Những tiếng hát đẩy lùi cái chết

Nếu thiên đường có thật, tôi tin họ là những người xứng đáng. Và những tiếng hát của họ có thể chưa thể hiện đủ cung bậc của âm nhạc nhưng đủ cung bậc của cuộc đời.

 

"Muốn chết quách cho xong …"

Tôi đến thăm họ tại nhà văn hoá tổ 29, phường Trần Lãm- TP Thái Bình vào một chiều chớm đông. Ngoài trời không khí khá lạnh, thưa người nhưng trong phòng lại ấm cúng, rộn rộn tiếng chèo đang gióng giả. "Chúng tôi đang tập diễn hoạt cảnh mới "Với cả tình thương" để chuẩn bị đi liên hoan tại Trung tâm hội nghị quốc gia tháng 11 này đấy" - đạo diễn Trần Trọng Bằng, người dìu dắt CLB từ ngày thành lập, giới thiệu với tôi. Nói rồi, ông đứng dậy, bước nhanh đến trước mặt cả nhóm, cầm cờ vừa "đi" vài đường múa vừa giảng giải...

 

Hoàng Thị Thơ đang nhập vai.

Một vài chị vẫn nhẩm hát theo và tập biểu cảm gương mặt theo vai diễn của mình một cách rất tự nhiên. Tôi đến ngồi bên Hoàng Thị Thơ, bắt chuyện. Thấy mắt Thơ hoe đỏ, hai hàng mi rưng rưng, tôi khẽ động viên: "Phải cứng rắn lên chứ, Thơ?". Thơ lau nước mắt, giọng nghèn nghẹn: "Không sao đâu, em nhập vai ấy mà"! Vậy mà tôi cứ ngỡ...

Trước đây hai vợ chồng Thơ đều làm công nhân cho  nhà máy gạch men dưới Tiền Hải. Vất vả nhưng cuộc sống gia đình đầm ấm. Lúc đó chồng Thơ làm thợ hàn, thi thoảng thấy mặt nổi mụn, nghĩ do môi trường lao động gây ra. Nhưng rồi năm 2006, người hay mệt mỏi mới đi khám và phát hiện nhiễm HIV.

Thơ lập tức đi xét nghiệm và biết mình cũng "dính H", khi mới 23 tuổi. "Hai vợ chồng em chỉ biết nhìn nhau khóc. Tính sẽ giấu mọi người, nhưng được 1 tuần, nghĩ chồng em là con trai duy nhất, phải cho gia đình biết, nên 2 vợ chồng mời bố chồng ra quán nước để 3 bố con nói chuyện riêng. Ban đầu bố em cũng sốc lắm. Nhưng rồi ông lại động viên: "Phải cứng rắn lên mà sống. Trời không  tuyệt tình với ai bao giờ". Nghe vậy, em nhẹ đi phần nào. Nhưng về lại thấy nặng nề, nhục nhã. Hai vợ chồng nghĩ mình chẳng sống được, để con lại thì người đời mỉa mai, nhục lắm nên tính cả nhà tự tử. Sẩm tối, cả nhà đã đứng trên cầu Bo (sông Thái Bình) chuẩn bị nhảy thì thằng bé khóc thảm thiết đòi về. Em giật mình nghĩ con không có tội gì sao lại bắt nó phải chết. Thế là vợ chồng em lại bế cháu về".

Sau đó, vợ chồng Thơ mới đưa con đi kiểm tra. May mắn sao cháu không có HIV, "cả nhà mừng rơi nước mắt". Sau đó, chồng Thơ mới thú nhận có lẽ bị "dính" khi đi học nghề trên thành phố, xa nhà, buồn nên...

Các nữ diễn viên ở CLB này cũng đều có hoàn cảnh như Thơ. Phần lớn họ là nạn nhân của căn bệnh thế kỷ. Ví dụ như Trần Thị Thi (đang sống ở phường Trần Lãm - TP. Thái Bình) có chồng đi làm trên Sơn La và dính ma tuý rồi HIV. Còn Đào Thị Mến thì không chỉ hai vợ chồng mà cả hai đứa con cũng bị nhiễm bệnh.  Điệp Thị Thuỷ (Vũ Thư- Thái Bình) chồng đã chết vì HIV/AIDS để lại cho vợ và con gái 3 tuổi căn bệnh thế kỷ. Gia đình xa lánh nên mặc dù "muốn chết quách cho xong" nhưng thương con nên Thuỷ lại nén lòng bế con đi khỏi nhà ra thuê trọ ở riêng. Còn Nguyễn Thị Lan cũng có chồng chết vì HIV/ AIDS và để lại "gia tài" cho vợ và đứa con gái đang học lớp 3 không gì ác hơn là căn bệnh AIDS. Riêng Vũ Thị Hoa, mới cưới nhau được hơn 1 năm thì phát hiện chồng dính HIV và đã "đổ" bệnh sang cho vợ. Từ đó chẳng dám sinh con. Hàng ngày, hai vợ chồng cứ thui thủi sống nhìn nhau trong nước mắt tủi phận...

