Nguyên nhân cháy nổ xe máy, ôtô: Tắc đường, hút thuốc, thắp hương...

Một xe tải vận chuyển ô tô bị cháy rụi tại Quảng Bình hôm 9/2. Ảnh: Vĩnh Quý

Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Hà Nội hôm 10/2 đã chủ trì Hội thảo khoa học "Trao đổi về các nguyên nhân gây cháy nổ phương tiện ô tô, xe máy và các biện pháp phòng tránh". Khoảng 20 ý kiến của các nạn nhân, nhà quản lý, nhà khoa học đã cho thấy một bức tranh toàn cảnh về hiện tượng này.

 

Không phải do xăng?

 

Mở đầu hội thảo, câu chuyện của 2 khách mới có xe máy bị cháy đã cho thấy những bế tắc trong việc tìm ra nguyên nhân của các vụ cháy nổ xe máy, ô tô thời gian vừa qua. Chị Vân (chủ chiếc xe Air Blade bị cháy ngày 27/10/2011) cho biết xe của chị mới mua, thường xuyên đi bảo dưỡng và chỉ mua xăng ở các cây xăng lớn. Chị Hằng (chủ chiếc xe hiệu Yamaha bị cháy đêm 26/12/2011) thì thừa nhận trước đó vài ngày có mua xăng lẻ bên đường, tuy nhiên cho đến lúc bị cháy xe của chị đã ngừng hoạt động được 30 tiếng.

 

"Nghi can số 1" là do chất lượng xăng dầu có vẻ được "minh oan" sau 2 bài thuyết trình của các nhà khoa học đến từ Đại học Bách khoa Hà Nội và Trung tâm An toàn hóa chất bảo vệ môi trường. Đại diện cho nhóm nghiên cứu của ĐH Bách khoa, PGS.TS Lê Anh Tuấn (Phó viện trưởng Viện Cơ khí động lực, Trưởng bộ môn Động cơ đốt trong) đưa ra 4 nguyên nhân chính gây cháy xe là: chất lượng xăng dầu, chất lượng phụ tùng, chế độ bảo trì không phù hợp và điều kiện vận hành. Tuy nhiên theo nhà khoa học này thì nguyên nhân chính không phải do chất lượng xăng dầu mà do hệ thống điện. PGS.TS Lê Anh Tuấn còn đưa ra nguyên nhân làm cháy xe là do tắc đường. "Lúc này điều kiện vận hành khắc nghiệt do thời tiết nóng ẩm, tắc đường... dẫn đến việc làm lão hóa nhanh các hệ thống, thiết bị phụ trợ của xe", ông Tuấn phân tích.

 

Ông Lê Bạch Chúc đến từ Trung tâm An toàn hóa chất bảo vệ môi trường Việt Nam cho rằng, điều kiện xảy ra cháy khi có 2 yếu tố là chất liệu, vật liệu cháy và nguồn nhiệt, tia lửa nhiệt. Ông Chúc khẳng định: "Không có yếu tố nào một mình nó gây cháy mà phải kết hợp đồng thời ít nhất 2 yếu tố trở lên. Các anh nói nhiên liệu là nguyên nhân chính, tôi nói khác. Theo tôi cần duy trì bảo dưỡng xe, giữ xe cho sạch... xe sẽ khó xảy ra cháy".

 

Được "gỡ tội", ông Lê Cảnh Hòa, Trưởng Tiểu ban Tiêu chuẩn nhiên liệu bôi trơn, Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam hồ hởi cho rằng ý kiến của 2 nhà khoa học trên đã phần nào "minh oan" cho ông. Ông Hòa nhấn mạnh: "Giờ chúng ta đã hòa nhập với quốc tế, mọi tiêu chuẩn về nhiên liệu cũng theo chuẩn quốc tế. Không thể nói nguyên nhân cháy xe máy và ô tô trong thời gian gần đây là do nhiên liệu được".

 

Nhưng là phụ gia có trong xăng

 

Một xe vận chuyển ô tô bị cháy rụi tại Quảng Bình hôm 9/2. Ảnh: Vĩnh Quý

Tại hội thảo, kết quả thực nghiệm xác định nhiệt độ động cơ dùng xăng pha methanol do Chi cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng Hà Nội thực hiện được công bố. Qua thực nghiệm chiếc xe Dream cũ được để ở chế độ không tải với xăng pha chế 15% methanol. Kết quả, với loại xăng này, xe chạy ở chế độ không tải gây phát nhiệt tăng khoảng 10% so với dùng xăng thường. Cùng với kết quả thực nghiệm, nhiều nhà khoa học cũng đã đưa ra phân tích, lý giải để chứng minh việc dùng các phụ gia trong xăng có thể là nguyên nhân chính gây cháy xe.

