"Ở nhà tôi, vợ ngủ thì chồng thức"

8 tuổi bị buộc thôi học

Được biết, tuổi thơ của ông ít “màu hồng”, ông có thể kể lại những ngày gian khó đã qua?

- Gia đình tôi thuộc dòng nho học, khoa bảng. Bố là liệt sỹ bộ đội chủ lực, hy sinh từ ngày đầu toàn quốc kháng chiến, khi tôi mới 6 tháng tuổi. Mẹ ở vậy, làm ruộng, buôn bán nuôi con. Khi tôi mới 8 tuổi, năm 1954, xảy ra cải cách ruộng đất, ông nội tôi bị quy là địa chủ vì mươi mẫu ruộng do tiền nhân để lại, nhà cửa bị tịch thu chia cho người khác, cả nhà phải ra ở trong một ngôi nhà tranh, vách đất rất nhỏ đầu làng. Và tôi không được đến lớp học nữa. Năm lên 10 tuổi mới được đi học lại, tôi quyết định xin mẹ cho đến nơi khác để trọ học. Từ đó là một cuộc sống tự lập, chật vật, ngay cả khi lên đại học. Đã từng có lúc, khi ngồi viết luận văn tốt nghiệp Đại học Tổng hợp Toán, mới ở nơi sơ tán về, trong túi không còn đồng nào, suốt hai ngày chỉ uống nước thay cơm, quyết không xin ai, vay ai, dư sức để chịu đựng.

10 năm không được tăng lương vì... bướng

Ông là người rất chăm chỉ và cần mẫn trong công việc, nhưng lại có thời gian dài không được tăng lương?

- Từ khi ra trường tôi nhận nhiệm vụ làm cán bộ giảng dạy ở trường đại học, đều đặn nhận lương 64 đồng/tháng và suốt 10 năm lương vẫn không lên được mức 73 đồng. Hoàn thành nhiệm vụ xuất sắc, dạy hay, công trình nghiên cứu nhiều, sinh viên quý mến nhưng không được tăng lương chỉ vì tôi thuộc diện bướng. Ngày đó, tăng lương phải bình xét rất phức tạp trong khi cá tính của tôi lại cứ thấy tranh giành lợi lộc là tôi lảng thật xa. Hơn nữa, tôi hay nói đùa cộng với có phần “ác khẩu” nên cũng hay bị các thủ trưởng ít “yêu” và tất nhiên hệ quả là ít được “chăm sóc quyền lợi”.

Sau này khi đã làm lãnh đạo nếu gặp phải nhân viên có cá tính như ông ngày xưa, ông thường xử trí thế nào?

- Tôi rất thích những nhân viên độc lập, bướng, có tư duy riêng và biết lao động. Tôi chấp nhận có nhân viên một lúc nào đó “chửi” mình. Nhưng nếu là “chửi” theo kiểu Chí Phèo thì không chấp làm gì, còn “chửi” vì quan điểm bất đồng thì tôi cho đó là điều tốt.

Ông tự nhận là người sinh hoạt giản dị, có ý thức tạo cho mình cuộc sống tiết kiệm. Thế nhưng thuốc lá thì ông thường xuyên hút loại rất đắt tiền?

- Tôi ít để ý đến những cái kiểu cách trong cuộc sống thường nhật. Ví dụ, mặc gì cũng được, ăn gì cũng được, nhiều khi bữa trưa chỉ một cái bánh mỳ không cần cái gì kẹp vào trong cũng xong.

Tất cả mọi thứ tôi chẳng kén gì cả, chỉ có thuốc lá là tôi kén vì có nhiều loại rởm, kén là để không phải dùng hàng rởm, hại sức khoẻ chứ không phải vì thời thượng, chạy theo mốt. Nhưng xét cho cùng, thuốc lá nào chẳng hại sức khỏe (cười) nhưng cũng nên tìm thứ ít hại hơn.

Nghỉ hưu: Chỉ ngủ 3 tiếng ban ngày

Ông có vẻ như không phải là người có sức khỏe tốt, nhưng được biết khi còn đương chức ông vẫn làm việc từ 17 - 18 tiếng một ngày, hàng chục năm qua chưa từng nghỉ phép năm. Ông có thể thuật lại quỹ thời gian ông sử dụng trong một ngày khi đương chức và lúc đã nghỉ hưu?

- Dù không có sức khỏe nhưng tôi có sức bền, sức chịu đựng tốt hơn người khác. Lúc nào tôi cũng thấy mình có rất nhiều việc cần phải làm. Khi còn đương chức tôi dậy lúc 7h sáng, có mặt ở cơ quan lúc 7h30 hoặc muộn hơn một chút nếu bị tắc đường và kéo dài ngày hành chính đến khoảng 7h tối. Về nhà khoảng 7h30, ăn tối với gia đình, sau đó xem tivi một chút, rồi tôi ngủ từ 9-11h, ngồi làm việc đến 3h sáng, rồi lại ngủ từ 3-7h sáng hôm sau. Lịch làm việc này được điều chỉnh theo ý thích của mình sau khi nghỉ hưu: thời gian làm việc buổi đêm kéo dài từ 11h30-6h30 sáng hôm sau và sau đó ngủ đến 9h30 mới đến cơ quan. Ngày Chủ nhật thì dành cho gia đình hoặc đi thăm bạn bè, người thân.      

Lịch làm việc như thế thì cơ quan thích nhưng vợ ông thì chắc không khoái tí nào.

