Nỗi đau “bão trắng”

Bản Poọng nằm khép mình dưới chân núi Sài Khao giữa đại ngàn của núi rừng phía tây Thanh Hoá. Nơi đây có gần 100 hộ người Thái sinh sống. Cơn bão HIV/AIDS đi qua đã cướp đi sinh mạng của trên 40 người, để lại những thảm kịch: Vợ mất chồng, con mất cha... Sự vắng bóng những người đàn ông trong bản khiến vùng biên viễn xa xôi này càng thêm cô quạnh.

 

Bà cháu Hà Thị Pun và Hà Văn Thướng đang trông chờ kết quả xét nghiệm. Ảnh: Ngọc Hưng

Làng vắng bóng đàn ông

 

Chính quyền xã Tam Chung cũng đã nỗ lực rất nhiều, song kinh phí cũng có hạn, chỉ giúp đỡ được phần nào! Giải quyết rốt ráo vấn đề này là cả một bài toán khó, vượt quá khả năng của địa phương.

Nằm cách trung tâm TP Thanh Hoá 300km, Mường Lát là một trong những huyện khó khăn nhất nước; Ma tuý là một trong những nguyên nhân chính dẫn tới tình cảnh này.

Bản Poọng, xã Tam Chung là một điển hình. Người dân nơi đây sống hồn hậu, thật thà. Họ chủ yếu làm nghề nông. Cuộc sống  tuy còn chút vất vả nhưng thanh bình. Nhưng sóng gió bắt đầu nổi lên từ cuối những năm 2000. Nhiều câu chuyện đau lòng xảy ra, vẻ bình yên thuở nào bị khuấy động khi ma tuý và HIV/AIDS tràn qua. Không ít người đi buôn ma tuý và rơi vào vòng lao lý. Mường Lát được xem là nơi trung chuyển hàng cấm về xuôi của dân buôn ma tuý. Ở đây hàng trắng được vận chuyển theo 2 con đường chính: Từ Lào qua Sơn La, xuống Mai Châu rồi theo đường 6; hoặc từ Lào, hàng được đưa sang Pù Nhi đến xã Tam Chung (Mường Lát) xuôi dòng sông Mã về Co Lương (xã Vạn Mai)...

Chúng tôi tới bản Poọng vào giữa buổi sáng, khi những cơn mưa rừng tầm tã đã dứt. Bản Poọng vắng ngơ vắng ngắt, buồn hắt hiu... Mấy đứa trẻ quần áo nhem nhuốc, ngồi chơi dưới sàn nhà nhìn khách lạ bằng ánh mắt ngơ ngác. Thấy cậu bé chừng 5 tuổi, đen nhẻm ngồi lẻ loi trên bậc cầu thang một ngôi nhà sàn nằm ven ruộng lúa, chúng tôi liền lại gần. Ngôi nhà trống trải, chỉ có đống chăn, đệm cũ để giữa nhà là vật dụng đáng giá. Bà Hà Thị Pun -  bà ngoại cậu bé đang lúi húi tìm quần áo cho cháu. Hai đứa cháu này mồ côi cả cha lẫn mẹ.

Bà Pun rơm rớm nước mắt, nhớ lại những đứa con đã chết vì "ết". Con rể bà vốn là người chăm chỉ làm nương, chăn nuôi. Khoảng năm 2003, trong lúc nông nhàn, con rể bà hay ngồi với đám trai bản và bị họ rủ rê dùng thử heroin. Cuộc sống của cả gia đình bắt đầu thay đổi khi con rể mê thứ khói trắng chết người ấy. Thay vì lên nương, anh chỉ chăm chăm đem lúa, ngô, vịt... của nhà đi bán lấy tiền mua thuốc. Trong những ngày tụ tập đám bạn nghiện họ đã "tặng nhau" virus HIV. Con rể bà nhiễm lúc nào không biết, anh đã hồn nhiên "đem về" cho vợ. Năm 2008, anh mất. Hai năm sau thì chị Hà Thị Piền, con gái bà cũng ra đi, để lại hai đứa con Hà Thị Thoái, Hà Văn Thướng. Thoái là lao động chính, hai chị em lầm lũi nuôi nhau. Từ 5h sáng, Thoái đã dậy để lên nương, tối mịt mới về. Thương đứa cháu đang tuổi ăn, tuổi lớn mà cả ngày phải cặm cụi trên nương rẫy, bà Pun xót xa: "Có lần thằng Thướng đòi ăn kẹo, ăn thịt nhưng không có tiền mua nên tôi phải vào rừng lấy cây nhớt để bán. Sức già, dù cố gắng đến mấy cũng chẳng lấy được là bao nên cũng chỉ đủ mua cho cháu gói kẹo rẻ tiền, còn thịt thì chẳng mua được". Từ sau khi bố mẹ chết vì "ết", Thướng được đưa đi xét nghiệm, nhưng chờ mãi vẫn chưa thấy kết quả. Cái án tử hình cứ treo lơ lửng trên đầu thằng bé 5 tuổi có vẻ mặt buồn rười rượi.

