Nơi không có khái niệm về thời gian

Các nhà khoa học Anh và Brazil đã có thời gian trải nghiệm thú vị sống cùng bộ lạc Amondawa. Ảnh: T.L

Thời gian là gì?

Các nhà nghiên cứu đến từ Đại học Porthmouth (Anh) và Đại học Liên bang Rondonia (Brazil) đã cùng nhau nghiên cứu và phân tích các khái niệm về thời gian xuất hiện trong ngôn ngữ của người Amondawa. Các thành viên của nhóm nghiên cứu đã sống cùng những người Amondawa trong khoảng 8 tuần để xem họ chuyển tải khái niệm về thời gian như "tuần","tháng", "năm"... như thế nào qua ngôn ngữ của mình. Tuy nhiên, tất cả những gì các nhà nghiên cứu thu được chỉ là con số 0 tròn trĩnh. Những người Amondawa không hề có bất cứ từ nào về những khái niệm này ngoài khái niệm "ngày và đêm" hoặc "mùa khô và mùa mưa".

Giáo sư Chris Sinha, chuyên gia về nhân chủng và ngôn ngữ học của Đại học Porthmouth, Trưởng nhóm nghiên cứu đã công bố phát hiện này trên Tạp chí Ngôn ngữ và Nhận thức hồi giữa tháng 5 vừa qua. Ông cho biết thêm rằng, với những người Amondawa thì thời gian không tồn tại giống như cách mà cả thế giới đang tuân theo.

Theo nhà nghiên cứu Chris Sinha, trong từ điển của những người Amondawa này thì những từ ngữ như "thời gian", "tuần", "tháng" hoặc "năm" không hề tồn tại. Ông cũng cho biết đây là lần đầu tiên các nhà khoa học chứng minh được rằng thời gian không thực sự tồn tại trong một số nhóm người như trước đây họ đã từng nghiên cứu nhưng chưa có bằng chứng xác thực.

Trả lời trên kênh BBC của Anh, Giáo sư Sinha cho biết những người Amondawa cũng giống như toàn thể nhân loại. Họ có thể nói về các sự kiện và kết quả của nó nhưng họ lại không hề có ý niệm nào về thời gian mà các sự kiện đó diễn ra.

Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học cũng phát hiện ra rằng không ai trong cộng đồng người Amondawa có tuổi. Đặc biệt, những người dân ở đây sẽ đổi tên của mình tùy theo từng giai đoạn của cuộc đời hoặc theo địa vị của mình trong cộng đồng. Chẳng hạn như một người nếu không thích cái tên của mình khi mới sinh ra có thể tự chọn một cái tên mới mà mình thích.

Giáo sư Sinha cho biết các nhà nghiên cứu đã dùng nhiều cách nói ẩn dụ về thời gian và sự trôi đi của thời gian nhưng với những người Amondawa, họ vẫn không hề tỏ ra quan tâm tới khái niệm này. Với họ, thời gian không phải là tiền bạc như phần còn lại của thế giới coi như vậy. Họ không phải chạy đua với các vòng quay của đồng hồ hoặc những con số trên quyển lịch để hoàn thành bất cứ việc gì và không có bất kì ai ở đây nói về khái niệm này. Có thể nói những người Amondawa đang sống một cuộc sống tự do, tự tại mà không phải tuân theo bất cứ một khuôn khổ hoặc một giới hạn  nào.

Những tranh cãi

Những người Amondawa lần đầu tiên tiếp xúc với thế giới bên ngoài vào năm 1986. Tuy nhiên, họ vẫn giữ truyền thống sinh hoạt lâu đời của mình. Họ sống chủ yếu bằng săn bắn, trồng trọt, đánh bắt cá và vẫn không hề để "thời gian" xâm nhập vào cuộc sống của mình. Tuy nhiên, do sự tiếp xúc với những phương tiện hiện đại như điện và vô tuyến truyền hình, họ đang dần dần chuyển sang nói tiếng Bồ Đào Nha (ngôn ngữ chính thức ở Brazil) và khiến thổ ngữ của họ có nguy cơ biến mất. Những người Amondawa bắt đầu học tiếng Bồ Đào Nha, họ không gặp bất cứ trở ngại nào khi phải làm quen với những "thước đo" về khái niệm thời gian như: tuần, tháng, năm...

Các nhà nghiên cứu đã đưa ra một giả thuyết rằng không có khái niệm thời gian là vì ở nơi đây không có "yếu tố công nghệ" như hệ thống lịch hoặc đồng hồ. Điều này liên quan tới thực tế rằng, trong nhiều bộ lạc ít người thì hệ thống các con số rất hạn chế và đơn giản. Tuy nhiên, tuyên bố này đã gặp phải sự phản đối của Tiến sĩ Pierra Pica, một chuyên gia về lý thuyết ngôn ngữ của Trung tâm nghiên cứu khoa học Pháp (CNRS). Tiến sĩ Pica đã liên kết ngôn ngữ của bộ lạc Amondawa với ngôn ngữ của bộ lạc khác cũng sống ở khu vực Amazon là Mundurucu. Ông đã trả lời trên BBC rằng: "Để liên kết các con số, thời gian, sự vận động của thời gian, trạng thái và không gian trong các cộng đồng này với tôi cũng có thể nói là vô vọng. Tuy nhiên, dựa vào tính đa dạng của ngôn ngữ thì tôi lại thấy nó hoàn toàn có thể có". Ông cho biết thêm, khi người Amondawa có thể nhận thức được sự chuyển động của thời gian và sự thay đổi của không gian trong mỗi sự kiện thì ngôn ngữ lúc này có thể không cần thiết để "nói" ra một sự thật hiển nhiên như vậy.