 

Theo PGS.TS Hoàng Mạnh Hùng, nguyên Viện phó Viện khoa học kỹ thuật hình sự (Bộ Công an), methanol là chất phản ứng mạnh, dễ cháy. Nó hòa tan tốt trong xăng. Việc rò rỉ do ống nhiên liệu, gioăng cao su nhiên liệu như đồng, kẽm, nhôm... bị ăn mòn khi nồng độ methanol đạt 15% trở lên. "12 hãng ô tô lớn trên thế giới đã khuyến cáo không được dùng phụ gia methanol hay ethanol pha vào xăng do tính chất ăn mòn đối với cao su, polymer tổng hợp", ông Hùng dẫn chứng. Đồng tình với việc phụ gia pha trong xăng là nghi can cần đưa ra nghiên cứu thực nghiệm kỹ hơn cũng là ý kiến của ông Vũ Thường Bồi - Viện Khoa học và Kỹ thuật Hàng không Việt Nam, TS Bùi Thị An - Chủ tịch Hội Hóa học Hà Nội, ông Mai Đức Thắng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Hóa học Hà Nội...

 

PGS TS Vũ Thị Thu Hà, Phòng Thí nghiệm trọng điểm lọc hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp) cũng cho rằng, pha thêm methanol vượt quá tiêu chuẩn làm ảnh hưởng đến bộ phận động cơ là nguyên nhân gián tiếp gây cháy nổ. PGS.TS Vũ Thị Thu Hà cho biết vừa được Bộ KH&CN chỉ đạo nghiên cứu thu thập những mẫu xăng trên thị trường, sau khi có phân tích hệ thống theo tiêu chuẩn Việt Nam. "Những nghi vấn về sự ảnh hưởng của phụ gia đến chỉ tiêu chất lượng trong xăng, xăng được pha thêm những chất gì, sau một năm nghiên cứu sẽ có cái nhìn khoa học và chính xác hơn", PGS.TS Vũ Thị Thu Hà nói.

 

Với tư cách cơ quan quản lý, ông Trần Minh Dũng, Chánh thanh tra Bộ KH&CN cho rằng, đến nay, chúng ta vẫn chưa dẹp bỏ được việc bán xăng chai ở vỉa hè. Ngoài việc đo thiếu về dung lượng, thì chất lượng xăng vỉa hè cũng khó kiểm soát.

 

Hội thảo khép lại với nhiều nguyên nhân được đưa ra, trong đó có cả những ý kiến trái chiều. TS Bùi Thị An cho rằng việc có ý kiến trái chiều trong hội thảo khoa học là việc rất bình thường, tuy nhiên bà An đề nghị cần sớm làm rõ nguyên nhân cháy nổ xe máy, ô tô vì đây còn là chuyện "yên dân". Quyết liệt hơn, PGS.TS Hoàng Mạnh Hùng cho rằng: "Chúng ta để chậm ngày nào, dân hoang mang ngày đó. Mà thế giới sẽ đánh giá kém về công nghệ của chúng ta. Khoa học chúng ta kém, hay chỉ đạo hoạt động kém?".

 

Nhiều vụ cháy nổ chưa tìm ra nguyên nhân   Theo Thượng tá Nguyễn Văn Sơn, Trưởng phòng Hướng dẫn kiểm tra (Sở Cảnh sát PCCC, Công an TP Hà Nội), từ 1/1/2010 đến 1/1/2012, trên địa bàn thành phố đã xảy ra 72 vụ cháy nổ ô tô, xe máy (trong đó 22 vụ cháy xe máy và 50 vụ cháy xe ô tô). Một số nguyên nhân đãn đến cháy nổ: sự cố điện trên xe, va chạm giao thông, va chạm với đường điện cao thế, đốt, hút thuốc lá, thắp hương trên xe... Còn 47 vụ chưa tìm ra nguyên nhân.   Theo số liệu của Cục PCCC và cứu nạn cứu hộ (Bộ Công an), năm 2011, trên toàn quốc có 157 vụ cháy ô tô (tăng 68 vụ so với năm 2010), 39 vụ cháy xe máy (tăng 30 vụ so với năm 2010). 209 vụ đã làm rõ nguyên nhân (chiếm tỷ lệ hơn 64%), trên 100 vụ chưa tìm ra nguyên nhân (chiếm hơn 35%).

 

Võ Hải