Ấn tượng đầu tiên khi chúng tôi đến bản Poọng là những ngôi nhà trống hoác,  những đứa trẻ không người lớn chăm bẵm; những cụ già ngồi bên thềm cửa nhìn vào sâu thẳm giữa núi rừng và những cô gái đi gùi củi, ai cũng buồn rười rượi, ánh mắt không thể hiện cảm xúc khi gặp người lạ. Chúng tôi đến thăm gia đình ông Ngàn Văn Tươi, 65 tuổi. Già cả, gày yếu, mắt mờ... vậy mà hôm nào ông cũng phải cùng hai đứa cháu Hà Văn Hoàn, Hà Thị Nhận đi nương. Hôm nay, ông mệt nên nghỉ ở nhà. Bố mẹ của hai cháu đã chết vì "ết", mấy ông cháu đùm bọc nhau sống qua ngày.

Bản Poọng nằm bên bờ sông Luông hiền hoà từng chứng kiến bao mối tình đẹp của những sơn nữ nơi đây. Vẻ đẹp hiền hoà ấy đã bị vùi lấp, những chàng trai, cô gái ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, những đứa trẻ bơ vơ, chưa nhận biết được những đoạn đường khấp khểnh đang chờ đợi ở phía trước. Tất cả chỉ vì những người lớn trót dính vào ma túy...

 

Các chiến sĩ Công an trẻ chia sẻ với các cháu mồ côi bản Poọng, xã Tam Chung, huyện Mường Lát. Ảnh: NH

Cần lắm sự sẻ chia của cộng đồng

Theo báo cáo mới nhất của chính quyền xã Tam Chung: Toàn xã có gần 80 người chết vì HIV/AIDS, riêng bản Poọng có trên 40 người. Người chết thì đã ra đi nhưng có một thực tế là hậu quả để lại quá đau đớn. Đó chính là những đứa trẻ mồ côi không nơi nương tựa.

Có một thực tế đau lòng hơn: Hầu như tất cả những đứa trẻ mồ côi trong bản Poọng nói riêng và toàn xã Tam Chung đều chưa bao giờ được xét nghiệm HIV/AIDS để xem chúng có bị lây nhiễm từ bố mẹ và những người xung quanh hay không? Chúng cứ hồn nhiên lớn lên. Nguồn sống duy nhất của chúng chính là sự nỗ lực của chính bản thân, sự giúp đỡ của bà con trong bản. Hiếm hoi cũng có một vài cháu được xã đưa vào diện chính sách mồ côi để nhận mỗi tháng hơn 100.000 đồng đong gạo. Chính quyền xã Tam Chung cũng đã nỗ lực rất nhiều, song kinh phí cũng có hạn, chỉ giúp đỡ được phần nào!  Giải quyết rốt ráo vấn đề này là cả một bài toán khó, vượt quá khả năng của địa phương.

Chúng tôi rời bản Poọng khi trời ngả bóng xế tà. Cái lạnh miền sơn cước ùa về khiến nơi đây hoang vắng hơn. Cuộc sống của những đứa trẻ côi cút ám ảnh chúng tôi. Những thân phận mồ côi thơ dại, những cụ già héo hon, những phụ nữ gùi củi nặng nhọc lẻ loi, đơn côi, lọt thỏm giữa đại ngàn. Những người dân nơi đây cần lắm sự sẻ chia của cả cộng đồng, để vơi bớt nỗi đau mất mát của bản nghèo vùng cao này.

 

Có lẽ hoàn cảnh khốn khó nhất trong số những đứa trẻ mồ côi ở bản Poọng mà chúng tôi được biết đến là gia đình cháu Hà Thị Cới. 4 chị em, đứa lớn mới 10 tuổi, đứa bé hơn 2 tuổi. Bố các em đã chết 2 năm nay, mẹ là Hà Thị Phoòng còn sống nhưng đã nhiễm HIV, hay bỏ đi lang thang, không chăm sóc gì được cho các con. May thay, chị em Cới được ông Lò Văn May - là người họ hàng xa, không có gia đình - nhận về nuôi. Cuộc sống qua đi, mấy ông cháu sống nhờ bằng lòng hảo tâm của bà con trong bản. Căn nhà tuềnh toàng họ đang ở cũng là nhà của một người trong bản cho mượn ở nhờ. Những đứa trẻ lạ lẫm và thích thú khi chúng tôi đưa những túi sữa tươi mang theo. Lần đầu tiên trong đời chúng biết đến những thực phẩm mà đám trẻ con dưới xuôi vẫn dùng hàng ngày.

 

Ngọc Hưng