Với số lượng như vậy, không thể có cơ quan nào kiểm soát được chất lượng của tất cả các sản phẩm này. Viện Kiểm nghiệm cũng chỉ thực hiện kiểm tra hậu mại (tức là sau khi sản phẩm đó ra thị trường, Viện sẽ lấy sản phẩm về kiểm tra chất lượng - PV).

Ông Lưu cho biết thêm, có những sản phẩm thuốc đông dược, sau khi được kiểm nghiệm phát hiện cả những hoạt chất như: corticoid hay paracemon. Những chất này sẽ rất nguy hiểm cho những người bị bệnh về gan, thận. Đặc biệt khi sử dụng thuốc đông dược, người dân thường nghĩ, hoặc được khuyến cáo rằng: Không có độc hại gì. Nếu sử dụng những loại thuốc đông dược có chứa tân dược kéo dài như vậy sẽ làm suy gan, thận.

“Vừa qua, chúng tôi có kiểm nghiệm một mẫu Hoàng kỳ cho thấy, về mặt cảm quan hình thức rất giống Hoàng kỳ nhưng khi kiểm nghiệm phát hiện định tính bằng 0, không có đặc tính đặc trưng của Hoàng kỳ” - Ông Lưu cho biết như vậy.

Cũng theo ông Lưu, chưa dám khẳng định rằng có việc chiết xuất hết chất bổ của loại đông dược này hay không nhưng có thể có một sự nhầm lẫn vì Hoàng kỳ là loại đông dược từ rễ cây nên rất hay lẫn với loại khác.

Chúng tôi đưa cho ông Lưu xem một củ sâm được mua từ Ninh Hiệp (Bắc Ninh) với giá 12.000đ/củ. Ông Lưu đưa lên mũi ngửi cũng nhận định có mùi thơm, nhưng chất lượng đến đâu thì lại phải gửi mẫu lại chờ kết quả kiểm định.

Ông Lưu cho rằng, chất lượng nhân sâm phụ thuộc vào tuổi, vùng trồng và cách trồng. Chứ hiện nay nhiều loại nhân sâm được nuôi cấy trong nhà kính cũng cho chất lượng không được cao. Còn về mùi thơm từ củ nhân sâm mua ở chợ với giá rẻ, ông Lưu nói, có thể tẩm ướp để củ sâm được thơm như mùi thật của nó.

Đông dược quý lại có giá cực rẻ

Sau khi có những thông tin về những loại dược liệu “rác” được bán tại một số khu vực đầu mối trên Hà Nội, một cuộc thanh tra của Sở Y tế Hà Nội đã được tiến hành tại xã Ninh Hiệp, Gia Lâm (Hà Nội). Đây là đầu mối dược liệu lớn tại phía Bắc được cung cấp cho một số cơ sở điều trị, kinh doanh, bốc thuốc cho nhiều tỉnh, thành phố.

Theo UBND xã Ninh Hiệp cho biết, tại đây hiện có khoảng 200 hộ sao chế nguyên liệu thuốc nam, thuốc bắc và kinh doanh dược liệu. Tuy nhiên, hoạt động chủ yếu mang tính tự phát với cơ sở nhỏ và tại gia đình. Ngoài việc tự sản xuất nguyên liệu, Ninh Hiệp còn là nơi trung chuyển các mặt hàng dược liệu từ Trung Quốc và các vùng lân cận đến các tỉnh, thành phố khác.

Nhân sâm được bán ở đây nhiều vô kể. Chúng được xếp thành từng mớ, hay cho vào túi nilon hàng cân một. Nhìn bề ngoài, người dân không thể phân biệt được đâu là loại chất lượng thấp, chất lượng trung bình hoặc chất lượng cao.

Một chủ cửa hàng bán đông dược cho biết: “Người mua lẻ về sử dụng nếu không thạo rất khó phân biệt sâm chất lượng cao từ Hàn Quốc với sâm nhập qua biên giới, có chất lượng thấp hơn. Cùng là nhị hồng sâm, nhưng hàng nhập qua biên giới khoảng 300.000đ/kg (loại 3 củ/lạng). Tuy nhiên, nếu không thạo, có thể nhầm với  sâm Triều Tiên”.

Đặc biệt, hàng nhái “xịn” sâm Hàn Quốc cao cấp càng khó phân biệt. Hồng sâm Thiên 30 nếu nhập qua biên giới  giá chỉ 370.000đ/hộp, trong khi đó loại này của Hàn Quốc lên đến 850.000đ. 

Chúng tôi được giới thiệu loại sâm “hạng trung bình” của chợ với giá 36.000đ/3 củ. Hình thức đẹp, củ sâm trông sáng bóng, cũng có mùi thơm. Chủ cửa hàng này cho biết, loại này được dân làm thuốc bắc, cửa hàng đông y mua về rất nhiều để trộn vào trong những thang thuốc cho người tiêu dùng thấy có vẻ “xịn”. Còn để bán cả củ cho người dân mang đi biếu hay ngâm rượu, phải mua loại cao tiền hơn.

Ngay với nấm linh chi, loại nấm vẫn được coi là thần dược, nhưng tại Ninh Hiệp, có thể mua với 130.000đ/kg, đường kính khoảng hơn 20cm.  Nhưng điều đáng lo ngại cho người sử dụng, việc phân biệt nấm linh chi nhập qua biên giới giá rẻ rất khó khăn so với nấm chất lượng cao 1,3 triệu đồng/kg.

Theo một thống kê của Thanh tra Bộ Y tế, hiện mỗi ngày có tới 50-60 tấn dược liệu nhập khẩu vào VN qua cửa khẩu Ái Điếm (Trung Quốc). Phần lớn những loại dược liệu sử dụng ở VN là có xuất xứ từ Trung Quốc.

Cũng theo đánh giá của Thanh tra, chất lượng dược liệu, đông dược hiện nay rất khó kiểm soát. Theo tiết lộ của một thanh tra Bộ, vị này đã sang Trung Quốc và thử khảo sát thị trường đông dược và còn mua được củ sâm với giá 2.500đ (1,1 tệ). So sánh ra, thấy củ sâm này hình dạng, mùi sắc giống hệt củ sâm chúng tôi mua ở Ninh Hiệp với giá 12.000đ/củ.

Vân Khánh