Nông dân dạy đại học, tại sao không?

Vậy là câu chuyện về những anh Hai Lúa lại được nối kỳ. Người ta biết đến một thần đèn Nguyễn Cẩm Lũy, với biệt tài di dời hàng ngàn công trình một cách ngoạn mục, mà chỉ học chưa hết cấp II. Rồi chuyện anh nông dân chế tạo máy cắt lúa với công năng không thua gì máy do nước ngoài sản xuất, giá thành lại vô vùng rẻ.  

Có nông dân, với trí tưởng tượng lãng mạn và một quyết tâm phi thường đã bỏ ra không biết bao nhiêu tiền bạc, công sức để chế tạo máy bay trực thăng, những ước muốn sẽ có một ngày bà con gieo lúa, bón phân bằng loại phương tiện này. Tất nhiên, cũng như bất kỳ những cuộc sáng tạo nào, có thành công và cả sự thất bại. Nhưng điều quan trọng hơn, họ là những người dám nghĩ, dám làm, đặc biệt các ý tưởng của họ đều phát sinh từ thực tế và nhằm phục vụ thực tiễn cuộc sống.

Một ông nông dân thình lình xuất hiện trong giảng đường đại học, chuyện lạ ở Việt Nam, nhưng không lạ lẫm ở nhiều nước khác. Mọi lý thuyết sinh ra đều để phục vụ con người, do vậy nó trở nên vô ích hoặc kém giá trị nếu chỉ để người ta dùng làm công cụ ghi danh vào một tấm bằng hay chứng chỉ nào đó.

Hãy thử hình dung, một kỹ sư ra trường, êm ái bước vào môi trường công chức, suốt ngày trong phòng lạnh, vài năm sau bảo vệ luận án Thạc sĩ, Tiến sĩ, rồi rất có thể một ngày kia anh ta đem mớ lý thuyết đó về dạy cho thế hệ tương lai, với một bên là anh nông dân từng làm ra tiền triệu, tiền tỉ, từ đôi bàn tay cần mẫn của mình, ai xứng đáng và cần thiết đứng trên bục giảng hơn? Nếu là anh nông dân thì cũng là lẽ công bằng và rất hữu ích cho xã hội. Những người tài giỏi, cần được xã hội đãi ngộ với chế độ đặc biệt.

Có một chuyện, chẳng liên quan gì đến những sáng chế, phát kiến, nhưng lại rất tương đồng nhau về vấn đề đãi ngộ. Mới đây, nhằm triệt để trấn áp tội phạm, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, Thành phố Đà Nẵng đã thông báo chủ trương khen thưởng xứng đáng cho những cá nhân, tập thể có thành tích. Theo đó, bắt trộm đêm sẽ được thưởng 5 triệu đồng/vụ, bắt cướp giật được thưởng 10 triệu đồng/vụ. Bất cứ ai cung cấp thông tin chính xác về loại tội phạm này cũng sẽ được khen thưởng xứng đáng. Số tiền đó tuy không thể là cái “giá” cho hành động mà những người tham gia có thể gặp phải, nhưng cũng rất ý nghĩa nếu so với trước đây, chỉ tấm bằng khen của các ban, ngành kèm theo ít tiền mang tính chất tượng trưng.

Ai có công thì được thưởng, ai có lỗi thì bị xử phạt, đó là lẽ công bằng. Sự tưởng thưởng kịp thời, ngoài việc khuyến khích các cá nhân, còn là một trong những động lực để thúc đẩy xã hội phát triển. Không nên ngạc nhiên khi một nông dân đứng giữa giảng đường đại học, với cương vị người thày, cũng như không phải so bì, khi một công dân bắt cướp được khen thưởng lớn. Chúng ta cần tập làm quen với những hình ảnh lạ, nhưng rất hữu ích cho xã hội này.

Nguyễn Hoài