Nhà báo nữ ở chiến trường

Thứ sáu, 12:18 30/04/2010 | Xã hội

GiadinhNet - Như một cơ duyên đưa đẩy, tôi được gặp hai nhà báo nữ từng ở chiến trường trong những năm ác liệt nhất của cuộc chiến tranh chống Mỹ.

Các chị là hai phóng viên nữ duy nhất trong đoàn học viên khóa 4 của Hội Nhà văn Việt Nam được đưa đi chi viện chiến trường Nam Bộ. Đó là nhà thơ, nhà báo Hà Phương và nhà văn, nhà báo Trần Thị Thắng.

Làm báo thời chiến

Nhà văn, nhà báo Trần Thị Thắng nhớ lại: "Ngày ấy, cuối năm 1974, đang ở T.4 (khu Sài Gòn- Chợ Lớn- Gia Định) thì anh Giang Nam, anh Hoài Vũ báo cho chúng tôi biết chuẩn bị về R (chiến khu Tây Ninh) làm báo. Lúc ấy, tờ Văn nghệ Giải phóng do anh Giang Nam làm Tổng biên tập, anh Hoài Vũ làm phó. Làm báo ở R vất vả: In mất 3-4 ngày mới xong, các sáng tác luôn đòi hỏi mới, phải quan tâm đến đội ngũ viết và cộng tác viên ở cơ sở. Anh Giang Nam họp hành liên miên. Họp thì xa, có khi đi về mất mấy ngày đường. Đi lấy bài, đặt bài cũng vất vả. Các cơ quan ở rất xa nhau, có mấy chiếc xe đạp cũ kỹ, không phanh, không chuông, không chắn bùn, đường rừng quanh co, cứ thế mà đạp xe đi viết bài, đặt bài, đi nhà in...".

Nhà báo Hà Phương (phải) và nhà báo Trần Thị Thắng trước chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975 (Ảnh tư liệu).

Nhà báo Hà Phương tiếp lời: "Hồi còn ở Chi hội Văn nghệ Giải phóng Sài Gòn - Chợ Lớn- Gia Định, thỉnh thoảng mới ra một tờ báo nhưng nội dung và hình thức chỉ như một bản tin, chỉ có 4 trang khổ A4. Nhà báo làm từ A- Z: Viết tin, bài, đánh máy, sửa morat, trình bày, lên khuôn. Công nghệ in thời đó là đánh máy trên giấy sáp, rồi in (gọi là in quai guốc). Việc rất thủ công, cực khổ nhưng mà vui lắm. Khi về R, làm Tạp chí Văn nghệ giải phóng, cũng hè nhau chuẩn bị bài vở, làm ma- ket rồi đưa sang nhà in của ban Tuyên huấn để in. Hồi đó, mình vừa làm phóng viên, vừa làm biên tập, vừa đi nhà in. Cứ cần việc gì làm việc đó. Báo, tạp chí không ra định kỳ, cứ có sự kiện, vấn đề, chiến dịch... thì phân công nhau đi xuống đơn vị để viết. Có khi một tháng một kỳ, có khi hai, ba tháng mới xuất bản...

Tuổi trẻ… không biết khổ!

Nhà thơ, nhà báo Hà Phương tên thật là Đỗ Thị Thanh, sinh năm 1950, trú quán Thanh Hóa, nguyên là Phó Tổng biên tập Báo Phụ nữ TPHCM, Tổng biên tập Tạp chí Nghề báo, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo TPHCM.

Nhà văn, nhà báo Trần Thị Thắng, sinh 1/4/1948 tại Phú Thọ, nguyên là Thư ký tòa soạn Báo Văn nghệ.

Hiện hai nữ nhà báo này đã nghỉ hưu, sống tại TPHCM.

Băng rừng, lội suối, leo núi, sốt rét vàng da... nhưng chưa bao giờ thấy khổ cực cả. Đó là tâm sự của hai nhà báo nữ từng đi bộ, vượt hàng ngàn cây số đường Trường Sơn, từ Hà Nội để có mặt tại chiến trường miền Đông Nam Bộ.

