Những di sản bị lãng quên

 

Ngay trước thềm Đại lễ Hà Nội 1.000 năm tuổi, Thủ đô đón tin mừng khi UNESCO công nhận 82 tấm bia đá trong Văn Miếu- Quốc Tử Giám, Khu di tích Hoàng thành Thăng Long cùng Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc là di sản văn hóa thế giới. Tuy nhiên khi Đại lễ đi qua, việc phát huy giá trị của những di sản đó lại đang bị lãng quên…

 

Tượng đài xuống cấp

 

Thân tượng Thánh Gióng đã xuất hiện vệt nứt. Ảnh: V.H

 

Trước thời điểm Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (tháng 11/2010), UBND TP Hà Nội đã cho xây dựng pho tượng Thánh Gióng nặng trên 80 tấn với chất liệu bằng đồng đặt tại đỉnh núi Đá Chồng, đỉnh cao nhất của dãy núi Sóc, xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn. Và đúng vào thời điểm Đại lễ diễn ra, tượng đài Thánh Gióng đã được công bố khánh thành.

 

Thế nhưng chỉ 1 năm sau, khu vực tượng đài Thánh Gióng đang trở nên nhếch nhác, tượng đài đã xuất hiện những vết nứt, rỉ hoen. Trên bệ thờ chi chít vệt loang lổ từ những cây nến được đốt lên trong những lần thắp hương trước đó. Nhiều người thiếu ý thức còn khắc cả tên mình lên thân tượng. Tại phần móng, khu vực kè đã bị nước mưa xói mòn, nứt toác...

 

Cũng gần 1 năm sau ngày khánh thành này, ngày 6/9/2011, nhà thầu là Công ty TNHH Nam Đại Phong đã phải gửi công văn kiến nghị lên thành phố yêu cầu được tạo điều kiện để hoàn thiện tượng đài Thánh Gióng. Điều này cho thấy, dù đã công bố là khánh thành, nhưng trên thực tế, tượng đài Thánh Gióng vẫn chưa được hoàn thiện. Trong công văn của mình, Công ty TNHH Nam Đại Phong nêu rõ, Ban quản lý dự án tượng đài Thánh Gióng không tạo điều kiện để công ty hoàn thiện mỹ thuật bề mặt tượng đài và gia cố các mối hàn giữa các thớt đồng, chống rỉ, bảo vệ các mối hàn giữa thanh thép vỏ tượng lõi thép chịu lực của tượng... Nam Đại Phong sẽ không chịu trách nhiệm về mỹ thuật, kỹ thuật cũng như chất lượng và tuổi thọ của tượng đài Thánh Gióng kể từ ngày 17/9 nếu không được tạo điều kiện vào hoàn thiện.

 

Văn bia, Hoàng thành... nằm chờ

 

Ngày 9/3/2010, Ủy ban ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã công nhận 82 bia đá các khoa thi tiến sĩ triều Hậu Lê và Mạc ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám là di sản tư liệu thế giới thuộc chương trình ký ức thế giới của UNESCO.

 

Khi đó, đây là sự kiện vô cùng ý nghĩa với Thủ đô trước thềm đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội. Sau khoảnh khắc này, ai cũng nghĩ hẳn các cơ quan chức năng của Hà Nội sẽ xây dựng một loạt các chương trình để quảng bá khu di tích Văn Miếu- Quốc Tử Giám cùng 82 bia đá ra toàn thế giới. Thế nhưng, việc này rất nhạt nhòa. Ngày 11/10, ông Nguyễn Hải, Phó Giám đốc Ban quản lý khu di tích Văn Miếu- Quốc Tử Giám cho biết: "Kế hoạch quảng bá khu di tích này mới chỉ dừng lại ở việc kết hợp với Tạp chí Di sản tập hợp những bài viết của các nhà nghiên cứu về Văn Miếu- Quốc Tử Giám nói chung và 82 tấm bia đá nói riêng. Ngoài ra, việc xây dựng tôn tạo tu bổ các tấm văn bia cũng như khu quần thể này vẫn đang trong giai đoạn xây dựng đề án để trình lên cơ quan chuyên môn của Hà Nội".

 

Liên quan đến di sản Hoàng thành Thăng Long, đến thời điểm này việc bàn giao khu di tích khảo cổ học 18 Hoàng Diệu theo đúng Luật Di sản văn hóa vẫn chưa được thực hiện, việc di chuyển một số đơn vị trong khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long cũng chưa xong. Trước thực tế đó, ngày 4/10 Văn phòng Chính phủ đã có công văn gửi một số bộ, ngành và UBND thành phố Hà Nội về việc di chuyển các đơn vị để đảm bảo thống nhất quản lý di sản khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long. Theo đó, Chính phủ đề nghị UBND TP Hà Nội phối hợp với Viện Khoa học và xã hội Việt Nam thống nhất nội dung, kế hoạch bàn giao khu di tích khảo cổ học 18 Hoàng Diệu, đẩy nhanh tiến độ thực hiện giải phóng mặt bằng phần diện tích còn lại tại xã Tây Mỗ, huyện Từ Liêm... để bàn giao cho Bộ Quốc phòng sớm triển khai thực hiện các dự án đầu tư xây dựng theo quy hoạch.

 

Q.Hưng - V.Hải