Những sai phạm tại Đền Cô Tân An: “Đánh tráo”di tích lịch sử?

Râu ông, cắm cằm bà

 

Theo tương truyền, Đền Cô Tân An là nơi thờ tự bà Hoàng Bà Xa - người có công cùng cha đánh giặc, giữ nước và để tưởng nhớ công lao, nhân dân trong vùng đã lập đền thờ bà. Năm 1971, ngôi đền đã bị lũ cuốn trôi, một số người dân vớt được vài hiện vật và mang về gia đình bà Nguyễn Thị Dóc (thôn Tân An I) thờ tự. Hàng chục năm qua, những hoạt động liên quan đến thờ tự bà Hoàng Bà Xa đều diễn ra tại đây.

 

Không phải là di tích lịch sử nhưng ở đây vẫn có bàn thu tiền “công đức”.

 

Cuối năm 2006, UBND tỉnh Lào Cai có Quyết định số 3299/QĐ-UBND công nhận Đền Cô Tân An (thôn Tân An I) là Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Ngay sau khi ngôi đền được xếp hạng, UBND xã Tân An lại có "sáng kiến" xây dựng thêm một Đền Cô Tân An mới (thôn Tân An II) và đã đón nhận quyết định công nhận di tích về ngôi đền mới xây dựng.

 

Điều đáng nói, ngôi đền này được xây dựng khá tạm bợ, lem nhem, không theo một quy chuẩn như Luật Di sản Văn hóa đã quy định. Theo quyết định của UBND tỉnh Lào Cai, di tích được công nhận là Đền Cô Tân An (thôn Tân An I), nhưng UBND xã lại mang quyết định trên đặt tại ngôi đền mới (thôn Tân An II).

 

Sáng 23/2, trong vai khách thập phương đi vãn cảnh đền, chúng tôi được những người ghi phiếu công đức giới thiệu đây là khu di tích lịch sử văn hóa đã được UBND tỉnh Lào Cai xếp hạng. Vào sâu bên trong đền, ngay giữa chính điện treo tấm bằng công nhận di tích lịch sử.

 

Khu đền được xây dựng không theo quy chuẩn, mái được lợp bằng tôn.

 

Trong tấm phiếu ghi nhận công đức có chữ ký của ông Phạm Văn Chiến với tư cách là Trưởng Ban quản lý Di tích lịch sử Đền Tân An. Vậy nhưng, theo tìm hiểu của chúng tôi, Ban quản lý đền đã bị giải tán, quyết định công nhận là di tích cũng đã bị thu hồi.

 

Trong quá trình về tìm hiểu những vấn đề liên quan, chúng tôi còn được biết UBND xã Tân An tự ý xây dựng ngôi đền khi chưa được giao quyền sử dụng đất; việc xây dựng chưa được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp phép; xây dựng đền nhưng không thành lập Ban quản lý dự án; việc phục dựng di tích không có cơ sở yếu tố nguyên gốc về hình ảnh, kiến trúc của di tích; không có ý kiến thẩm định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về văn hóa là trái với quy định của Điều 34 và 35 Luật Di sản Văn hóa.

 

Sai nhưng khó xử lý

 

Ông Triệu Văn Tham - Chủ tịch UBND xã Tân An.

Làm việc với chúng tôi, ông Triệu Văn Tham - Chủ tịch UBND xã Tân An thẳng thắn thừa nhận những thông tin mà phóng viên Báo GĐ&XH thu thập được là chính xác. Theo ông Tham, do nhận thức của cán bộ có hạn nên không lường trước được những sai phạm trên.

 

Ông Tham cho biết: "Hiện nay trên địa bàn xã Tân An có hai nơi thờ tự bà Hoàng Bà Xa. Năm 2006, UBND tỉnh có quyết định công nhận Đền Cô Tân An (thôn Tân An I) là Di tích lịch sử. Tuy nhiên, cuối năm 2009, UBND tỉnh Lào Cai đã thu hồi quyết định công nhận di tích lịch sử đối với Đền Cô Tân An. Do đó, Đền Cô Tân An đến thời điểm này vẫn chưa phải là di tích lịch sử".

 

Ông Tham cho biết thêm: "Ngay sau khi được công nhận là di tích, chúng tôi được UBND huyện Văn Bàn giao quản lý công đức tại Đền Cô Tân An. Nhưng đến cuối năm 2009, khi quyết định công nhận di tích bị  thu hồi, UBND huyện Văn Bàn đã ra quyết định giải tán Ban quản lý Đền Cô Tân An. Hiện ông Phạm Văn Chiến đang là Trưởng Ban quản lý Di tích lịch sử Đền Cô Tân An, nhưng ban quản lý này không được cơ quan có thẩm quyền nào công nhận. Nếu thực hiện theo đúng quyết định giải tán của UBND huyện Văn Bàn thì Ban quản lý đang tồn tại ở đền là bất hợp pháp. Nói thực, số tiền công đức mà khách thập phương đóng góp được bao nhiêu, sử dụng vào việc gì chúng tôi không thể quản lý được".

 

Trao đổi với chúng tôi, ông Đoàn Thanh Tâm - Bí thư Đảng ủy xã Tân An chia sẻ: "Do trình độ nhận thức của chúng tôi còn nhiều hạn chế nên đã để xảy ra một số sai phạm tại địa phương. Chúng tôi đã nghiêm khắc kiểm điểm và chịu các hình thức kỷ luật của cấp trên, cá nhân tôi cũng phải chịu mức kỷ luật cảnh cáo". Ông Tâm cũng cho rằng, việc Đền Cô Tân An vẫn treo quyết định công nhận là Di tích lịch sử (đã bị thu hồi) ngay giữa chính điện là sai và cần phải sớm dỡ bỏ nhằm tránh hiểu nhầm của khách thập phương.