Các chị kể, chiến trường ác liệt, không căn cứ nào được ở lâu. Cứ vài ba tháng lại hành quân đến một nơi khác nếu căn cứ bị lộ hoặc có người bị địch bắt. Mỗi lần đến nơi mới, việc đầu tiên là tự đào giếng, đào hầm, tự làm nhà cho mình. Chị em thì quan tâm đến nhà tắm, đốn cây làm 4 cái cọc, đan lá rừng thành tấm che. Gội đầu thường chỉ gội nước không thôi, nếu có được cục xà phòng là quý lắm, phải dùng rất tiết kiệm. Khổ cực là vậy nhưng nếu không được đi để viết, lại thấy tù túng, lại khao khát được đi.

Trong những cuốn nhật ký mà nhà báo Hà Phương còn giữ được, có nhiều đoạn như thế này: "Mình khao khát được đi đồng bằng một chuyến. Con gái tụi mình không phải lúc nào cũng đi được. Trong thời gian này, nếu mình không tranh thủ đi thì mai sau khó lòng đi đâu được nữa. Nghe anh Giang Nam nói sau Tết có thể mình sẽ được đi T2. Nếu được như vậy thì tuyệt vời, mình không mong muốn gì hơn. Mình muốn đi ngay bây giờ, đi một năm rồi hãy về. Mình thích đi xuống địa phương, làm việc như một người địa phương. Hẳn nhiên là khó khăn vô cùng nhưng mình thích được như thế" (8/1974).

Hai nhà báo nữ tại buổi họp mặt kỷ niệm ngày đi B của đoàn học viên khóa 4, Hội Nhà văn Việt Nam.

Dọc ngang chiến trường, từng có mặt tại đất lửa Củ Chi anh hùng, sang cả chiến trường Campuchia, hai nữ phóng viên chiến trường này thường gắn bó, không rời nhau. Gót chân son của các chị đã đi suốt dãy Trường Sơn với chiều dài gần 2.000 cây số. Mang theo ước mơ văn chương, họ gắn kết cuộc đời mình với cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc. Hai cô sinh viên Khoa Ngữ văn Đại học Tổng hợp Hà Nội, tóc xanh, má hồng khi bước chân lên tàu rời ga Hàng Cỏ cùng đồng môn, đồng đội, đến lúc gặp lại nhau ở trạm tập kết V.30 ở miền Đông Nam bộ, nước da họ cùng vàng sậm như da lươn, từ 50kg xuống còn chưa đầy 40kg. Nhưng rồi từ đó, họ lại có được sức mạnh mới cho các trang viết sinh động, chân thực sau này.

Ngày trở về

Trong bút ký "Ngày trở về" của nhà văn, nhà báo Trần Thị Thắng, có những trang kể về cuộc hành trình của hai chị từ R (khu Tây Ninh) về Sài Gòn trong chiến dịch Hồ Chí Minh tháng 4/1975 lịch sử. 9 giờ tối một ngày đầu tháng 5/1975, hai nữ nhà báo đã có mặt ở tòa soạn Báo Văn nghệ Giải phóng, 190 đường Công Lý, Sài Gòn (đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa ngày nay- PV). Những đoạn cuối trong bút ký "Ngày trở về", nhà văn, nhà báo Trần Thị Thắng đã lột tả được không khí của niềm vui giải phóng đất nước: "...mà niềm vui thì cứ lâng lâng, da mặt ai cũng hồng hào tươi tắn. Sài Gòn còn nguyên vẹn, học sinh, sinh viên ra đường làm trật tự viên suốt ngày dưới lòng đường mà không biết khát, biết đói. Có những ngày như vậy ở khắp đất nước này, có một khoảng thời gian như vậy cho cả dân tộc này sống như trong giấc mơ tuyệt đẹp...".

Huyền Trang

thuhuyen