- Đúng là cách làm việc của tôi cũng hơi khác thường vì ban đêm người ta ngủ cả. Hơn nữa, bất kỳ người phụ nữ nào, dù ham làm việc đến mấy, chắc chắn cũng muốn có khoảng riêng tư của gia đình vào ban đêm. Đó là thể hiện cái gốc gác của gia đình, nhưng đêm ở nhà tôi thì vợ ngủ, chồng thức.

Cách làm việc này hơi quái gở nhưng vợ tôi lại chấp nhận được. Tôi cho rằng đó là một tư duy cao hơn mức bình thường. Tôi thấy rất hạnh phúc vì mối quan hệ gia đình không làm phá vỡ thói quen công việc của mình. 

Khi vợ “bốc hỏa” thì tôi... giải trình

Khi bị phu nhân ca cẩm, ông hạ hoả “đồng chí ấy” bằng cách nào?

- Ca cẩm mãi mà không hiệu quả rồi cũng thành quen. Để hạ cơn giận của vợ, tôi vẫn làm công việc quen thuộc đó là... giải trình. Nhưng vợ tôi cũng là người hiểu công việc, đang làm giám đốc một doanh nghiệp thuộc Bộ, là tiến sĩ được đào tạo ở nước ngoài. Hơn nữa, có ca cẩm cũng chỉ là để có thời gian thư giãn nhiều hơn, đôi khi cũng là thói quen của phụ nữ. Xung đột của 2 thói quen cũng làm vui nhà vui cửa.

Là người bận rộn như thế, ông dành thời gian dạy các con học thế nào? Ông có nấu ăn hay tặng hoa cho phu nhân vào những ngày kỷ niệm?

- Ngày các cháu còn bé, tôi dạy dỗ được nhiều; nhưng khi đang tuổi trưởng thành thì tôi lại làm việc ở nước ngoài. Về nấu ăn thì tôi vào loại đủ tinh tế, ăn thì ít nhưng cũng gọi là biết về văn hóa ẩm thực. Nhân có dịp gì đó, hứng lên, tôi vẫn tự nấu ăn để chiêu đãi cả nhà. Món nào cũng nấu được, nấu kiểu nào cũng biết, từ những món dân dã đến những món cho vua, chúa ngày xưa...

Với “đồng chí” nhà tôi thì tất cả các ngày lễ kỷ niệm có liên quan đến phụ nữ, ngày sinh nhật đều có hoa, đôi khi có cả quà tặng. Chỉ có một năm tôi quên ngày sinh nhật, đang ở nhà, công việc diễn ra rất bình thường nhưng tự nhiên có khoảng tối trong đầu nên quên mất, khi nhớ ra thì đã quá mất hai ngày.

Không có tài trong việc chinh phục phụ nữ

Ông làm công tác quản lý đất đai, nhưng nghe nói phu nhân ông còn nhạy cảm với việc kinh doanh bất động sản hơn cả chồng, điều đó có đúng?

- Vợ tôi không hẳn là người kinh doanh bất động sản, nhưng có hai ham thích lớn nhất: một là đồ cổ hay đồ kiểu cổ (cái có được đa số là giả cổ), hai là đất đai dưới dạng hình thế, chiêm nghiệm phong thủy. Đi xem, rồi tấm tắc khen là đẹp, tranh luận với mọi người, tìm thấy cái đẹp, rồi đa số là không mua. Từ đó có kiến thức nhiều và độ nhậy cảm cao trong 2 lĩnh vực này, vậy thôi.

Khá nhiều người thán phục ông về cách chọn bạn đời, trong khi ông không thuộc diện đẹp trai. Ông có cho là mình có tài chinh phục phái nữ?

- Tôi có thể tài ở cái gì đấy chứ không phải tài ở khoản chinh phục chị em. Tôi cho là người ta lấy nhau do số mệnh, không duyên thì nợ. Tôi chưa bao giờ đặt ra cho mình một hình mẫu rồi đi tìm và đã tìm được. 

Không có vai trò gì trong điều hành cụ thể ở gia đình

Ông đến với bà nhà thế nào? Với cuộc sống hiện tại ông có tự cho mình là người hạnh phúc không?

- Chúng tôi gặp nhau ở nước ngoài. Đúng là tôi thuộc diện xấu trai. Nếu nói là có gì để phụ nữ hay để ý đến mình thì chỉ là chuyện cổ tích hay chuyện viễn tưởng. Chúng tôi gặp nhau và tự nhiên thấy thích thú rồi đến với nhau từ cả hai phía. Rất hồn nhiên và chân thực, không chứa bất kỳ yếu tố nào có tính lâm ly, trắc trở...

Ông có thể tự chấm điểm vai trò của mình trong gia đình?

- Tôi nghĩ là nếu nói vai trò của mình lớn lắm thì hơi vớ vẩn, vì thực ra tôi thấy mình cũng chẳng có vai trò gì cả. Còn vai trụ cột trong gia đình, thì chắc vẫn là tôi. Mình đảm bảo là xương sống, bộ não của gia đình, việc điều hành cụ thể của gia đình thì tôi chẳng có vài trò gì. Công việc hằng ngày trong nhà như mua cái này, sắm cái kia, bán cái nọ..., từ nhỏ đến lớn, tôi không biết làm gì. Thậm chí, cũng chẳng biết nhà có thêm cái gì, khuyết cái gì. Nhưng trước những việc lớn trong nhà, mang tính quan trọng, nên hay không nên, thì vợ tôi đều trông chờ vào quyết định của tôi.

Xin cảm ơn ông!

Mai Hạnh (thực hiện)