Hát để sống 

Thơ kể, cuộc sống đang bế tắc thì nghe trên đài nói có nhóm những người nhiễm HIV ở Đông Hưng thường xuyên chia sẻ với nhau về cuộc sống của những người cùng cảnh ngộ và tuyên truyền cho những người khác cách phòng tránh lây bệnh. Như có một sức mạnh vô hình nào đó dẫn dắt, Thơ đã đạp xe đi tìm và xin tham gia nhóm. "Khi bắt đầu có niềm tin vào cuộc sống thì biết tin Trung tâm Phòng chống HIV trên tỉnh sẽ thành lập một câu lạc bộ của những người có HIV, em mừng lắm và khao khát được gia nhập...".  Rồi Thơ tự nhủ: "Phải sống thực sự là người có ích. Phải làm gì đó để chứng minh cho mọi người thấy rằng, người có H cũng bình thường và làm được nhiều việc tốt...".

 

Một điệu múa trong hoạt cảnh chèo “Với cả tình thương”.

 Khi CLB chính thức đi vào hoạt động (năm 2005), Thơ được đứng trong đội tập hát chèo. Thơ nhớ lại: "Lúc đó em thấy cuộc đời em như sang một trang khác. Cả em và gia đình như được hồi sinh, cuộc sống có ý nghĩa hơn với em".  Rồi Thơ và các bạn trong CLB được đạo diễn Trần Trọng Bằng và anh chị em trong Trung tâm Phòng chống HIV Thái Bình động viên, kèm cặp, dạy dỗ từ đó đến nay. "Em không nghĩ có ngày mình lại biết hát chèo, vì trước đây em vẫn ghét chèo lắm"- Điệp Thị Thuỷ nói.

Từ lúc chuyển sang nói chuyện về chèo, tôi cảm nhận được không khí khác hẳn, ai cũng hào hứng. Trái với những vẻ mặt đậm buồn, những cặp mắt rưng rưng khi nói về quá khứ buồn tủi. Tôi hỏi: "Có điều gì đó kỳ diệu trong những điệu chèo các bạn đã và đang hát?".  Thi bảo: "Đó là niềm tin!".  Như không để tôi phải thắc mắc, Lan thêm vào: "Từ khi vào CLB, được học múa, hát, được đi diễn đây đó, chúng em quên đi mình có bệnh và thấy lại có niềm tin vào cuộc sống".

Đạo diễn Trần Trọng Bằng cho biết thêm: "Cái tên Hương Lúa có ý là cái hương sắc riêng có của đất lúa Thái Bình. Các em là những người lớn lên từ đồng lúa. Rồi chính sự khó khăn của cuộc sống gia đình làm nông nghiệp đã xô đẩy họ thành nạn nhân của căn bệnh thế kỷ. Nay tham gia Hương Lúa để các em vươn lên và phải thực sự vượt qua mặc cảm, vươn lên mà toả hương cho đời".

Đạo diễn Bằng giọng trầm trầm: "Các vở diễn đều xuất phát từ chính hoàn cảnh thực tế của diễn viên vì thế các em diễn bằng tất cả nỗi đớn đau, tâm trạng của mình. Mỗi đêm diễn, diễn viên chắt chiu thêm sự chia sẻ qua những giọt nước  mắt của khán giả. Khán giả đã bao lần rơi nước mắt khi xem vở chèo "Với cả tình thương". Thi, Thơ là hai diễn viên chính, hai người đàn bà cùng có HIV. Xuyên suốt câu chuyện là cuộc sống, tâm trạng và bi kịch của hai số phận phụ nữ mang trong mình căn bệnh thế kỷ đang bế tắc: Một người thì chồng mới chết, một người lại sắp sinh con. Họ diễn như đang sống chính cuộc đời của mình trên sân khấu vậy...

"Chúng em chẳng bao giờ quên được những buổi biểu diễn, bà con ào ào leo lên sân khấu ôm chầm lấy các diễn viên khóc nức nở. Thấy họ ôm chúng em khóc, em cảm thấy thực sự được chia sẻ,  khoảng cách giữa những người có HIV và xã hội đã không còn nữa". - Thơ xúc động nhớ lại-  "Bây giờ mỗi lần nhớ lại cảm giác đó, em lại trào nước mắt vì hạnh phúc". "Bây giờ không ai muốn chết nữa đâu, cứ hát chèo cho đời thêm vui" - Nguyễn Thị Lan cười rạng rỡ nói.

Chia tay các thành viên trong CLB, tôi nghĩ vẩn vơ. Có thể thời gian của họ không còn nhiều nhưng họ đã sống những ngày thực sự có ý nghĩa, có ích cho mình và xã hội. Họ đã tạo cho mình một thiên đường thật sự giữa cuộc đời thực của chính họ.

 

Anh Đỗ Duy Bình, người phụ trách CLB chèo Hương Lúa cho biết: "CLB tổ chức thi tuyển khá khắt khe, trong 300 thí sinh nhiễm HIV dự thi, chỉ lấy 10 người. Hiện tại, nhờ kinh phí dự án, mỗi diễn viên được lĩnh 550.000đ tiền lương/tháng. Các buổi tham gia truyền thông và biểu diễn có kèm theo phụ cấp.  Đến nay CLB Hương Lúa đã khá chuyên nghiệp, đã đi biểu diễn nhiều nơi". Hiệu quả mà CLB đem lại, anh Bình đánh giá: "Tham gia các lớp tập huấn về HIV/AIDS, người nghe thường dễ quên. Nhưng bằng hình thức này, khi CLB giao lưu công khai danh tính, địa chỉ người bệnh, thời gian mang bệnh và kể chuyện mắc bệnh như thế nào, đối tượng truyền thông được tai nghe, mắt thấy và có thể hỏi thêm để các thành viên CLB giải thích. Như thế rất nhanh hiểu, giảm sự kỳ thị, tạo môi trường hòa đồng nhanh hơn".

 

Trần Xuân Thân