Những quan niệm nguy hiểm khi đối phó với dịch lợn tai xanh: Mua thịt bằng... niềm tin!

 

Không ít gia đình mua và ăn thịt lợn dựa vào sự quen biết từ trước với chủ hàng thịt. Nguy hiễm ở chỗ những người bán thịt lâu năm cũng không thể phân biệt được chính xác thế nào là lợn mắc bệnh tai xanh, liên cầu.

 

Chợ lớn “tắc”, chợ bé “thông”

Quầy bán thịt lợn tại chợ cóc họp trên đường K3 - Cầu Diễn (Hà Nội). Ảnh: Chí Cường

 

Tại thời điểm này, nhiều quầy bán thịt lợn đã qua kiểm dịch của cơ quan thú y tại những vùng có dịch tai xanh như Hưng Yên, Hải Dương, Thái Nguyên, Thái Bình, Hà Nội... vẫn chịu cảnh ế hàng. Nhiều nơi ở Bắc Ninh, Hà Nội người bán thịt lợn thất nghiệp, các chợ lớn đều không bán được thịt lợn, song những quầy thịt lẻ trong các khu dân cư vẫn đắt hàng vì người dân đặt niềm tin vào sự quen biết với các chủ hàng.

Tại khu tập thể Tài chính (thị trấn Cầu Diễn, Từ Liêm, Hà Nội) hằng ngày đều có 2 hàng thịt lợn phục vụ người dân. Các chủ hàng thịt này cho biết họ không lấy thịt từ lò mổ mà trực tiếp bắt lợn về mổ tại nhà và mang đến đây bán. Mặc dù khẳng định thịt của họ là “sạch” nhưng khi chúng tôi hỏi về cách phát hiện thịt lợn bệnh thì họ khá lơ mơ. Chị Tuyết, chủ hàng thịt ở đây quả quyết: “Tôi cứ nhìn thấy con lợn nào da dẻ hồng hào, nhanh nhẹn ăn không bỏ bữa thì đó là lợn khoẻ. Đang dịch tai xanh nên tôi bán thịt chậm hơn nhưng khách quen vẫn mua nhiều”. Theo quan sát của chúng tôi, đúng là hàng thịt của chị Tuyết vẫn đắt khách. Người dân khu tập thể và vùng lân cận không dám ăn thịt lợn chợ nhưng thịt của chị bán thì vẫn mua đều đều.

Còn anh Trần Tuấn, người có quầy thịt duy nhất tại thôn Yên Bể (xã Kim Chung, huyện Hoài Đức, Hà Nội) cho rằng: “Tôi không bao giờ bán thịt lợn ốm, lợn bệnh vì chủ yếu là khách trong làng”. Vậy nhưng khi chúng tôi hỏi anh cách phân biệt thế nào là lợn mắc bệnh tai xanh và liên cầu, anh tròn mắt hỏi lại: “Có cả bệnh liên cầu à. Lần đầu tiên tôi nghe thấy cái tên đấy(?!). Còn lợn tai xanh chắc chắn đó là con lợn da xanh tái, bỏ bữa... Tôi chọn lợn bằng kinh nghiệm, bán thịt bằng uy tín nên từ khi có dịch tai xanh chưa bao giờ tôi phải chịu cảnh ế hàng”. Với cách phân biệt đó của anh Tuấn, quả là người mua hàng đã quá liều khi đặt niềm tin vào phản thịt quen này!

Vậy nhưng, có những khách hàng “ruột” của phản thịt anh Tuấn như chị Trần Thị Hồng Thắm, thôn Yên Bể, xã Kim Chung còn rất vô tư: “Từ khi có dịch tôi không dám mua thịt chợ mà chỉ mua thịt của anh Tuấn cho yên tâm”. Khi chúng tôi cho biết lợn bị bệnh tai xanh và bệnh liên cầu (lây từ lợn sang người dễ gây tử vong) chỉ có thể biết chính xác khi xét nghiệm chứ mắt thường không thể nhận biết được thì chị Thắm mới hoang mang, lo lắng.  

“Bó tay” khi phân biệt thịt!

 Ông Nguyễn Hồng Bảo, Phó Chi cục trưởng QLTT Hà Nội cho biết: “Hiện tại chúng tôi chưa nhận được thông tin tiêu thụ thịt lợn chưa qua kiểm dịch từ người dân cũng như chưa phạt được cửa hàng bán thịt lợn không có dấu kiểm dịch. Không chỉ người nội trợ mà QLTT cũng rất khó phát hiện được lợn không qua kiểm dịch vì cơ quan thú y chỉ đóng dấu kiểm dịch vào một bộ phận trên con lợn đã mổ nên nếu người bán hàng chia ra từng miếng nhỏ thì coi như các miếng đó không có dấu. Điều này gây khó cho công tác kiểm tra”.

Trong khi đó, nếu phát hiện thấy vi phạm bán thịt chưa qua kiểm dịch thì chế tài xử phạt cũng rất “nhẹ nhàng”. Cụ thể, Điều 16, Nghị định 40, ngày 24/4/2009 chỉ quy định: Với sản phẩm từ động vật có trị giá đến 500.000 đồng chưa được cơ quan thú y kiểm tra thì chủ của lô hàng bị phạt từ 50.000 – 100.000 đồng. Cái khó ở đây là nếu người bán hàng vẫn khăng khăng khẳng định thịt của họ có dấu kiểm dịch nhưng vết dấu đó đã bị nhoè hoặc đã bị bán thì các cơ quan chức năng cũng chỉ còn cách... rút lui.

Nhằm mục tiêu giúp khách hàng biết rõ về việc phân biệt lợn bệnh, lợn lành và thói quen nguy hại khi mua thịt ở “chỗ quen”, chúng tôi đã trao đổi với ông Nguyễn Văn Cảm, Giám đốc Trung tâm chẩn đoán thú y Trung ương. Theo khẳng định của ông Cảm, lợn mắc bệnh tai xanh là do bị rối loạn hô hấp và sinh sản do virus Lelystad gây ra. Khi bị mắc bệnh, lợn thường bị chảy mũi, dãi, bỏ ăn, sốt, đờ đẫn hoặc hôn mê, mắt có mủ màu nâu, trên da có vết phồng rộp, tiêu chảy nhiều, chân choãi ra, đi run rẩy, tai chuyển sang màu xanh... Tuy nhiên với thịt lợn, bắng mắt thường rất khó phát hiện được miếng thịt đó có phải từ con lợn bị bệnh hay không. Chỉ có kết quả chính xác khi đem miếng thịt đó đi xét nghiệm với các chẩn đoán vi trùng học. Do đó, để phòng bệnh, trước mắt người dân nên mua thịt ở địa chỉ uy tín với thịt đã qua kiểm dịch và nấu thật chín trước khi ăn.

 

Nên yêu cầu xem dấu kiểm dịch Ông Nguyễn Văn Cảm, Giám đốc Trung tâm chẩn đoán thú y Trung ương cho rằng cần sự hợp tác đắc lực từ phía người tiêu dùng. Chỉ cần người tiêu dùng khi vào hàng mua thịt lợn cũng như các loại thịt gia súc, gia cầm khác yêu cầu người bán hàng phải có dấu kiểm dịch như điều kiện để mua hàng thì chắc chắc các tiểu thương sẽ phải tuân thủ theo.

 

Kỳ Anh